10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 197 Sıra Sizde etkinliklerinin cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Soru-Cevap-Gerekçe Tablosu
| Soru | Cevap | Gerekçe |
|---|---|---|
| Metnin türü nedir? | Mesnevi | Her beyti kendi içinde kafiyeli (aa, bb, cc…), aruzla yazılmış uzun bir manzum hikâyedir. |
| Dil ve anlatımla ilgili çıkarımlar | Arapça-Farsça kelimeler bulunmakla birlikte hikâye kısmında anlaşılır, mizahi ve alaycı bir dil kullanılmıştır. | Diyaloglar, eşeğin yakınmaları ve tasvirler okuru güldürüp düşündürecek biçimde verilmiştir. |
| Eşeğin anlamakta zorlandığı durum | Kendisi daha çok yük taşıdığı hâlde öküzlere boynuz verilip kendisine verilmemesi | Eşek emeğin türünü değil, sadece miktarını düşünür; öküzlerin rızık üretmesinin önemini kavrayamaz. |
| Güven, dayanışma ve tecrübeyi temsil eden kişi | Bilge (pîr) eşek | Yaşlı ve tecrübelidir; kendisine danışan eşeğe yardımcı olur, gerçeği açıklar. |
| Başkişi nerede hata yapmıştır? | Bilge eşeğin sözlerini yanlış yorumlayıp kendine ait olmayan ekine dalmasında | Hâline şükretmeyip başkasına özenmiş, düşünmeden hareket etmiştir. |
| Bakış açısı ve anlatıcı | İlahi (hâkim) bakış açısı; üçüncü kişili anlatıcı | Anlatıcı, kişilerin duygu ve düşüncelerini de bilerek olayları dışarıdan aktarır. |
Sıra Sizde 1. Soru – Yapı unsurlarındaki değişikliklerin etkisi
Başkişi eşek yerine aslan olsaydı
Örnek cevap: Aslan güçlü ve saygın bir hayvan olduğu için zayıflıktan ve yük taşımaktan yakınma olmazdı. Hikâye, kendini beğenmiş ve gücüne güvenen birinin hırsı yüzünden düştüğü duruma dönüşebilirdi. Mizahi etki azalır, eleştirinin hedefi “güçlü ama doyumsuz” kişiler olurdu.
Mekân tarla, bahçe ve otlak yerine gemi ve deniz olsaydı
Örnek cevap: Buğday ve ekin motifi ortadan kalkar; hikâye balıkçılık, yolculuk ve denizcilik etrafında şekillenirdi. Kişiler de değişir (martılar, balıklar, gemici vb.), eşeğin özendiği şey başka bir özellik olurdu. Olayların sebep-sonuç ilişkisi ve ileti yeni mekâna göre yeniden kurulmak zorunda kalırdı.
2. Soru – Siz yazsaydınız hangi mekânı kullanırdınız?
Örnek cevap: Hikâyeyi günümüzde bir şehrin sanayi bölgesinde geçirirdim. Yük taşıyan bir kamyonun, vitrinlerdeki pahalı otomobillere özenmesi şeklinde kurgularsam aynı ileti günümüz okuruna daha yakın gelirdi.
3. Soru – Çıkarımlar
Yapı unsurlarından biri değiştiğinde (kişi, mekân, zaman) olay örgüsü, çatışma, kullanılan dil ve hatta metnin iletisi de değişir. Yapı unsurları birbirine bağlı olduğundan biri değiştiğinde diğerlerinin de buna uygun hâle getirilmesi gerekir.
← Sayfa 196 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 198 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.