10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 45 Sıra Sizde ve Dilimizin İncelikleri etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Sıra Sizde: Turnalar türküsünün ahenk özellikleri
| Kavram | Turnalar türküsünde |
|---|---|
| Nazım birimi | Bent ve kavuştak: Her bent üç dizeden oluşur, ardından iki dizelik kavuştak gelir. |
| Ölçü | 11’li hece ölçüsü (İ-ki / tur-nam / ge-lir / ak-lı / ka-ra-lı = 11 hece) |
| Asonans | “a” ünlüsünün tekrarı (katar, karalı, yaralı, turnalar, pınara, ara) ve “i” ünlüsünün tekrarı (inme, sen, gelir) |
| Aliterasyon | “r” ünsüzünün tekrarı (turnalar, katar, karalı, yaralı, nereli) ve “n” ünsüzünün tekrarı (inme turnam inme sen bu pınara) |
| Kafiye | kara-lı / yara-lı / nere-li → “-r” (yarım kafiye); pınara / ara / onara → “-ara” (zengin kafiye); kış / taş / hoş → “-ş” (yarım kafiye); sor-ayım / sar-ayım → “-r” (yarım kafiye) |
| Redif | “-lı / -li”, “olur”, “-ayım”; kavuştakta “gelir, turnalar” |
| Kelime ve dize tekrarları | “katar katar”, “eğrim eğrim”, “inme turnam inme” tekrarları; kavuştak dizelerinin her bentten sonra yinelenmesi |
Dilimizin İncelikleri: Türküye uygun kısa hikâye
Örnek cevap:
Uzun bir kış boyunca Ayşe, köyün yukarısındaki pınarın başına her sabah çıkıp gökyüzünü gözledi. Ayşe, ince yapılı, kara saçları omuzlarına dökülen, iri ve hüzünlü gözlü bir genç kızdı. Nişanlısı Ali sonbaharda uzak bir kente çalışmaya gitmiş, o günden beri ondan tek bir mektup gelmemişti.
Bir bahar sabahı uzaklardan kesik kesik, yanık bir ses duyuldu. Gri kanatlı, uzun boyunlu, ince bacaklı turnalar sıra sıra dizilmiş, kıvrıla kıvrıla süzülerek köye doğru geliyordu. Sürünün en arkasındaki iki turnadan biri yorgun, kanadı yaralıydı. Ayşe yüreği burkularak seslendi: “Sakın bu pınara inmeyin, avcılar tuzak kurdu!” Sonra küçük bir kâğıda birkaç satır yazdı ve içinden geçirdi: “Keşke bu mektubu kanatlarınıza bağlayabilseydim de Ali’mden bir haber getirseydiniz.”
Turnalar köyün üzerinden süzülüp kuzeye doğru uzaklaştı. Ayşe onların ardından uzun uzun baktı; içindeki hasretin bir gün mutlaka biteceğine, her kışın bir baharı olduğuna inanarak pınarın başından ayrıldı.
Kullanılan sözcük türü: Betimlemelerde en çok sıfatlar kullanılmıştır (ince, kara, iri, hüzünlü, gri, uzun, yorgun, yaralı vb.). Çünkü betimlemenin amacı varlıkların renk, biçim ve durum gibi özelliklerini göstererek okuyucunun zihninde canlı bir resim oluşturmaktır; bu özellikleri en iyi sıfatlar bildirir.
← Sayfa 44 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 46 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.