11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 234

11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 234 31. Alıştırma cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

31. Alıştırma (Manyetik burucu çubuklar)

Her burucunun içindeki bobinin tel çerçeveleri çubuğa dik düzlemdedir; yani bir bobin kendi çubuğunun ekseni doğrultusunda bir mıknatıs gibi davranır. Dünya’nın manyetik alanı −z yönündedir.

a) Avantaj ve dezavantajlar

Avantajları: Yakıt gerektirmez; güneş panellerinden elde edilen elektrikle çalışır, bu nedenle uydunun ömrünü uzatır. Hareketli parçası olmadığı için aşınmaz, güvenilir, hafif ve ucuzdur. Akım ayarlanarak döndürme etkisi hassas biçimde kontrol edilebilir.

Dezavantajları: Dünya’nın manyetik alanı zayıf olduğundan döndürme etkisi küçüktür; uydunun yönü yavaş değişir. Dünya’dan uzaklaştıkça alan zayıfladığı için yüksek yörüngelerde etkisi azalır. Alan doğrultusu etrafında döndürme oluşturamaz; Dünya’nın alanının yönü ve şiddeti yörünge boyunca değiştiğinden kontrol karmaşıklaşır.

b) Döndürme etkisini artırmak için

Kitapta belirtildiği gibi döndürme etkisi akım, manyetik alan, çerçeve alanı ve sarım sayısıyla doğru orantılıdır. Bu yüzden:

• Bobinlerden geçen akım artırılabilir,
• Bobinlerin sarım sayısı ve tel çerçevelerin alanı büyütülebilir,
• Bobinin içine demir gibi manyetik geçirgenliği yüksek bir çekirdek konabilir,
• Burucular, çerçeve düzlemleri manyetik alana paralel olacak (çubuk ekseni alana dik olacak) şekilde kullanılmalıdır.

c) Yalnız Z burucusundan akım geçerse

Z burucusunun ekseni z doğrultusunda, yani manyetik alana paraleldir; bobinin tel çerçeveleri alana diktir. Bu durumda çerçevenin karşılıklı kenarlarına etki eden kuvvetler çerçeve düzleminde kalır ve birbirini dengeler; döndürme etkisi oluşmaz. Uydu dönmez.

ç) Yalnız X burucusundan akım geçerse

X burucusunun ekseni x doğrultusundadır ve alana diktir. Bobin, ekseni manyetik alanla aynı doğrultuya gelecek şekilde döndürülmeye çalışılır; dönme ekseni hem burucunun eksenine (x) hem de alana (z) dik olan doğrultudur. Uydu y ekseni etrafında dönmeye başlar. (Dönme yönü bobinden geçen akımın yönüne bağlıdır.)

← Sayfa 233 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 236 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.