9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 171
9. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 171 5. Etkinlik (6–10. basamaklar) ve Değerlendirme cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
6. Basamak – Deney planı
- Amaç: Kaldırma kuvvetinin cismin batan hacmi ve sıvının yoğunluğu ile ilişkisini belirlemek.
- Araç gereç: Dinamometre, eşit hacimli farklı cisimler (ör. demir ve alüminyum silindir), taşırma kabı, dereceli silindir, su, tuzlu su, sıvı yağ, ip.
- Basamaklar: (1) Cismin havadaki ağırlığı ölçülür. (2) Cisim suya yarısına kadar, sonra tamamen batırılıp dinamometre okunur. (3) Taşan su dereceli silindirle ölçülür. (4) Aynı cisim tuzlu su ve yağda tamamen batırılır. (5) Aynı hacimli farklı maddeden yapılmış cisimle deney tekrarlanır.
- Veri toplama: Her ölçüm üç kez yapılıp ortalama alınır; kaldırma kuvveti Fk = Ghavada − Gsıvıda hesaplanır ve tabloya yazılır.
7. ve 8. Basamak
Deney grupça yapılır ve ölçümler alınır.
9. Basamak – Veriler ve Yorumlar
Beklenen örnek veriler (havadaki ağırlığı 2,0 N, hacmi 50 cm³ olan bir cisim için, g ≈ 9,8 m/s²):
| Durum | Sıvıdaki ağırlık | Kaldırma kuvveti |
|---|---|---|
| Suda yarısı batık (25 cm³) | ≈ 1,76 N | ≈ 0,25 N |
| Suda tamamı batık (50 cm³) | ≈ 1,51 N | ≈ 0,49 N |
| Tuzlu suda (1,2 g/cm³) tamamı batık | ≈ 1,41 N | ≈ 0,59 N |
| Yağda (0,8 g/cm³) tamamı batık | ≈ 1,61 N | ≈ 0,39 N |
Yorumlar: Batan hacim iki katına çıkınca kaldırma kuvveti iki katına çıkmıştır. Yoğunluğu büyük olan sıvıda kaldırma kuvveti daha büyüktür. Tamamen batık cisim için taşan suyun hacmi cismin hacmine (50 cm³), ağırlığı da kaldırma kuvvetine (≈ 0,49 N) eşittir. Aynı hacimli demir ve alüminyum cisimlere etki eden kaldırma kuvveti aynıdır.
10. Basamak – Analiz
Kaldırma kuvveti; cismin sıvıya batan kısmının hacmine (Vb), sıvının yoğunluğuna (ds) ve yer çekimi ivmesine (g) bağlıdır: Fk = Vb · ds · g. Kaldırma kuvveti, cismin yerini değiştirdiği sıvının ağırlığına eşittir. Cismin kütlesi, yoğunluğu ve yapıldığı madde (tamamen batık durumda) kaldırma kuvvetini değiştirmez.
Birim kontrolü: m³ · kg/m³ · m/s² = kg · m/s² = N.
Değerlendirme
1. Soru
Örnek cevap: Dinamometrenin ibresi suyun hareketi nedeniyle salınıyordu, okumak zordu; su durulana kadar bekledik. Taşan suyun tamamını toplamak zordu; taşırma kabını önceden ağzına kadar doldurup damlamanın bitmesini bekledik.
2. Soru
Örnek cevap: Denizde yüzmek havuzda yüzmekten daha kolaydır, çünkü tuzlu deniz suyunun yoğunluğu daha büyüktür ve vücuda daha büyük kaldırma kuvveti uygular. Havuzda bir arkadaşımızı kucağımıza almanın kolay olması da kaldırma kuvvetinin sonucudur.
3. Soru
Örnek cevap: Kaldırma kuvvetinin batan hacimle ve sıvı yoğunluğuyla arttığı, cismin kütlesine bağlı olmadığı görüldü; hipotezimiz doğrulandı.
4. Soru
Örnek cevap: Ağır cisimlerin suda daha çok kaldırma kuvvetine maruz kaldığını düşünüyordum. Deney, kaldırma kuvvetinin cismin ağırlığına değil batan hacmine ve sıvının yoğunluğuna bağlı olduğunu gösterdi.
5. Soru
Örnek cevap: Daha hassas dijital dinamometre kullanır, daha fazla sıvı türü ve farklı batma oranlarıyla ölçüm yapar, sonuçları kaldırma kuvveti – batan hacim grafiğine dökerdim.
← Sayfa 170 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 172 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.