11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 372

11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 372 24. Alıştırma (dürbün ve prizmalar) cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

24. Alıştırma

a) Işının izlediği yol

Tüm prizmalar tam yansımalı (ikizkenar dik, dar açıları 45°) prizmalardır. Işık her yüzeye ya dik girer ya da 45° ile gelir; 45° camın sınır açısından (42°) büyük olduğu için bu yüzeylerde tam yansıma olur.

• Sol tüp (yan yana iki prizma): Yukarı gelen ışın sol prizmanın alt dik yüzüne dik girer, hipotenüse 45° ile çarpar ve tam yansımayla sağa döner. Sağdaki prizmanın dik yüzüne dik girer, onun hipotenüsünde tam yansıma yaparak yeniden yukarı döner ve üst dik yüzden dik çıkarak göz merceğine ulaşır. Işın geliş yönüyle aynı yönde, ancak sağa kaymış olarak göze gelir (2 tam yansıma).
• Sağ tüp (birbirine dik konumlu iki prizma): Yukarı gelen ışın üstteki prizmaya hipotenüsünden dik girer. Önce sağ dik yüzde tam yansıma yaparak sola, sonra sol dik yüzde tam yansıma yaparak aşağı döner ve hipotenüsten dik çıkar. Aşağıdaki prizmaya hipotenüsünden dik girer, yine iki tam yansımayla (önce sola, sonra yukarı) yönünü değiştirir ve hipotenüsten dik çıkarak yukarı, göz merceğine ulaşır. Işın toplam 4 tam yansıma yapar ve yol uzadığı hâlde dürbün kısa kalır.

b) Farklı bir prizma sistemi

Örnek: Periskop düzeni kullanılabilir. Tüp boyunca iki tam yansımalı prizma, hipotenüsleri birbirine paralel ve ışın doğrultusuyla 45° yapacak şekilde üst üste yerleştirilir. Alttaki prizma yukarı gelen ışını tam yansımayla yana yönlendirir; üstteki prizma bu ışını tekrar tam yansımayla yukarı, göz merceğine çevirir. Alternatif olarak, sağ tüpteki gibi hipotenüsleri ışına dik iki prizmanın birbirine göre 90° döndürülerek yerleştirildiği Porro düzeni de çizilebilir; bu düzen görüntüyü hem düzeltir hem de ışık yolunu uzatır.

← Sayfa 371 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 374 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.