Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 105
Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 105 8. Etkinlik cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
8. Etkinlik: Günlük Dil ve Niceleme Mantığı (2. madde)
a) Niceleme mantığı eklemler mantığından farklı olarak hangi bilgileri sunar?
Cevap: Önermenin iç yapısını gösterir: özneyi (değişken ya da özel ad), yüklemi (F, G gibi) ve aralarındaki ilişkiyi ayrı ayrı sembolleştirir. Önermenin tümel mi tikel mi olduğunu niceleyicilerle (∀, ∃) belirtir, birli, ikili, üçlü yüklemler sayesinde nesneler arasındaki ilişkileri de ifade eder.
b) Niceleme mantığı olmasaydı bilimsel ifadelerde ne gibi eksiklikler olurdu?
Cevap: Bilimsel yasalar genellikle “her” ve “bazı” içeren genellemelerdir (“Bütün metaller ısınınca genleşir.” gibi). Niceleme mantığı olmasaydı bu genellemeler ile tek tek gözlemler arasındaki ilişki gösterilemez, bir yasanın belirli bir örneğe uygulanması ya da tek bir karşı örnekle yanlışlanması mantıksal olarak ifade edilemezdi. Matematikteki “her sayı için”, “öyle bir sayı vardır ki” türünden ifadeler de sembolleştirilemezdi.
c) “Her öğrenci sınavı geçti.” ile “Bazı öğrenciler sınavı geçti.” arasındaki fark
Cevap: İlki tümel, ikincisi tikeldir. İlki doğruysa hiçbir öğrenci kalmamıştır; ikincisi ise en az bir öğrencinin geçtiğini söyler, kalanlar hakkında bilgi vermez. Bu farktan farklı sonuçlar çıkar; örneğin yalnızca ilkinden “Ali sınavı geçti.” sonucuna ulaşılabilir. Farkı göstermek için niceleyici kullanan bir yapı gerekir: ∀x(Öx → Gx) ve ∃x(Öx ∧ Gx).
ç) “Tüm güller kırmızıdır.” yalnızca “ve, veya, değil, ise” ile ifade edilebilir mi?
Cevap: Tam olarak ifade edilemez. Bu eklemlerle önerme ya bütün olarak “p” ile ya da tek tek güller için “a gülü kırmızıdır ve b gülü kırmızıdır ve…” biçiminde yazılabilir; ancak güllerin sayısı belirsiz ve sınırsız olabileceği için bu yazım tamamlanamaz. “Tüm” kavramını karşılamak için tümel niceleyiciye ihtiyaç vardır: ∀x(Gx → Kx).
3. madde: Sembolleştirme tablosu
| Önerme | Önermeler mantığında | Niceleme mantığında |
|---|---|---|
| Deniz sporcudur. (örnek) | p | Fa |
| Deniz sporcu ise çalışkandır. | p → q | Fa → Ga |
| Bazı kediler siyahtır. (∃x(Fx ∧ Gx) için örnek önerme) | p | ∃x(Fx ∧ Gx) |
| Kediler siyah değildir. (Hiçbir kedi siyah değildir.) | ∼p | ∀x(Fx → ∼Gx) |
| Bazı kediler siyah değildir. | ∼p | ∃x(Fx ∧ ∼Gx) |
| Her kedi siyah değildir. (Bütün kedilerin siyah olduğu doğru değildir.) (∼∀x(Fx → Gx) için örnek önerme) | ∼p | ∼∀x(Fx → Gx) |
Tabloda F: kedi olmak, G: siyah olmak (ikinci satırda a: Deniz, F: sporcu olmak, G: çalışkan olmak) anlamındadır. ∼∀x(Fx → Gx) ile ∃x(Fx ∧ ∼Gx) eş değerdir; ikisi de “en az bir kedi siyah değildir” demektir.
← Sayfa 103 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 106 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.