11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 123
11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 123 Çözümleyebilme (5. soru) ve Yorumlayalım (1-3. sorular) çalışmalarının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
5. Soru – Dil ve anlatım özellikleri
| Başlık | Metinden örnek / açıklama |
|---|---|
| Sadelik | Yabancı kelime yok denecek kadar azdır; “il, töre, budun, ecdat, kılmak” gibi temel kelimeler kullanılmıştır. |
| Açıklık | Ne söylenmek istendiği doğrudan ifade edilir: Ötüken’den daha iyi yer olmadığı, il tutulacak yerin Ötüken olduğu açıkça söylenir. |
| Kelime çeşitliliği | Yön adları (doğu, batı, güney, kuzey), unvanlar (kağan, şad, bey), yer adları, akrabalık adları zengin bir söz varlığı oluşturur. |
| Akıcılık | Kısa ve birbirini tamamlayan cümleler, sıralamalar (doğuda…, güneyde…, batıda…) metnin kolay okunmasını sağlar. |
| Farklı cümle yapıları | Emir cümleleri (işitin!), soru cümleleri (kim bozabilecekti?), şart cümleleri (gök basmasa, yer delinmese), bildirme cümleleri bir arada kullanılmıştır. |
| Etkileyicilik | Seslenmeler, karşıtlıklar (çıplak–elbiseli, az–çok), tekrarlar (ordu sevk ettim) ve duygusal ifadeler (kardeşinin ölümüne üzülmesi) metni etkileyici kılar. |
Yorumlayalım
1. Soru – Benzer öğretici türler
Metin söylev (nutuk) türüne benzer; çünkü bir topluluğa seslenilir, ikna etmek ve harekete geçirmek amaçlanır. Anı türüne benzer; çünkü Bilge Kağan bizzat yaşadığı olayları birinci kişi ağzından anlatır. Tarih yazıları ve biyografi ile de benzerlik gösterir; çünkü gerçek olaylar ve Kül Tigin’in hayatına dair bilgiler verilir. Ayrıca öğütleriyle vasiyetname niteliği taşır.
2. Soru – Söz varlığı ve üslup seçiminin nedenleri
Metin bütün millete seslendiği ve taşa yazıldığı için herkesin anlayabileceği sade, kısa ve kesin bir dil seçilmiştir. Hükümdar milletini uyarmak ve etkilemek istediğinden seslenme, soru, tekrar ve karşıtlıklara başvurmuştur. Bu seçimler metne güçlü, otoriter ama samimi bir hava kazandırmış, sözlerin akılda kalıcılığını artırmıştır.
3. Soru – İçerik, yapı, dil ve üslup uyumu
Örnek cevap: Evet, uyumlu buluyorum. İçerik (devletin geleceği ve öğütler) ciddi ve önemli olduğu için üslup da ağırbaşlı ve etkileyicidir. Yapı, seslenme–anlatma–öğüt verme sırasıyla ilerler ve bu, söylev türüne uygundur. Örneğin “Türk beyleri, milleti, bunu işitin!” seslenmesi hem dikkat çeker hem de ardından gelecek öğütlerin önemini vurgular; kardeşinin ölümünü anlatırken kullandığı duygulu ifadeler de içeriğe uygundur.
← Sayfa 122 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 124 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.