10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 195 Birlikte Öğrenelim grup çalışmasının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | Harnâme | Kerem ile Aslı |
|---|---|---|
| Tür özellikleri | Mesnevi; olay çevresinde gelişen, mizahi ve öğretici (hiciv) manzum hikâye; kişileri hayvanlardır. | Halk hikâyesi; aşk konulu, olağanüstü olaylar içeren, âşıklar tarafından anlatılan anonim hikâye. |
| Şekil özellikleri | Tamamen manzum; beyitlerle yazılmış, kafiye düzeni aa, bb, cc…; aruz ölçüsü. | Nazım-nesir karışık; olaylar düzyazıyla, duygular hece ölçülü koşmalarla (dörtlüklerle) anlatılır. |
| Dönem | XV. yüzyıl, divan (klasik Türk) edebiyatı; şairi belli (Şeyhî). | Halk edebiyatı (âşık tarzı); anonim, sözlü gelenekte oluşmuş. |
| Üslup | Arapça-Farsça kelimeler içeren ama hikâye bölümünde görece sade, alaycı ve eleştirel bir üslup. | Sade halk dili, duygusal ve coşkulu (lirik) üslup; kalıp ifadeler ve deyimler. |
2. Soru – Harnâme’nin özeti
Örnek özet: Ağır yükler taşımaktan bitkin düşen bir eşek, sahibi tarafından otlağa salınır. Orada semiz ve boynuzlu öküzleri görünce kendisinin neden boynuzu olmadığını düşünüp üzülür. Bu sorunun cevabını öğrenmek için tecrübeli, bilge bir eşeğe gider. Bilge eşek, öküzlerin buğday yetiştirerek insanlara rızık sağladığı için değer kazandığını, eşeklere ise kulak ve kuyruğun bile fazla olduğunu söyler. Eşek bu sözleri kendi isteğine göre yorumlar ve buğday tarlasına girip ekinleri yemeye başlar. Ekin sahibi onu yakalayıp cezalandırır; eşek boynuz isterken kulaklarından olur ve yaptığına pişman olur.
3. Soru – Açık uçlu sorular
a) Türk kültürüne ait unsurlar
Tarım ve hayvancılığa dayalı yaşam, yük hayvanı olarak eşeğin kullanılması, buğday ve ekmeğin kutsal sayılması, yaylamak-kışlamak gibi kelimelerle yansıyan yayla-kışlak hayatı, Tanrı için kullanılan Türkçe “Çalap” adı, “mesel” denilen atasözlerine başvurma ve kanaat değerine verilen önem.
b) Harnâme’nin bölümleri ve yazılma gerekçeleri
Eser; Allah’ın birliğinin anlatıldığı tevhid, Hz. Peygamber’in övüldüğü naat, dönemin padişahının övüldüğü methiye bölümleri ile eşeğin hikâyesinin anlatıldığı asıl bölümden oluşur. Şair, dönemin mesnevi geleneğine uymak, dinî ve manevi değerlere bağlılığını göstermek ve padişahın ilgisini kazanıp kendi durumunu ona iletmek için bu bölümleri yazmıştır.
c) Eşeğin yaşadığı coğrafya
Otlak, buğday tarlası ve ekin gibi ifadelerden eşeğin tarım ve hayvancılık yapılan kırsal bir bölgede yaşadığı anlaşılır. Odun taşıma ve kışlamaktan söz edilmesi, kışların soğuk geçtiği, ormanlık alanlara yakın bir yer olduğunu düşündürür. Bu özellikler Anadolu köylerine uymaktadır.
← Sayfa 194 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 196 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.