10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 19 Söz Varlığımız etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Anlamı bilinmeyen kelimeler ve tahminler
Örnek cevap: Her öğrenci kendi bilmediği kelimeleri yazar. Günümüz Türkçesiyle verilen metin, tahminleri kontrol etmek için kullanılabilir.
| Kelime veya kelime grubu | Anlamına yönelik tahminim |
|---|---|
| esin | rüzgâr, esinti |
| bodun | halk, millet |
| bulıt | bulut |
| yılkı | at sürüsü, at ve sığır gibi otlayan hayvanlar |
| çeçek | çiçek |
2. Kelimelerin şekil ve anlam yönünden değişimi
| Kelime | Günümüzde yazılışı | Metnin söylendiği dönemde anlamı | Günümüzde anlamı | Şekil olarak değişim | Anlam olarak değişim |
|---|---|---|---|---|---|
| yugruşur | yoğruşur (yoğrulur) | birbirine karışır, kaynaşır | yoğrulur, karışır | “u” sesi “o” sesine, “g” sesi “ğ” sesine dönüşmüştür. | Karışma, birbirine katılma anlamıyla günümüzde de kullanılır. |
| tag | dağ | dağ | dağ | Baştaki “t” sesi “d” sesine, “g” sesi “ğ” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| buka | boğa | boğa | boğa | “u” sesi “o” sesine, “k” sesi “ğ” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| töpü | tepe | tepe, yüksek yer | tepe | “ö” ve “ü” sesleri “e” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| kayguk | kayık | kayık | kayık | “g” sesi düşmüş, “u” sesi “ı” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| yinçü | inci | inci | inci | Baştaki “y” sesi düşmüş, “ç” sesi “c”ye, “ü” sesi “i”ye dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| adrışur | ayrışır | ayrılır, birbirinden ayrışır | ayrışır | “d” sesi “y” sesine, “u” sesi “ı” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| sevnüp | sevinip | sevinerek | sevinip | Araya “i” ünlüsü girmiş, “ü” sesi “i” sesine dönüşmüştür. | Aynı anlamda kullanılmaktadır. |
Görüldüğü gibi kelimelerin çoğu anlamını korumuş, değişim daha çok ses düzeyinde olmuştur. Bu da Türkçenin söz varlığının yüzyıllar içinde büyük ölçüde sürekliliğini koruduğunu gösterir.
3. “İyi” sözcüğünün ses değişimleri
- edgü → eygü: “d” sesi “y” sesine dönüşmüştür.
- eygü → eyü: “g” sesi düşmüştür.
- eyü → iyi: “e” sesi “i” sesine, “ü” sesi de “i” sesine dönüşmüştür (ünlüler daralmış ve düzleşmiştir).
← Sayfa 16 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 20 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.