10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 270 Sıra Sizde etkinliğinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Anlatım özellikleri ve şiirden örnekler
| Anlatım özelliği | Şiirden örnek |
|---|---|
| Soyut kavramlar somutlaştırılmıştır. | 26. beyitte gayretin elmasa benzetilmesi; 24. beyitte zulmün kılıç (şemşîr-i zulm) olarak düşünülmesi; 27-28. beyitlerde hürriyetin yüzü olan bir sevgili gibi anlatılması |
| Konuşma diline yakın bir anlatım tercih edilmiştir. | 18. beyitteki “kaçar mı” sorusu, 31. beyitteki “uyan” seslenmesi, 3. beyitteki “sanma” uyarısı |
| Eş, yakın ve zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmıştır. | “kadr ü kıymet” (3), “cevr ü mihnet” (4) eş/yakın anlamlı; “feyz-i bâkî – zevk-i fâni” (6), “ittihâd – ihtilâf” (10) zıt anlamlı |
| Dönemin sosyal hayatını ve düşünce yapısını yansıtan ifadeler vardır. | Hükûmet kapısından çekilme (1), vezâret ve sadâret (21), millet ve ittihâd (10), Osmanlı nesli (15), hürriyet (18, 25) |
| Fiil ve yardımcı fiiller sıklıkla kullanılmıştır. | “terk eder” (6), “âr eyler” (8), “eder tedvîr” (11), “intikâm almak” (9), “fütûr etme” (12) |
| Benzetme unsurlarından yararlanılmıştır. | Milletin yere düşen cevhere (3), çaresiz kalan kahramanın zincire vurulmuş aslana (13), milletin yaralı aslana (31), vatanın nazlı ve vefasız bir sevgiliye (22) benzetilmesi |
2. Soru – Anlatım özelliklerinin geniş kitleler üzerindeki etkisi
Seslenmeler, soru cümleleri ve kararlı yargılar okura doğrudan hitap ederek onu harekete geçirir. Somutlaştırmalar ve benzetmeler soyut “hürriyet, adalet” kavramlarını herkesin anlayacağı hâle getirir. Ahenkli ve akılda kalıcı beyitler dilden dile dolaşarak şiirin kısa sürede yayılmasını sağlamıştır.
3. Soru
a) Divan şiiri geleneğinden ayrılan yönleri
Biçim olarak kaside olsa da padişah veya devlet büyüklerini övmek yerine vatan, millet, hürriyet ve adalet gibi toplumsal kavramları işler. Soyut ve kalıplaşmış mazmunlar yerine dönemin gerçek sorunlarına değinir; okuru düşündürmeyi ve harekete geçirmeyi amaçlar; seslenme ve tartışmacı bir üslup kullanır.
b) Dönemin koşullarının etkisi
Tanzimat’la birlikte gazetenin yaygınlaşması, hürriyet ve meşrutiyet tartışmaları, devletin gerilemesi ve baskıcı yönetime duyulan tepki, şairi geniş kitlelere seslenen, toplumsal ve öğretici bir anlatım biçimine yöneltmiştir.
10. Yıl Nutku ve Orhun Abideleri ile ilgili soruların cevapları Sayfa 271‘de verilmiştir.
← Sayfa 269 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 271 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.