10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 74
10. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 74 Ayrışma Süreçleri etkinliği 2., 3. ve 4. adımlarının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
2. Adım
1. Kayaç türlerinin ayrışma hızındaki farklılığın nedenleri
Ayrışma hızı kayacın mineral bileşimine, çözünürlüğüne, sertliğine, kristal yapısına, gözenekliliğine ve çatlak-kırık durumuna bağlıdır. Granit, gabro gibi iri kristalli magmatik derinlik kayaçları sert ve az çözünür olduğu için yavaş ayrışır. Kireç taşı gibi kolay çözünen, kum taşı ve kil taşı gibi gevşek tutturulmuş tortul kayaçlar ile tabakalı, yapraklı yapıdaki şist gibi başkalaşım kayaçları daha hızlı ayrışır. Çatlak ve gözeneği fazla olan kayaçlara su kolay girdiği için ayrışma hızlanır.
2. İklimin ayrışma hızına etkisi
Sıcak ve nemli iklimlerde kimyasal çözünme hızlıdır; bitki örtüsü gür, toprak kalındır. Soğuk veya kurak iklimlerde kimyasal çözünme yavaşlar, fiziksel ayrışma (sıcaklık farkı, donma-çözülme) öne çıkar; ayrışma yavaş, toprak incedir.
3. Adım
| İklim bölgesi | Fiziksel ayrışma | Kimyasal çözünme |
|---|---|---|
| Ekvatoral | ✓ | |
| Muson | ✓ | |
| Okyanusal | ✓ | |
| Akdeniz | ✓ | |
| Step | ✓ | |
| Sert karasal | ✓ | |
| Tundra | ✓ |
Kurak ya da soğuk iklimlerde (step, tundra, sert karasal) fiziksel ayrışma; nemli iklimlerde (muson, okyanusal, ekvatoral, kışları yağışlı Akdeniz) kimyasal çözünme ön plandadır. Akdeniz ikliminde kurak yaz aylarında fiziksel ayrışma da görülür.
4. Adım
Haritadaki alanlar ve sayfa 75’teki grafikler birlikte değerlendirildiğinde:
| Alan | Grafikteki iklim özelliği | Etkin ayrışma ve hızı |
|---|---|---|
| 1 (Kuzey Amerika’nın batı kıyısı, Kaliforniya) | Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı – Akdeniz iklimi | Kışın kimyasal, yazın fiziksel ayrışma; orta hızda |
| 2 (Batı Avrupa) | Yazlar serin, kışlar ılık, her mevsim yağışlı – okyanusal iklim | Kimyasal çözünme; orta-hızlı |
| 3 (Orta Asya) | Yaz sıcak, kış soğuk, yağış çok az – karasal kurak (step-çöl) | Fiziksel ayrışma; yavaş |
| 4 (Orta Afrika, Ekvator çevresi) | Yıl boyu sıcak (yaklaşık 27 °C) ve çok yağışlı – ekvatoral iklim | Kimyasal çözünme; çok hızlı |
← Sayfa 72 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 75 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.