11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 124
11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 124 Yorumlayalım (4-5. sorular), Sıra Sizde ve Ders Dışı Etkinlik çalışmalarının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Yorumlayalım
4. Soru – Hitabet ve anı özelliklerinin üsluba etkisi
Evet, etkili olmuştur. Hitabet özelliği nedeniyle metinde seslenmeler, emir ve soru cümleleri, tekrarlar ve kesin yargılar yer alır; üslup coşkulu, uyarıcı ve ikna edicidir. Anı özelliği nedeniyle olaylar birinci kişi ağzından, yaşayan birinin samimiyetiyle anlatılır; kardeşin ölümünde olduğu gibi kişisel duygular da dile getirilir. Tarihî değeri ise somut yer adları, tarihler ve olaylarla nesnel bir dil kullanılmasını sağlamıştır.
5. Soru – Parçadan Türk kültürüne dair çıkarımlar
- “Koyun yılı” ifadesi, eski Türklerin on iki hayvanlı Türk takvimini kullandığını gösterir.
- Ölüm için “uçtu” denmesi, ölen kişinin ruhunun göğe yükseldiğine dair Gök Tanrı inancıyla ilgili bir anlayışı yansıtır.
- Ölümden aylar sonra yas töreni düzenlenmesi, ölüye saygının ve cenaze geleneklerinin önemli olduğunu gösterir.
- Ay ve gün hesabının ayrıntılı verilmesi, zamanın düzenli olarak kaydedildiğini; yaşın belirtilmesi de devlet büyüklerinin hayatının kayıt altına alındığını gösterir.
Sıra Sizde – Kül Tigin Âbidesi’ndeki değerler
- Millî değerler: Vatan (Ötüken) sevgisi, bağımsızlık, devlete ve töreye bağlılık, birlik ve beraberlik, atalara saygı, millet için fedakârlık.
- Manevi değerler: Tanrı’ya inanç ve şükür, kardeş sevgisi, vefa, ölüye saygı ve yas tutma.
- Evrensel değerler: Adalet, sorumluluk, halkın refahını düşünme (fakiri zengin, çıplağı giyimli kılma), geçmişten ders alma, liderlik ve çalışkanlık.
Ders Dışı Etkinlik – Orhun Abideleri ve diğer disiplinler
Araştırma çalışmasıdır (adımların devamı sayfa 125’tedir); gruplar için yol gösterici bilgiler aşağıdadır.
- Orhun Abideleri–Tarih ilişkisi: Göktürk Devleti’nin Çin egemenliğine girmesi, yeniden bağımsızlığını kazanması, Bilge Kağan ve Kül Tigin’in seferleri, Tonyukuk’un devlet adamlığı gibi olaylar birinci elden öğrenilir.
- Orhun Abideleri–Coğrafya ilişkisi: Ötüken, Orhun Vadisi, Şantung ovası, Tibet, Demir Kapı gibi yerler Göktürklerin yayıldığı alanı ve Ötüken’in neden yurt olarak seçildiğini (verimli topraklar, ormanlar, savunmaya elverişli konum) gösterir.
- Orhun Abideleri–Sosyoloji ilişkisi: Kağan, şad, bey ve budun (millet) arasındaki ilişki; töre anlayışı; konargöçer yaşam; aile ve akrabalık bağları; yas törenleri gibi toplumsal yapıya dair bilgiler incelenebilir.
Araştırmada Bilge Kağan ve Tonyukuk abidelerinden de örnekler kullanılabilir (ör. Tonyukuk’un devletin kuruluşundaki rolünü anlatması).
Değerlendirme
Örnek cevap: Orhun Abideleri, Türk adının geçtiği ve tarihi kesin olarak bilinen ilk büyük Türkçe metinlerdir. Türkçenin VIII. yüzyılda bile kurallı, işlenmiş ve güçlü bir yazı dili olduğunu gösterir. Tarih açısından ise Göktürklerin siyasi hayatını, devlet anlayışını ve komşularıyla ilişkilerini doğrudan Türklerin kendi ağzından öğrenmemizi sağlayan eşsiz belgelerdir.
← Sayfa 123 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 125 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.