10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 46 Karşılaştıralım etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Turnalar türküsü ile Atem Tutam Men Seni ninnisinin karşılaştırılması
| Ölçütler | Turnalar | Atem Tutam Men Seni |
|---|---|---|
| Konusu ve teması | Konu: Turnalara seslenip onlar aracılığıyla sevgiliden haber almak istemek. Tema: Hasret, ayrılık. | Konu: Annenin bebeğini severek onu uyutması, büyüyüp düğününü görme isteği. Tema: Anne sevgisi. |
| Açık ve örtük iletisi | Açık: Turnalara inmemelerini, tehlikelerden korunmalarını söyler; sevdiğinden haber ister. Örtük: Ayrılık ve zorluklar geçicidir; sabredenin sonu güzel olur. | Açık: Anne, çocuğunu çok sevdiğini söyler. Örtük: Aile bağının gücü ve çocuğun mutlu bir geleceğe kavuşması dileği. |
| Söylenme amacı | Ayrılık ve özlem duygusunu dile getirmek, bu duyguyu dinleyenle paylaşmak. | Bebeği uyutmak, sevgiyi ifade etmek ve çocuğa iyi dileklerde bulunmak. |
| Ait olduğu gelenek | Anonim halk edebiyatı (türkü) | Anonim halk edebiyatı (ninni); yöresel ağızla derlenmiştir. |
| Ahenk unsurları | 11’li hece ölçüsü; bent ve kavuştak; kafiye ve redif; ikilemeler ve dize tekrarları. | 7’li hece ölçüsü; dörtlük; “seni”, “olsun oğlum” gibi redifler; nakarat gibi tekrarlanan dörtlük; “oy” ünlemi. |
Benzer yönler: İkisi de anonimdir, ezgiyle söylenir, hece ölçüsünü kullanır, tekrarlanan bir bölüm (kavuştak / nakarat dörtlüğü) içerir ve sade bir dille içten duyguları anlatır.
Farklı yönler: Konuları, amaçları ve ölçüleri farklıdır. Türkü hasreti, ninni ise anne sevgisini anlatır; türkü 11’li, ninni 7’li hece ölçüsüyle söylenmiştir. Ninnide yöresel söyleyiş daha belirgindir.
İzlenen yol: Önce her iki metnin konusunu ve kime seslenildiğini belirledim, sonra hece sayılarını sayıp kafiye ve tekrarları buldum; en son metinlerin hangi ortamda ve ne amaçla söylendiğini düşünerek tabloyu doldurdum.
2. Yapı unsurlarının içeriğe katkısı
Örnek cevap: Türküdeki kavuştak, turnaların sıra sıra gelişini her bentten sonra yineleyerek hasretin bitmeyen bir bekleyiş olduğunu hissettirir. Ninnideki tekrar eden dörtlük ise beşik sallanırken söylenen ezgiye uyar; tekrarlar bebeği sakinleştirir, uyumasını kolaylaştırır. Kısacası her iki metinde de yapı, metnin söylenme amacına hizmet eder.
3. İçeriği yansıtacak görseller
Örnek cevap: Turnalar türküsü için alacakaranlıkta, karlı dağların üzerinden sıra hâlinde uçan turnaları ve onları pınar başında hüzünle izleyen bir insanı gösteren bir görsel seçerdim; çünkü türkü hasret ve haber bekleme duygusunu anlatır. Ninni için ise loş bir odada beşiği sallayan, bebeğine sevgiyle bakan bir anneyi gösteren sıcak renkli bir görsel kullanırdım; çünkü ninnide şefkat ve huzur ön plandadır.
← Sayfa 45 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 47 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.