10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 118 Sıra Sizde ve Birlikte Öğrenelim (Çözümleyebilme) etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

Sıra Sizde

1. Dil ve üslubun içerikle uyumu

Cevap: Şiirin içeriği, gece karanlık sokaklarda yürüyen yalnız bir insanın korkusu ve sığınma arayışıdır. Karanlığı, korkuyu ve yalnızlığı çağrıştıran imgeler, ünlemler, istek kipleri ve tekrarlar bu duyguyu güçlendirir. Sade ama imgeli dil, şairin iç dünyasını okura doğrudan hissettirir. Bu nedenle dil ve üslup içerikle tam bir uyum içindedir.

2. Şiirin saf şiir geleneğini temsil etme sebepleri

• Bir bildiri ya da öğüt vermez; okura estetik bir zevk ve duygu yaşatmayı amaçlar.
• Ahenge çok önem verir; ölçü, kafiye, redif ve tekrarlarla müzikal bir etki oluşturur.
• Yeni ve özgün imgeler kullanır (âmâ evler, kaldırımların emzirdiği çocuk).
• Biçim güzelliğine özen gösterir; anlamdan çok duyulup hissedilmek için yazılmıştır.

3. Şiirin bir ritmi var mı?

Cevap: Evet. 14’lü hece ölçüsü ve 7+7 durak, düzenli kafiye ve redifler, “Kaldırımlar” kelimesinin dize başlarında tekrarı, “Ben gideyim, yol gitsin” gibi yinelenen sözler ve “Tak, tak” yansıması, şiirde adım seslerine benzeyen düzenli bir ritim oluşturur.

Birlikte Öğrenelim

I. Grup: Konu ve tema

• Yalnızlık hissinin sebepleri: Gece vakti, ıssız sokak, uykudaki şehir, şairin tek yoldaşının kaldırımlar olması ve insanlardan kaçması.
• Çatışma unsurları: Şairin iç dünyası ile dış dünya; gece ile gündüz; korku ile karanlığa sığınma isteği; yalnızlık ile ait olma arzusu.
• Temayı yansıtan kelimeler: kimsesiz, yalnız, karanlık, korku, çilekeş, ses kesilince, karanlık sokak, kara sevda.

II. Grup: Şair ve şiir ilişkisi

• Geniş kitlelerce bilinme sebepleri: Etkileyici ahengi, kolay ezberlenen dizeleri, herkesin bir dönem yaşadığı yalnızlık duygusunu anlatması ve özgün imgeleri. Şairin “Kaldırımlar Şairi” olarak anılması da bunu gösterir.
• Şairle kaldırımlar arasındaki ilişki: Şair kaldırımları yoldaşı, annesi, içinde yaşayan bir insan ve eşi olarak görür; kendini kaldırımların emzirdiği bir çocuk sayar. Kaldırımlar onun yalnızlığının sığınağı ve sırdaşıdır.
• Ruh hâlini yansıtan imgeler: Damla damla biriken korku, sokak başlarını kesmiş devler, kör evler, ıslak yorgan gibi karanlık.

III. Grup: Konunun ele alınış şekli

• Ses ve kelime tekrarlarının katkısı: Ahengi ve ritmi güçlendirir, duyguyu vurgular, şiirin akılda kalmasını kolaylaştırır.
• Benzetme ve tasvirlere yer verilmesinin sebebi: Soyut duyguları (korku, yalnızlık) somutlaştırmak, okurun gözünde canlı bir gece sokağı tablosu oluşturmak.
• Örnek kelimeler: Yalnızlık için “tenha, sessiz, terk edilmiş”; karamsarlık için “kasvetli, soluk, kurşuni”; korku için “ürperti, titreyiş, gölge”; tedirginlik için “huzursuz, diken üstünde, tetikte”.

Gruplar cevaplarından bir bilgi görseli hazırlayarak sınıfta paylaşır.

← Sayfa 117 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 119 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.