10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 139 Çalışma Kâğıdı (Çözümleyebilme) etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Sorular karekoddaki söyleşiye dayanır; cevaplar kitapta söyleşiden aktarılan bölümler esas alınarak örnek olarak hazırlanmıştır.
1. Dinleme/izleme metniyle ilgili sorular
a) Konuşmacı tanımlama (aruzu bir sanat olarak tanımlaması), karşılaştırma (aruz kalıplarını Batı müziğinin notalarıyla karşılaştırması), benzetme (aruzu gizli bir orkestraya benzetmesi), örneklendirme (divan şiirinde yer alan sosyal olayları sıralaması) ve tanık gösterme (şairlerden dizeler okuması, Koca Ragıp Paşa’nın sözünü aktarması) yollarına başvurmuştur.
b) Sunucu ile konuşmacı arasında saygılı, karşılıklı ve etkileşimli bir iletişim vardır. Sunucu, yaygın ön yargıları soru olarak yöneltir; konuşmacı da bunlara gerekçeli cevaplar verir. Bu durum söyleşinin hem bilgilendirici hem de canlı olmasını sağlar.
c) Konuşmacının okuduğu dizeler, anlattığı görüşleri somut örneklerle kanıtlar; dinleyiciye divan şiirinin ahengini doğrudan hissettirir ve söyleşiyi daha etkileyici kılar.
ç) Konuşmacı cevaplarında daha çok açık iletilere ağırlık vermiştir. Çünkü amacı divan şiiriyle ilgili ön yargıları gidermek ve dinleyiciyi bilgilendirmektir; bu amaç açık, anlaşılır ve kanıta dayalı ifadeler gerektirir. Örtük iletiler daha çok okunan beyitlerde yer alır.
2. Dil ve anlatım / üslup özellikleri
| Ölçüt | Çıkarım |
|---|---|
| Açık veya kapalı anlatım | Genel olarak açık anlatım; beyitlerde kapalı anlatım |
| Yalın veya sanatlı anlatım | Konuşmada yalın, benzetmelerle zenginleşen bir anlatım; örnek beyitlerde sanatlı anlatım |
| Düşünceyi geliştirme yolları | Tanımlama, karşılaştırma, benzetme, örneklendirme, tanık gösterme |
| Öznel veya nesnel anlatım | Ağırlıklı olarak öznel (konuşmacının kişisel görüşleri ve değerlendirmeleri), yer yer nesnel bilgiler |
| Anlatım teknikleri | Soru-cevap (diyalog) tekniği, alıntı |
| Anlatım biçimleri | Açıklayıcı ve tartışmacı anlatım; yer yer öyküleyici anlatım (Koca Ragıp Paşa örneği) |
| Açık veya örtük ileti | Açık iletiler ağırlıktadır. |
| Anlatımın ilkeleri | Açıklık, akıcılık, yalınlık, doğallık |
| Atasözü, deyim, ikileme vb. kullanımı | “Milim milim”, “gram gram” gibi ikilemeler; günlük konuşmaya ait deyimler |
| Kurallı veya devrik cümle kullanımı | Konuşma diline uygun olarak kurallı ve devrik cümleler bir arada |
| İsim veya fiil cümlesi kullanımı | İsim ve fiil cümleleri bir arada (aruz… sanatıdır / şairler yetişiyor) |
| Yabancı kelime, ağız özelliği vb. kullanımı | Divan edebiyatına ait Arapça ve Farsça kelimeler (bigâne, irşat, irca, zuhur); ağız özelliği yok |
← Sayfa 138 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 140 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.