10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 102 1. Ünite Ölçme ve Değerlendirme 4-6. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4. Soru
- Karahanlılar: Türkistan bozkırlarında, Türk nüfusun yoğun olduğu bir coğrafyada kuruldukları için eski Türk geleneklerine en bağlı devlettir. İkili teşkilat ve hanedan üyelerinin yönetimde söz sahibi olması sürmüş, ordu büyük ölçüde Türklerden oluşmuştur.
- Gazneliler: Türklerle birlikte farklı yerli halkların yaşadığı geniş bir coğrafyada ve İran-Abbasi kültürünün etkisinde kuruldukları için merkeziyetçi bir yönetim, İran asıllı sivil bürokratlar ve gulamlardan oluşan bir hassa ordusu oluşturmuşlardır. Hindistan seferleri nedeniyle orduda fil kullanılmış, İndus üzerinde nehir donanması kurulmuştur.
- Büyük Selçuklular: İslam dünyasının merkezinde, geniş topraklara hükmettikleri için Türk ve İslam geleneklerini birleştiren kurumsal bir yapı (Divan-ı A’lâ, alt divanlar, eyalet sistemi) kurmuşlardır. Geniş toprakları yönetmek ve sürekli asker beslemek için ikta sistemini geliştirmiş, Türkmenleri uçlara yerleştirmişlerdir.
- Türkiye Selçukluları: Doğu Roma, Haçlılar ve Moğollarla sınır komşusu olmaları ve denizlere ulaşmaları nedeniyle uç kuvvetlerine ve donanmaya önem vermiş; Akdeniz ve Karadeniz’deki egemenliklerini gösteren yeni unvanlar kullanmışlardır. Atabeylerin yetkileri sınırlandırılmış, pervane ve naib-i saltanat gibi yeni görevler ortaya çıkmıştır.
5. Soru
- Veraset sistemi: Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması anlayışı sürmüş, bu nedenle taht kavgaları devam etmiştir (ör. Melikşah ile Kavurt Bey). Değişim olarak şehzadeleri yönetime hazırlamak için atabeylik sistemi getirilmiştir.
- Hâkimiyet anlayışı: Yetkinin Tanrı’dan geldiği inancı (kut) korunmuş, ancak “Allah’ın yeryüzündeki gölgesi” anlayışına dönüşmüştür. Cihan hâkimiyeti ülküsü, nizam-ı âlem ve gaza-cihat anlayışıyla sürdürülmüş; töre, şer’i hukukla uyumlu örfi hukuk olarak devam etmiştir. “İl” yerine “mülk”, kurultay yerine divan kullanılmıştır.
- Hükümdarlık alametleri: Taht, otağ, tuğ, para, ok-yay ve sancak gibi eski alametler korunmuş; hutbe, çetr, saray, taç, tuğra, nevbet ve hilat gibi yeni alametler eklenmiştir. Hakan unvanının yanına sultan, keykavus gibi unvanlar eklenmiştir.
6. Soru
| Cümle | Cevap |
|---|---|
| A. Hükümdarların hakan, keykavus gibi unvanlar kullanması | Doğru (işaretlenir) |
| B. İkili teşkilat sisteminin uygulanması | Doğru (işaretlenir) – Özellikle Karahanlılarda devlet iki kısma ayrılarak yönetilmiştir. |
| C. Daimî orduda sadece Türklerin görev yapması | Yanlış – Gulam sistemiyle kurulan orduda Türk olmayan yerli unsurlar da görev almıştır. |
| Ç. Örfi hukukun şer’i hukukla uyumlu olmasına özen gösterilmesi | Doğru (işaretlenir) |
| D. Kadınların devlet yönetiminde etkili olması | Doğru (işaretlenir) – Hükümdar eşlerinin (hatun) yönetimde söz sahibi olması geleneği sürmüştür. |
| E. Ordu-millet anlayışının terk edilmesi | Yanlış – Ordu-millet özelliği devam etmiştir. |
| F. Hükümdarlık alametlerine yeni unsurlar eklenmesi | Doğru (işaretlenir) |
Not: 7-11. sorular Sayfa 104 ve Sayfa 105‘te cevaplanmıştır.
← Sayfa 101 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 103 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.