10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 202 Ölçme ve Değerlendirme 5, 6 ve 7. sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
5. Soru
- Ordu – hukuk ilişkisi: Kaynak A’daki devşirme kanunu, kapıkulu ordusuna asker alımının yaş, sağlık, ailedeki erkek çocuk sayısı ve kaç evden bir çocuk alınacağı gibi kurallarla yasal olarak düzenlendiğini gösterir. Yani ordunun kaynağı örfi hukuka dayanır.
- Ordu – toprak ilişkisi: Kaynak B’ye göre tımar, görevlilere hizmetleri karşılığında bir bölgenin vergi gelirinin bırakılmasıdır ve asıl amacı sefer için asker beslemektir. Tımarlı sipahiler toprak geliri karşılığında atlı asker yetiştirir.
- Toprak – hukuk ilişkisi: Tımar sistemi vergi toplama yetkisinin devlet tarafından devredilmesi esasına dayanır; şer’i ve örfi hukuk kurallarıyla uyum içinde işletilmiştir. Tımar sahipleri taşrada tarımsal üretimi ve düzeni de sağlamıştır.
- Üçünün birlikteliği: Metinde yeniçeriler ile tımarlı sipahilerin birbirini dengelediği, devşirme ve tımar sistemlerinin hukukla uyum içinde güçlü bir merkezî yapı oluşturduğu belirtilir.
6. Soru
Cevap: C (I ve II)
Tımar sistemi taşrada devlet otoritesini ve sürekli bir askerî gücü sağlamış; devşirme sistemi ise doğrudan padişaha bağlı yönetici ve askerler yetiştirerek padişahın otoritesini merkezden uçlara taşımıştır. Veraset sistemi ise bu sayfadaki metinde merkezî yapıyı güçlendiren bir unsur olarak geçmez; kuruluş döneminde ülkenin hanedanın ortak malı sayılması taht kavgalarına yol açarak merkezî yapıyı zaman zaman zayıflatmıştır.
7. Soru
| Ordu sistemi | Hukuk sistemi | Toprak sistemi |
|---|---|---|
| Merkezde daimî ve maaşlı kapıkulu ordusu bulunur; doğrudan padişaha bağlıdır. | Şer’i (İslam hukukuna dayalı) ve örfi (padişahın koyduğu kanunlara dayalı) hukuk birlikte uygulanır. | Toprakların büyük kısmı devlete aittir (miri arazi). |
| Yeniçeriler yaya askerlerdir ve ulufe adlı maaş alır. | Devşirme kanunu gibi düzenlemelerle askerî ve idari işler kurallara bağlanmıştır. | Tımar sisteminde vergi gelirleri hizmet karşılığında görevlilere bırakılır. |
| Ordunun en kalabalık kısmı eyaletlerden gelen tımarlı sipahiler ve cebelülerdir. | Hukuk kuralları merkezî otoriteyi güçlendirecek şekilde ordu ve toprak düzeniyle uyumlu işletilmiştir. | Tımar sahipleri savaşta asker yetiştirir, barışta üretimi ve düzeni sağlar. |
← Sayfa 201 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 203 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.