Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 103

Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 103 7. Etkinlik cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

7. Etkinlik (3. madde): Beyin fırtınası soruları

a) “p” sembolü “bütün” ve “bazı” ayrımı için yeterli midir?

Cevap: Yeterli değildir. “p” önermeyi bir bütün olarak gösterir; “Bütün mantıkçılar çalışkandır.” ile “Bazı mantıkçılar çalışkandır.” önermeleri aynı biçimde “p” ile gösterilirse aralarındaki nicelik farkı kaybolur. Bu ayrımı göstermek için ∀ (tümel) ve ∃ (tikel) niceleyicilerine ihtiyaç vardır: ∀x(Mx → Çx) ve ∃x(Mx ∧ Çx).

b) x + 5 = 10 gibi ifadeler için yeni bir sembolik dile ihtiyaç var mıdır?

Cevap: Evet. Değişken içeren böyle bir ifade, x’e değer verilmedikçe doğru ya da yanlış olmayan bir “önerme kalıbı”dır. Önermeler mantığı yalnızca doğruluk değeri belli önermelerle çalıştığı için bu kalıbı ifade edemez. Değişkeni ve yüklemi ayrı gösteren, niceleyicilerle “her x için” veya “en az bir x için” diyebilen niceleme mantığına ihtiyaç duyulur; örneğin ∃x(x + 5 = 10) doğru, ∀x(x + 5 = 10) yanlış bir önermedir.

c) “Her kuş uçar.” yanlışsa “Hiçbir kuş uçmaz.” mı demektir?

Cevap: Hayır. “Her kuş uçar.” önermesinin değillemesi “Bazı kuşlar uçmaz.” önermesidir; penguen gibi tek bir uçmayan kuş bulunması onu yanlış yapmaya yeter. “Her kuş uçar.” ile “Hiçbir kuş uçmaz.” üst karşıt önermelerdir: ikisi birlikte doğru olamaz ama birlikte yanlış olabilir (gerçekte de ikisi birden yanlıştır). Bu ilişki p ve ∼p ile tam olarak gösterilemez, çünkü ∼p yalnızca “p doğru değildir” der; “bazı” ile “hiçbir” arasındaki farkı göstermez. Doğru gösterim ∼∀x(Kx → Ux) ≡ ∃x(Kx ∧ ∼Ux) biçimindedir.

ç) “Sınıftaki herkes sınavı geçti.” ile “Ali sınavı geçti.” arasındaki köprü p ve q ile kurulabilir mi?

Cevap: Kurulamaz. p ve q iki ayrı, birbirinden bağımsız önerme gibi görünür; aralarında ortak bir terim olmadığı için p’den q’nun çıktığı gösterilemez. Niceleme mantığında ise ∀x(Sx → Gx) ve Sa (Ali sınıftadır) öncüllerinden Ga (Ali sınavı geçti) sonucu, tümel önermenin Ali’ye uygulanmasıyla geçerli olarak çıkarılır.

d) “Her” ve “bazı”yı dışarıda bırakmak kesirleri kullanmadan işlem yapmaya benzer mi?

Örnek cevap: Benzer. Kesirler olmadan bir bütünün parçalarını hesaplayamadığımız gibi, “her” ve “bazı” olmadan da bir kümenin tamamı ile bir kısmı hakkında konuştuğumuzu ayıramayız. Her iki durumda da dilin ifade gücü eksik kalır ve birçok işlem ya yapılamaz ya da hatalı yapılır.

e) “Hiçbir insan kanatlı değildir.” ve “Bazı insanlar kanatlı değildir.” için yeni sembollere ihtiyaç var mıdır?

Cevap: Evet. Önermeler mantığında ikisi de ∼p gibi aynı biçimde gösterilir ve aralarındaki tümel-tikel farkı kaybolur. Niceleme mantığında tümel niceleyici (∀) ve tikel niceleyici (∃) ile ayrı ayrı gösterilir: ∀x(İx → ∼Kx) ve ∃x(İx ∧ ∼Kx).

Taze Mühendis
Bu sayfadaki bir soruyu anlamadın mı?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz
Başka bir sayfanın cevabı mı lazım?

← Sayfa 102 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 105 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...