10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 94

10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 94 Sıra Sizde etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Yüzyıllar içinde dilde meydana gelen değişimin sebepleri

Cevap: Metinler karşılaştırıldığında XI. yüzyıldaki Kutadgu Bilig’in dili günümüz Türkçesinden oldukça uzaktır; XIII. yüzyılda Yunus Emre’nin dili sade ve günümüze yakındır; XVI. yüzyılda Bâkî’nin dilinde ise Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar çok yoğundur. Haritalar da Türklerin Orta Asya’daki Karahanlılardan Anadolu’daki küçük bir beyliğe, oradan da üç kıtaya yayılan bir imparatorluğa uzandığını gösterir. Bu değişimin sebepleri şunlardır:

• Coğrafya değişimi ve göçler: Orta Asya’dan Anadolu’ya göçle birlikte yeni bir coğrafyada farklı bir Türkçe (Batı Türkçesi) gelişmiştir.
• Din ve kültür etkileşimi: İslamiyet’in kabulüyle Arapça ve Farsça kelimeler dile girmiştir.
• Devletin büyümesi: Osmanlı’nın bir imparatorluğa dönüşmesiyle saray ve medrese çevresinde süslü, Arapça-Farsça ağırlıklı bir yazı dili oluşmuştur.
• Hitap edilen kitle: Halka seslenen Yunus Emre sade bir dil kullanırken saray çevresine seslenen şairler ağır bir dil tercih etmiştir.
• Zamanın doğal etkisi: Ses değişmeleri ve kelimelerin anlam kaymaları dili sürekli değiştirmiştir.

2. Necâtî’nin yaşadığı dönemin dil anlayışı

Cevap: Necâtî XV. yüzyılda, yani XIII. yüzyıldaki sade dil ile XVI. yüzyıldaki ağır dil arasında bir geçiş döneminde yaşamıştır. Bu dönemde Osmanlı Devleti büyümekte, divan şiiri Arapça ve Farsçanın etkisiyle gelişmektedir. Ancak Necâtî’nin gazelinde görüldüğü gibi bu dönemde Türkçe söyleyişler, deyimler ve halk sözleri hâlâ güçlüdür. Yani Necâtî’nin döneminde Arapça-Farsça kelimeler artmaya başlamış ama dil henüz Bâkî’nin dönemindeki kadar ağırlaşmamıştır; şairler Türkçenin doğal söyleyişini korumaya çalışmıştır.

← Sayfa 93 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 95 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.