10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 68 Keşfedelim bölümündeki bilim insanları soruları ve “Su Çarkı” etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Soru: Bilim insanlarının dünya tarihinde iz bırakmasını sağlayan özellikler
Örnek cevap:
- Merak ve araştırma isteği: Doğayı ve evreni gözlemleyip sorular sormuşlar, cevaplarını deney ve gözlemle aramışlardır.
- Disiplinli ve sabırlı çalışma: Uzun yıllar süren gözlem ve hesaplamalarla kalıcı eserler ortaya koymuşlardır.
- Önceki birikimden yararlanma: Antik Yunan, Hint ve İran eserlerini inceleyip bunları geliştirerek özgün katkılar sağlamışlardır.
- Çok yönlülük: Matematik, astronomi, tıp, felsefe gibi birden fazla alanda çalışmışlardır.
- Eserlerini yazıya geçirmeleri: Bilgilerini kitaplara aktardıkları için çalışmaları sonraki kuşaklara ve Avrupa’ya ulaşmıştır.
- Destekleyici ortam: Hükümdarların ve vakıfların bilime destek vermesi çalışmalarını sürdürmelerini kolaylaştırmıştır.
Soru: Günümüz teknolojisine katkı sağlayan Türk-İslam bilim insanlarının çalışmaları
Örnek cevap:
- Cezeri: Su ile çalışan otomatik makineler, su saatleri ve su yükseltme düzenekleri tasarlamıştır; çalışmaları robotik ve otomasyonun öncüleri arasında sayılır.
- Harezmi: Cebirin temellerini atmıştır; “algoritma” kavramı onun adından gelir ve bilgisayar biliminin temelini oluşturur.
- İbni Sina: Tıp alanındaki eseri uzun süre Avrupa’da ders kitabı olarak okutulmuştur.
- Farabi, Biruni, Uluğ Bey, Ali Kuşçu: Matematik, astronomi ve coğrafya alanında yaptıkları ölçüm ve hesaplamalarla bilimin gelişmesine katkı sağlamışlardır.
“Su Çarkı” Etkinliği
Bu etkinlik uygulama adımları izlenerek yapılır. Gözlemde beklenen sonuçlar:
- Su kanatlara yavaş döküldüğünde çark yavaş döner ve ağırlık yavaş yükselir.
- Su hızlı (güçlü) döküldüğünde çark daha hızlı döner, ağırlık daha kısa sürede yukarı çekilir.
- Sonuç: Suyun akış hızı ve miktarı arttıkça çarka aktarılan enerji artar. Akan suyun enerjisi hareket (iş) enerjisine dönüştürülebilir; Cezeri’nin düzenekleri ve günümüzdeki hidroelektrik santralleri bu ilkeye dayanır.
← Sayfa 67 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 69 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.