Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Işık Kullanma, Yolcu-Yük ve Güvenlik Donanımları
Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Işık Kullanma, Yolcu-Yük ve Güvenlik Donanımları konu anlatımı: uzağı ve yakını gösteren ışıklar, sis ışıkları, emniyet kemeri, çocuk bağlama sistemi, kask, yük taşıma ve arızalı aracın çekilmesi. Kurallar 2918 sayılı Kanun ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre verilmiştir.
Ehliyet Trafik ve Çevre
| Hangi durumda hangi far | sık sorulur |
| Sis ışığı ve ışık yasakları | sık sorulur |
| Emniyet kemeri ve kask | zaman zaman |
| Çocuk bağlama sistemi | zaman zaman |
| Yük taşıma kuralları | zaman zaman |
| Arızalı aracın çekilmesi | zaman zaman |
01Uzağı ve Yakını Gösteren Işıklar
Farlar iki görev yapar: sürücünün görmesini ve aracın görülmesini sağlamak. Uzağı gösteren ışık (uzun far) yolu uzaktan aydınlatır ama karşıdakinin gözünü kamaştırır. Yakını gösteren ışık (kısa far) kamaştırmadan yakın mesafeyi aydınlatır.
- yerleşim yeri dışında gece seyirde
- yeterince aydınlatılmamış tünele girerken
- benzeri karanlık yer ve haller
- gece karşılaşmalarda
- öndeki aracı yakından takip ederken
- bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar
- yerleşim yeri içinde gece
- gündüz sisli, yağışlı ve görüşü azaltan havalarda
Sürücü yeterli mesafeyi açıkça görebiliyor ve kendi aracı da yeterli uzaklıktan görülebiliyorsa, uzağı gösteren ışık yerine yakını gösteren ışık kullanabilir. Karşıdan gelen sürücünün veya diğer yol kullanıcılarının gözünü kamaştıracak her durumda uzun far yakmak yasaktır.
Kuyruk (arka park) ışıkları seyir sırasında uzağı veya yakını gösteren ışıklarla ya da sis ışıklarıyla birlikte yanmak zorundadır.
Işıkla uyarma
- Geçerken uyarma: uzağı ve yakını gösteren ışıklar çok kısa süre içinde sıra ile ya da ikisi birlikte yakılır.
- Gece görüşü kapalı yerler: yakın ilerisi görülmeyen kavşak, dönemeç ve tepe üstüne yaklaşırken sürücü yakını ve uzağı gösteren ışıkları art arda yakarak gelişini haber verir.
Gece yerleşim yeri dışında uzun farla giden sürücü, karşıdan bir aracın geldiğini görüyor. Ne yapmalıdır?
A) Farlarını tamamen söndürmeli
B) Yakını gösteren ışıklara geçmeli
C) Sis farlarını yakmalı
D) Uzun farla devam edip korna çalmalı
Gece karşılaşmalarda yakını gösteren ışık kullanmak zorunludur.
Karşılaşmada ışıkları söndürmek yasaktır; sis ışığı da bu amaçla kullanılmaz.
Sonuç: Sürücü kısa fara geçmelidir. Cevap B.
02Sis Işıkları ve Işık Yasakları
Sis ışıkları yalnızca sis, kar ve şiddetli (sağanak) yağmur nedeniyle görüşün yetersiz olduğu durumlar içindir. Açık bir gecede sis farını diğer farlarla birlikte yakmak, karşıdan gelenin gözünü kamaştırır ve yasaktır.
| # | Işık kullanımında yasaklar |
|---|---|
| 1 | Dönüş ışıklarını (sinyal) “geç” anlamında kullanmak |
| 2 | Sadece park lambaları veya sadece sis ışıkları ile araç sürmek |
| 3 | Karşılaşmalarda ışıkları söndürmek |
| 4 | Öndeki aracı geçerken, kısa süreli uyarı dışında uzun far yakmak |
| 5 | Sis ışıklarını sis, kar, şiddetli yağmur dışında ve geceleri diğer farlarla birlikte yakmak |
| 6 | Mevzuata aykırı ışık takmak veya takılı ışıkları amaç dışında kullanmak |
- Gündüz sisli ve yağışlı havada yakını gösteren ışık yakmak zorunludur; “gündüz far gerekmez” yanlıştır.
- Sinyal lambası yalnızca dönüş ve şerit değiştirme niyetini bildirir; arkadakine “geç” demek için kullanılmaz.
- Kanun ve yönetmelikte belirtilmeyen lambalar trafik zabıtasınca söktürülür.
03Emniyet Kemeri ve Kask
Araç sürülürken sürücü ve yolcuların emniyet kemeri, koruma başlığı (kask) ve koruma gözlüğü, çocuk bağlama sistemi ve yönetmelikte sayılan diğer koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanması zorunludur. Usulüne uygun takılmayan kemer (örneğin koltuğun arkasından geçirilen) takılmamış sayılır.
- Otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, otobüs: yönetmelikte sayılan araçların bütün koltuklarında emniyet kemeri bulunur ve kullanılır; arka koltuk da dahildir.
- Motosiklet, motorlu bisiklet, bisiklet: sürücü kask ve koruma gözlüğü takar (kaskta vizör varsa gözlük aranmaz, bisikletlide gözlük aranmaz); yolcu da kask takar. Motosiklet sürücüsü ve yolcusu ayrıca koruyucu eldiven takar.
