10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 48 Değerlendirelim bölümündeki değişim ve süreklilik formlarının örnek cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Değişim ve Süreklilik Formu 1: Devlet Yapısı
Durum, kurum veya fikrin adı (örnek): Hâkimiyet anlayışı ve devlet yönetimi
| Bölüm | Örnek cevap |
|---|---|
| Değişenler | “İl” yerine “mülk” kavramı kullanıldı; kurultayın yerini divan aldı; kağan yerine hakan ve sultan unvanları kullanıldı; töreyle birlikte şer’i hukuk uygulandı; hutbe, çetr, taç, tuğra gibi yeni hükümdarlık alametleri eklendi; vezir, pervane, naib gibi yeni görevliler ortaya çıktı. |
| Değişmeyenler | Yönetme yetkisinin Tanrı’dan geldiği inancı (kut), ülkenin hanedanın ortak malı sayılması, kesin kurala bağlanmamış veraset sistemi, cihan hâkimiyeti ülküsü, taht, otağ, tuğ, para gibi alametler, halkın refahını gözetme anlayışı. |
| Değişimin nedenleri | İslamiyet’in kabulü, İran ve Abbasi yönetim geleneklerinin etkisi, farklı halkların yaşadığı geniş coğrafyaların yönetilmesi, halifenin onayıyla meşruiyet kazanma ihtiyacı. |
| Değişimin sonuçları | Türk-İslam sentezine dayalı bir devlet geleneği oluştu; Türkler İslam dünyasının koruyuculuğunu üstlendi; bu yapı Türkiye Selçuklu ve Osmanlı gibi sonraki devletlere örnek oldu. |
Değişim ve Süreklilik Formu 2: Ordu Teşkilatı
Durum, kurum veya fikrin adı (örnek): Türk-İslam devletlerinde ordu teşkilatı
| Bölüm | Örnek cevap |
|---|---|
| Değişenler | Gulam sistemiyle yetiştirilen hassa ordusu, ikta askerleri, ücretli askerler ve bağlı devlet kuvvetleri orduya katıldı; Gaznelilerde fil kullanıldı; Türkiye Selçuklularında donanma kuruldu; beylerbeyi, subaşı, melikü’s-sevahil gibi yeni askerî unvanlar ortaya çıktı. |
| Değişmeyenler | Onlu sistem, süvarilerin vurucu güç olması, ok-yay gibi hafif silahlar, ordu-millet anlayışı, hükümdarın seferlerde orduya komuta etmesi, Türkmenlerin uç bölgelerdeki önemi. |
| Değişimin nedenleri | Yerleşik hayata geçiş ve kurumsallaşma, hükümdara bağlı daimî birliklere ihtiyaç, geniş toprakların korunması, ikta sistemiyle asker besleme imkânı, denizlere ulaşılması. |
| Değişimin sonuçları | Merkezî otorite güçlendi; devletin savaşa her an hazır büyük bir ordusu oldu; Türkiye Selçukluları denizlerde de güç kazandı; bu ordu düzeni Osmanlı ordusuna da örnek oldu. |
← Sayfa 47 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 50 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.