10. sınıf Tarih ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 277 soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Tımarlı sipahi sayısının azalmasına yol açan etkenler
- Ateşli silahların önem kazanması: Süvari olan tımarlı sipahiler yeni savaş taktiklerine uyum sağlayamadı; yerlerini tüfekli ücretli askerler (sekban, sarıca, levent) aldı.
- Enflasyon: Tımar gelirleri sabit kalırken fiyatlar arttı; sipahiler sefere katılacak parayı bulamaz hâle geldi ve tımarları ellerinden alındı (Kaynak Ğ).
- Tımarların ehil olmayanlara verilmesi: Geri alınan tımarlar saray gözdelerinin ve nüfuzlu kişilerin eline geçti; rüşvetle tımar alındı.
- İltizam sistemine geçilmesi: Nakit ihtiyacı nedeniyle tımar arazileri mukataaya dönüştürülüp vergileri doğrudan hazineye aktarıldı.
- Uzun savaşlar ve yoklamalar: Haçova gibi savaşlarda firar eden sipahilerin dirlikleri ellerinden alındı; bunların bir kısmı isyancılara katıldı.
İltizam sisteminin merkez yönetimi açısından avantaj ve dezavantajları
| Avantajlar | Dezavantajlar |
|---|---|
| Devlet, vergi gelirini peşin ve nakit olarak elde etti; acil para ihtiyacını karşıladı. | Mültezimler kısa sürede çok kazanmak için köylüden ağır vergi aldı; reaya ezildi ve toprağını terk etti (Kaynak H). |
| Vergi toplama masrafı ve yükü devletten mültezime geçti. | Tımar sistemi çözüldü; taşrada asker yetiştiren sipahi sayısı azaldı. |
| Açık artırma sayesinde gelirin miktarı önceden belirlenebildi. | Zamanla mültezimler üzerindeki denetim kayboldu; aynı mukataalar onlarca yıl aynı kişilerin elinde kaldı; taşrada güçlü yerel kişiler ortaya çıktı. |
| Üretim azaldığı için uzun vadede vergi gelirleri düştü; taşrada merkezî otorite zayıfladı. |
← Sayfa 276 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 279 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.