9. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 248 3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme sorularının (10–11) cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

10. Soru

• Sâsânîler (Kaynak A): Mobad adı verilen din adamlarının büyük ölçüde kontrol ettiği bir din devletidir; din adamları hükümdar atama, azletme ve taç giydirme yetkisine sahiptir. Yönetimin merkezi saraydır (kasr); divanlar sarayda toplanır. Yüksek görevliler vezirler ve debirlerdir. Baş vezir başbakan yetkisindedir, yazışma ve kararnameleri imzalar.
• Göktürkler (Kaynak B): Hükümdarlık karizmatiktir; kağanlık yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılır. Başarılı bir kağanda yarlığ, kut ve kısmet (ülüg) bulunmalıdır. Kağan meclisin başkanıdır; kağan yokken meclise hanedandan olmayan aygucı ve ögeler başkanlık eder. Hükûmet ayukı olarak adlandırılır ve başında hanedandan olmayan aygucılar bulunur. Kötü yönetim halkın isyanına yol açabilir.
• Abbasiler (Kaynak C): Halife mutlak hükümdardır; halifelik verasete dayanır ve veliahtlıkla Abbasi ailesinde tutulur. Halifenin gücü ilahi temele dayandırılır. Halife saray teşrifatıyla halktan ayrılmıştır. Sâsânîlerden alınan vezirlik kurumu vardır; vezir halifenin vekili ve idarenin başıdır. Hâciblik, halifeyi korumak ve gereksiz meşguliyetten uzak tutmak için kurulmuştur.

11. Soru

Benzerlikler:

• Üç devlette de yönetim tek bir hükümdara (şah, kağan, halife) dayanır ve hükümdarın gücü dinî/ilahi bir temele bağlanır.
• Üçünde de hükümdardan sonra gelen ve başbakan işlevi gören bir görevli vardır (Sâsânîlerde baş vezir, Göktürklerde aygucı, Abbasilerde vezir).
• Sâsânî ve Abbasilerde saray merkezli bir yönetim ve divanlar bulunur.

Farklılıklar:

• Sâsânîlerde din adamları hükümdarı atayıp azledebilecek kadar güçlüdür; Göktürklerde böyle bir din adamı sınıfının yönetime hâkimiyeti yoktur.
• Göktürklerde meclis (toy) ve hükûmet (ayukı) vardır ve kağanın kötü yönetimi halkın isyanına yol açabilir; Abbasilerde ise halife mutlak hükümdardır.
• Abbasilerde halife saray teşrifatıyla halktan ayrılmışken Göktürk kağanları halkla daha iç içedir.
• Vezirlik Sâsânîlerde doğmuş, Abbasiler tarafından Sâsânîlerden alınmıştır.

← Sayfa 247 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 249 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.