10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Sayfa 124

10. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 124 3. Etkinlik 6–15. basamakların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

3. Etkinlik (devamı)

6. Basamak: Trofik basamaklar

Örnek zincir: Yonca (1. trofik basamak) → tavşan (2. trofik basamak) → kurt (3. trofik basamak). Ceviz ağacı (1.) → sincap (2.) → tilki (3.) → kartal (4.) gibi daha uzun zincirler de kurulabilir. Ayrıştırıcılar tüm basamaklardaki ölü canlıları parçalar.

a) Her türün trofik basamağı tüm ekosistemlerde aynı mıdır?
Cevap: Hayır. Bir türün trofik basamağı, o ekosistemde neyle beslendiğine bağlıdır. Örneğin tilki fareyi (2. basamak) yediğinde 3. basamakta, fareyle beslenen bir yılanı yediğinde 4. basamakta yer alır. Hepçil canlılar bitki yediklerinde 2., hayvan yediklerinde 3. veya daha üst basamakta bulunur.

b) Tüketicilerin beslenme çeşitleri nelerdir?
Cevap: Tavşan, geyik, sincap, çekirge, fare ve zebra otçul; kurt, aslan, tilki, baykuş ve kartal etçil beslenir. Ayı gibi hem bitki hem hayvan yiyen canlılar hepçildir. Mantar ve saprotrof bakteriler ise çürükçül (ayrıştırıcı) beslenir.

c) Her basamaktaki enerji eldesinin farklı olmasının nedeni nedir?
Cevap: Her canlı aldığı enerjinin büyük kısmını kendi solunumunda, hareketinde ve vücut ısısını korumada harcar; bu enerjinin önemli bölümü ısı olarak kaybolur. Ayrıca besinin tamamı yenmez veya sindirilmez. Bu nedenle bir üst basamağa ancak küçük bir kısmı (ortalama yaklaşık %10’u) aktarılır ve her basamakta kullanılabilir enerji farklı, giderek daha azdır.

7. Basamak: Besin zincirini oluştururken dikkat edilenler

Örnek cevap: Zincire mutlaka bir üreticiyle başladık; okları “yenen canlıdan yiyene”, yani enerjinin aktarıldığı yöne çizdik; her canlının gerçekte neyle beslendiğine dikkat ettik ve ayrıştırıcıları zincirin tüm basamaklarına bağladık. Örneğin “Yonca → tavşan → kurt” zincirinde yonca güneş enerjisini besine dönüştürür, tavşan yoncayı, kurt tavşanı yiyerek enerjiyi alır.

8–10. Basamaklar: Besin ağı örüntüleri ve genellemeler

• Besin ağında bir tür birden fazla türle beslenebilir ve birden fazla türe besin olabilir (ör. tavşan hem kurda hem tilkiye besin olur).
• Enerji her zaman üreticiden tüketicilere doğru tek yönlü akar; geri dönmez.
• Besin ağının tüm zincirleri üreticilerle başlar; üst tüketicilerin sayısı azdır.
• Besin ağı ne kadar karmaşıksa ekosistem bir türün azalmasına karşı o kadar dayanıklıdır, çünkü tüketiciler başka besinlere yönelebilir.

11–13. Basamaklar: Enerji piramidi

Piramidin tabanında üreticiler (yonca, ot, buğday, ceviz ağacı), ikinci basamakta birincil tüketiciler / otçullar (tavşan, geyik, sincap), üçüncü basamakta ikincil tüketiciler (tilki, kurt), en üstte üst tüketiciler (kartal) yer alır.

• Üreticiler: Güneş enerjisini fotosentezle kimyasal enerjiye dönüştürerek ekosisteme enerji kazandırır.
• Otçullar: Bitkilerdeki enerjiyi hayvansal dokulara aktarır, bitki popülasyonlarını sınırlar.
• Etçiller ve üst tüketiciler: Av popülasyonlarını kontrol ederek dengeyi korur.
• Ayrıştırıcılar: Her basamaktan gelen ölü maddeleri parçalayıp mineralleri üreticilere geri kazandırır.

14. Basamak: Karşılaştırma tablosu için ipucu

Benzerlikler: Tüm piramitler üreticiyle başlar ve yukarı doğru daralır. Farklılıklar: Seçilen türler, basamak sayısı ve her basamaktaki tür sayısı gruplara göre değişebilir.

15. Basamak: Biyolojik birikim

Cevap: Biyolojik birikim, canlıların vücudundan atılamayan veya çok zor parçalanan zehirli maddelerin (cıva, kadmiyum, kurşun gibi ağır metaller ve bazı tarım ilaçları) besin zinciri boyunca aktarılarak her üst trofik basamakta daha yüksek derişimde birikmesidir. Enerji üst basamaklara çıktıkça azalırken bu maddelerin miktarı artar; bu yüzden en çok birikim üst tüketicilerde görülür.

← Sayfa 123 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 125 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.