Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta

Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta konu anlatımı: kaza sonrası sürücünün yükümlülükleri, maddi hasarlı kazada tutanak, asli kusur sayılan haller, zorunlu trafik sigortası, araç muayenesi, tescil ve kazaya etki eden faktörler. Kurallar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre verilmiştir.

SINAVDA NE ÇIKAR?
Kazaya etki eden faktörlersık sorulur
Kaza yerinde yapılacaklarsık sorulur
Asli kusur sayılan hallersık sorulur
Maddi hasarlı kazada tutanakzaman zaman
Trafik sigortasızaman zaman
Muayene ve tescilzaman zaman
E-sınavda Trafik ve Çevre dersinden toplam 23 soru gelir; konu dağılımı her sınavda değişir.

01Trafik Kazası ve Kazaya Etki Eden Faktörler

Kanuna göre trafik kazası, karayolu üzerinde hareket halindeki bir veya birden fazla aracın karıştığı, ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanan olaydır. Hareket halinde araç yoksa (örneğin park halindeki araca ağaç devrilmesi) bu tanıma girmez.

FaktörÖrnekler
İnsansürücünün aşırı hızı, dikkatsizliği, yorgunluğu, alkol; yayanın kurala uymaması; yolcunun sürücüyü meşgul etmesi
Araçbakımsız fren, aşınmış lastik, bozuk far, arızalı direksiyon
Yolbozuk kaplama, eksik işaretleme, keskin viraj, yetersiz aydınlatma
Çevresis, yağmur, kar, buzlanma, güneşin göz alması, yola çıkan hayvan

Kazaların oluşmasında en büyük pay insan faktörüne, özellikle de sürücü kusuruna aittir. Yol ve hava koşulları kötü olsa bile, sürücü hızını ve takip mesafesini koşullara göre ayarlayarak kazayı çoğunlukla önleyebilir.

!DİKKAT
  • Sınavda “kazaların en önemli nedeni” sorulursa cevap insan (sürücü) faktörüdür.
  • Yayanın ve yolcunun kusuru da insan faktörüne girer.
  • Buzlanma, sis gibi hava olayları çevre faktörüdür.
Reklam

02Kaza Sonrası Sürücünün Yükümlülükleri

Kazaya karışan sürücü önce olay yerini güvenli hale getirir, sonra durumu bildirir. Kazaya karışanların yükümlülükleri Kanun’da sayılmıştır:

Hemen, ek tehlike yaratmadan dur
↓
Kaza yerinde güvenlik tedbirlerini al (dörtlü ikaz, reflektör)
↓
Ölü, yaralı veya hasar varsa ve trafiği engellemiyorsa olay yerini ve izleri değiştirme
↓
Kazayı yetkililere bildir (112), onlar gelene kadar veya izin almadan ayrılma
↓
İstenirse kimlik, adres, sürücü belgesi, tescil belgesi ve sigorta bilgilerini göster
Kaza yerinden geçen sürücüler de ilk yardım tedbirlerini almak ve kazayı bildirmekle yükümlüdür.
  • Kaza yerinden geçmekte olan veya kazaya karışan sürücüler, ilk yardım önlemlerini almak, en yakın zabıtaya veya sağlık kuruluşuna haber vermek ve yetkililer isterse yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmek zorundadır.
  • Sahibi yanında olmayan bir araca, eşyaya veya mülke zarar veren sürücü, sahibini bulmaya çalışır; bulamazsa durumu tespit eder, zarar verdiği şeyin üzerine yazılı bilgi bırakır ve en kısa zamanda zabıtaya haber verir.
  • Yaralanmalı veya ölümlü kazaya karışan sürücü alkol ve uyuşturucu muayenesine tabi tutulur.
  • Ölümlü veya yaralanmalı kazada, zaruret dışında zabıtanın izni olmadan olay yerinden ayrılan sürücüye hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl geri alınır.
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Park halindeki boş bir otomobile manevra sırasında sürtünen sürücü, araç sahibini çevrede bulamamıştır. Sürücünün yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hasar küçük olduğu için yoluna devam etmek

B) Araç sahibini saatlerce beklemek

C) Durumu tespit edip araca yazılı bilgi bırakmak ve en kısa zamanda zabıtaya bildirmek

D) Hasarlı aracı başka bir yere çekmek

Sahibi bulunamayan araca zarar veren sürücünün yükümlülüğü Kanun’da açıktır.

Durum tespit edilir, zarar verilen araç üzerine yazılı bilgi bırakılır ve zabıtaya haber verilir.

Sonuç: Cevap C.

