10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 43 atabeylik uygulaması T cetveli ile Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu yönetim yapılarını karşılaştırma tablosunun cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Atabeylik Uygulaması T Cetveli
| Güçlü yönleri | Zayıf yönleri |
|---|---|
| Genç şehzadeler (melikler) yönetim tecrübesi kazanarak ülkeyi yönetmeye hazırlanırdı. | Bazı atabeyler eyaletlerdeki nüfuzlarını kullanarak bağımsızlık (özerklik) ilan etti. |
| Şehzadeler deneyimli devlet adamlarından devlet işleri ve askerlik eğitimi alırdı. | Atabeylerin güçlenmesi merkezî otoriteyi zayıflattı. |
| Eyaletlerin yönetimi, merkeze bağlı ve tecrübeli kişilerin denetimine bırakılırdı. | Atabeyler şehzadeleri taht mücadelelerinde kendi çıkarları için kullanabiliyordu; bu durum Büyük Selçuklu Devleti’nin dağılmasını hızlandırdı. |
Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu Devletlerinin Yönetim Yapıları
| Devlet | Benzerlikler | Farklılıklar |
|---|---|---|
| Büyük Selçuklu Devleti | Devletin başında sultan bulunur; devlet işleri vezirin başkanlık ettiği Divan-ı A’lâ ve ona bağlı alt divanlarda yürütülür. Hukuk şer’i ve örfi olarak ikiye ayrılır. Taşrada melikler, atabeyler ve subaşılar görev yapar. Ülke hanedanın ortak malı sayılır. Saray teşkilatı ve hükümdarlık alametleri büyük ölçüde aynıdır. | Hükümdar “es-sultanü’l-a’zâm” unvanını kullanır. Atabeyler geniş yetkilere sahiptir ve bazıları özerklik ilan etmiştir. Taşrada şıhne (askerî vali), amîd (sivil vali), âmil gibi görevliler bulunur. |
| Türkiye Selçuklu Devleti | Hükümdarlar “sultanu’l-berr ve’l-bahr” (kara ve denizlerin sultanı) ile keykubad, keyhüsrev, keykavus gibi unvanlar da kullanmıştır. Sultanın yokluğunda naib-i saltanat vekâlet eder. İkta kayıtlarını ve menşur-beratları hazırlayan pervane görevlisi vardır. Atabeylerin yetkileri sınırlandırılmıştır. Deniz kuvvetlerine önem verilmiştir. |
← Sayfa 42 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 46 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.