10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 20 Birlikte Öğrenelim çalışmasının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Bu bir grup çalışmasıdır; aşağıda grupların ulaşabileceği çıkarımlara örnek verilmiştir.
Örnek dörtlük seçimi
Örnek: Karların eridiği ve dağ sularının aktığı dörtlük seçilebilir. Bu dörtlükte “büz” (buz), “taglar” (dağlar), “suvı” (suyu), “bulıt” (bulut), “kayguk” (kayık) gibi kelimeler hem ses hem yazım yönünden günümüzden farklıdır; “kökşin” (mavi/gök rengi) ise günümüzde kullanılmayan bir kelimedir.
Kelimelerin biçim ve anlam yönünden farklılaşmasının nedenleri (çıkarımlar)
Örnek cevap:
- Zamanın etkisi: Dil yaşayan bir varlıktır; yüzyıllar içinde söyleyiş kolaylaşır, bazı sesler yumuşar (t→d, k→ğ), bazıları düşer (yinçü → inci).
- Ses uyumları ve kolaylık eğilimi: Konuşanlar zor söylenen ses gruplarını daha kolay söylenen biçimlere dönüştürür.
- Coğrafya ve göçler: Türklerin geniş bir alana yayılması lehçe ve ağız farklarını artırmış, kelimelerin farklı biçimler kazanmasına yol açmıştır.
- Kültür ve yaşam tarzının değişmesi: Göçebe hayattan yerleşik hayata geçiş, bazı kavramları önemsizleştirmiş; bu kavramları karşılayan kelimeler unutulmuştur.
- Başka dillerle etkileşim: Farklı kültürlerle temas sonucunda bazı eski kelimelerin yerini alıntı kelimeler almıştır.
- Yazı sistemlerindeki değişiklikler: Farklı alfabelerle yazılması, kelimelerin yazılışını da etkilemiştir.
Grupça ulaşılan sonuç: Kelimelerdeki değişim çoğunlukla ses düzeyindedir; anlam ise büyük ölçüde korunmuştur. Bu durum Türkçenin köklü ve sürekliliği olan bir dil olduğunu gösterir.
← Sayfa 19 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 21 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.