03Maddi Hasarlı Kaza ve Tutanak

Kazada yalnızca maddi hasar varsa (kimse yaralanmamış veya ölmemişse) ve kazaya karışanların tümü görevli çağırmaya gerek görmezse, durumu aralarında yazılı olarak saptayıp olay yerinden ayrılabilirler. Uygulamada bunun için kaza tespit tutanağı doldurulur ve sigorta şirketine iletilir.

Tutanakla çözülebilir
  • yalnızca maddi hasar var
  • taraflar anlaşıyor
  • herkes görevliye gerek görmüyor
Görevli çağrılmalı
  • yaralı veya ölü var
  • taraflardan biri anlaşmıyor
  • sürücülerden birinde alkol şüphesi, belgesizlik gibi durumlar

Tutanakta tarih, saat, yer, araç ve sürücü bilgileri, sigorta poliçe bilgileri, kazanın krokisi ve tarafların imzası bulunur. Tarafların anlaşmasıyla doldurulan tutanak, sigorta işlemlerinde esas belgedir.

04Asli Kusur Sayılan Haller

Kanun bazı davranışları, kazada asli kusur (kazanın asıl sebebi) olarak sayar. Bu durumlardan birini yapan sürücü, kazada asli kusurlu kabul edilir:

#Asli kusur sayılan hal
1Kırmızı ışıkta veya yetkili görevlinin dur işaretinde geçmek
2Taşıt giremez işareti bulunan yola veya bölünmüş yolda karşı yön trafiğinin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girmek
3İkiden fazla şeritli yolda karşı yönün şeridine girmek
4Arkadan çarpmak
5Geçme yasağı olan yerde geçmek
6Doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapmak
7Şeride tecavüz etmek
8Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak
9Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak
10Manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak
11Yerleşim yeri dışında taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında park etmek veya duraklamak, her durumda gerekli tedbirleri almamak
12Park yerinde veya taşıt yolu dışında kurala uygun park etmiş araca çarpmak

Bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa veya kaza bunlar dışındaki kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre belirlenir. Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebep olan sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır.

!DİKKAT
  • Hız sınırını aşmak, alkollü araç kullanmak ağır ihlallerdir ama Kanun’un asli kusur listesinde sayılmaz; sınavda “hangisi asli kusur sayılmaz” diye sorulabilir.
  • “Arkadan çarpma” her zaman listededir; takip mesafesini korumak bu yüzden önemlidir.
Reklam

05Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası

Araç işletenleri, aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen ölüm, yaralanma ve maddi zararlardan doğan sorumluluklarını karşılamak için zorunlu mali sorumluluk sigortası (halk arasında trafik sigortası) yaptırmak zorundadır.

Trafik sigortası
  • yasal olarak zorunlu
  • karşı tarafın (üçüncü kişilerin) zararını karşılar
  • yoksa araç trafikten men edilir
  • yoksa araç muayeneye alınmaz
Kasko
  • isteğe bağlıdır
  • sigortalının kendi aracındaki hasarı karşılar
  • kapsamı poliçeye göre değişir

Trafik sigortası primleri peşin ödenir; ilgili bakanlık taksitle ödemeye ilişkin düzenleme yapabilir. Yabancı plakalı araçların Türkiye’de geçerli sigortası yoksa sigorta sınırda yaptırılır.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Kusurlu olduğu bir kazada karşı tarafın aracına zarar veren sürücünün, karşı tarafın zararı öncelikle aşağıdakilerden hangisiyle karşılanır?

A) Kendi aracının kaskosu

B) Karşı tarafın kaskosu

C) Kendi aracının zorunlu mali sorumluluk sigortası

D) Karşı tarafın sağlık sigortası

Trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararı karşılamak için yapılır.

Kasko, sigortalının kendi aracını korur.

Sonuç: Kusurlu sürücünün trafik sigortası karşı tarafın zararını öder (poliçe limitleri içinde). Cevap C.

06Araç Muayenesi ve Tescil

Muayene

  • Trafiğe çıkan motorlu araçların teknik şartlara uygunluğu belirli aralıklarla muayene edilerek tespit edilir; süreler yönetmelikte belirlenir.
  • Geçerli trafik sigortası olmayan araç muayeneye alınmaz.
  • Kazaya karışıp zabıtaca muayenesi gerekli görülen ve üzerinde değişiklik yapılan araçlar ayrıca özel muayeneye tabidir.
  • Trafik zabıtası yoldaki araçları her an kontrol edebilir.
  • İzin verilen süre sonunda muayenesiz ya da “emniyetsiz” raporlu araç trafiğe çıkarılırsa trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir.

Tescil

İşlemSüre / kural
Yeni aracın ilk tescilisatın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren 3 ay içinde
Hurdaya çıkan aracın kaydının silinmesi1 ay içinde
Tescilli aracın satışı ve devriyalnızca noterde yapılır; noter dışı satış geçersizdir
Araçta teknik değişiklik veya renk değişikliği30 gün içinde trafik tescil birimine bildirilir

Tescil belgesi (ruhsat), araç satılıncaya, devredilinceye, hurdaya çıkarılıncaya veya araçta nitelik değişikliği olana kadar geçerlidir.

SON TEKRAR
  • Trafik kazası: hareket halindeki araç + ölüm, yaralanma veya zarar.
  • Kazada en büyük pay insan (sürücü) faktörünündür.
  • Kazada önce dur, güvenliği al, olay yerini bozma, bildir, ayrılma.
  • Kaza yerinden geçen sürücü de ilk yardım ve bildirimle yükümlüdür.
  • Yalnızca maddi hasarda taraflar anlaşırsa yazılı tutanakla ayrılabilir.
  • Ölümlü-yaralanmalı kazada izinsiz ayrılmak: hapis ve belgenin 2 yıl geri alınması.
  • Arkadan çarpma, kırmızı ışıkta geçme, şeride tecavüz: asli kusur.
  • Ölümlü kazada asli kusurlu sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır.
  • Trafik sigortası zorunlu, üçüncü kişilerin zararını karşılar; kasko isteğe bağlıdır.
  • Sigortasız araç muayeneye alınmaz ve trafikten men edilir.
  • İlk tescil 3 ay, hurda kaydı silme 1 ay; satış noterde.
Reklam
Konu TestiEhliyet Trafik ve Çevre · 6 soru
1.

Aşağıdakilerden hangisi trafik kazasına etki eden çevre faktörüne örnektir?

  1. Sürücünün uykusuz olması
  2. Fren balatalarının aşınmış olması
  3. Yolda buzlanma olması
  4. Yayanın kırmızı ışıkta geçmesi
2.

Yalnızca maddi hasarlı bir kazada taraflar anlaşırsa ne yapabilirler?

  1. Hiçbir şey yazmadan ayrılabilirler.
  2. Durumu aralarında yazılı olarak saptayıp ayrılabilirler.
  3. Görevli gelene kadar beklemek zorundadırlar.
  4. Araçları en yakın servise götürmek zorundadırlar.
3.

Aşağıdakilerden hangisi Kanun’a göre asli kusur sayılan hallerden biridir?

  1. Arkadan çarpma
  2. Kemer takmama
  3. Korna çalma
  4. Aracı kirli kullanma
4.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası olmayan bir araç için aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

  1. Araç trafikten men edilir.
  2. Araç sahibine sadece uyarı verilir.
  3. Araç kasko ile trafiğe çıkabilir.
  4. Sürücü belgesi iptal edilir.
5.

Tescili yapılmış bir aracın satışı nerede yapılır?

  1. Vergi dairesinde
  2. Sigorta şirketinde
  3. Muayene istasyonunda
  4. Noterde
6.

Yaralanmalı bir kazanın olduğu yerden geçen sürücünün yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yavaşlamadan geçmek
  2. Kaza fotoğrafı çekip paylaşmak
  3. İlk yardım önlemlerini almak ve kazayı en yakın zabıta veya sağlık kuruluşuna bildirmek
  4. Kazaya karışan araçları yoldan çekmek
Konu testi cevap anahtarını göster

Konu Testi · Cevap Anahtarı

1.
Cevap: C Buzlanma bir hava/çevre koşuludur; uykusuzluk ve yaya kusuru insan, balata araç faktörüdür.
2.
Cevap: B Yalnızca maddi hasarda tüm taraflar gerek görmezse yazılı saptama ile ayrılabilir.
3.
Cevap: A Arkadan çarpma Kanun’un asli kusur listesindedir.
4.
Cevap: A Geçerli trafik sigortası olmayan araçlar trafikten men edilir.
5.
Cevap: D Tescilli araçların satış ve devri noterlerce yapılır.
6.
Cevap: C Kaza yerinden geçen sürücü de ilk yardım ve bildirim ile yükümlüdür.
KONU TESTİ

Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.

Trafik Kazaları, Kusurlar ve Sigorta testini çöz →

Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.

Taze Mühendis
Bu konuda takıldığın bir yer mi var?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz

← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları

Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...