- Kemer zorunluluğu olmayanlar: geri giderken veya park yerinde düşük hızla manevra yapan sürücü, şehir içi ticari minibüs-otobüs ve dolmuş yolcuları, hastaya müdahale eden ambulans görevlileri, sağlık raporu ile muaf tutulanlar.
Son bir yıl içinde emniyet kemeri kuralını dört veya daha fazla kez ihlal eden sürücünün belgesi her seferinde 30 gün geri alınır. Koruyucu sistemler takılmadan aracın yola devam etmesine izin verilmez.
- Kemer, çarpışmada sürücünün direksiyona ve ön cama çarpmasını, araçtan fırlamasını önler; hava yastığı kemerin yerini tutmaz, kemerle birlikte çalışır.
- Arka koltuktaki kemersiz yolcu, kazada öndekilere çarparak onları da yaralar.
04Çocukların Taşınması
Sürücüler 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamak zorundadır. Bu sorumluluk çocuğun ailesine değil, aracı kullanan sürücüye aittir.
| Durum | Kural |
|---|---|
| Boyu 150 cm’den kısa ve 36 kg’ın altındaki çocuk | ağırlığına uygun çocuk bağlama sistemi (oto koltuğu) kullanılır |
| Boyu 135 cm’den uzun çocuk | ön koltukta oturmamak şartıyla, diğer koltuklarda emniyet kemeri kullanabilir |
| Çocuk bağlama sistemi olmayan araç | 3 yaşın altındaki çocuk taşınamaz |
| Taksi | çocuk bağlama sistemi kullanılır, yoksa çocuk arka koltukta oturur |
| Ön hava yastığı açık koltuk | yüzü geriye dönük çocuk koltuğu konulamaz |
| Minibüs ve otobüste 3 yaş ve üzeri çocuk | emniyet kemeri veya çocuk bağlama sistemi kullanır |
Boyu 140 cm, kilosu 33 kg olan bir çocuk otomobille taşınacaktır. Aşağıdakilerden hangisi kurala uygundur?
A) Çocuk ön koltukta emniyet kemeriyle oturabilir.
B) Çocuk arka koltukta kemersiz oturabilir.
C) Çocuk bağlama sistemi yoksa, ön koltuk dışındaki bir koltukta emniyet kemeri kullanabilir.
D) Çocuk yetişkinin kucağında taşınabilir.
Çocuk 150 cm’den kısa ve 36 kg’ın altında; normalde çocuk bağlama sistemi gerekir.
Boyu 135 cm’den uzun olduğu için, ön koltukta oturmamak şartıyla diğer koltuklarda kemer kullanabilir.
Sonuç: Cevap C. Kucakta taşımak hiçbir durumda güvenli değildir.
05Yük ve Yolcu Taşıma, Boyut ve Ağırlık
Araçlar yüklü ya da yüksüz, yönetmelikte belirlenen ölçü ve ağırlık sınırlarını aşamaz. Genel ilke: araç ve yükü birlikte, karayolu yapısına zarar vermeden ve trafiği tehlikeye sokmadan güvenle seyredebilmelidir. Örneğin araçların azami genişliği genel olarak 2,55 m, azami yüksekliği 4 m‘dir.
| # | Yüklemede yasak olanlar |
|---|---|
| 1 | Taşıma sınırının üstünde yolcu almak |
| 2 | Azami yüklü ağırlığı veya azami dingil ağırlığını aşmak |
| 3 | Yükü bağlamadan; yola düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, kayacak veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklemek |
| 4 | Sürücünün görüşünü engelleyen; plakayı, stop ve dönüş lambalarını, yansıtıcıları örten yükleme |
| 5 | Gabari dışı yük taşımak; yük üzerine veya araç dışına yolcu bindirmek |
| 6 | Tehlikeli maddeleri izin ve tedbir almadan, özel izne bağlı yükleri izinsiz taşımak |
- Araçların çamurluk, basamak, karoser kenarı, aracın üstü gibi dış kısımlarında insan taşınamaz.
- Kamyon, kamyonet ve römorkta yük üzerinde insan taşınamaz. Yükle birlikte yolcu ancak yük sağlam bağlanmış, kasa kapakları kapalı ve yolcular kasada ayrılmış yerde oturur durumdaysa taşınabilir.
- Fazla yolcu en yakın yerleşim yerinde indirilir; kurala aykırı yüklü araç, şartlar sağlanana kadar yola devam edemez.
Römork: motorlu araçla çekilen, insan veya yük taşımak için yapılmış motorsuz taşıttır. Yarı römork: bir kısmı çekici aracın üzerine oturan römorktur. Azami yüklü ağırlığı 750 kg’ı geçmeyen römorka hafif römork denir.
06Arızalı Aracın Çekilmesi
Çekilmesi gereken araçlar esas olarak kurtarıcı (özel amaçlı taşıt) ile çekilir. Ancak arızadan dolayı sürülemeyen veya ışık-fren donanımı bozulan bir araç, en yakın bakım-onarım yerine kadar başka bir araçla şu şartlarla çekilebilir:
| Şart | Ayrıntı |
|---|---|
| Ağırlık | çekilen aracın ağırlığı, çeken aracın taşıma sınırını aşmaz |
| Sürücü | çekilen araç bir sürücünün yönetiminde olur |
| Yolcu | her iki araç boştur; gerekirse sürücü dışında birer hizmetli bulunabilir |
| Bağlantı | çelik çubuk, çelik halat veya zincir; iki araç arası açıklık en çok 5 m |
| Açıklık 2,5 m’den fazlaysa | bağlantının ortasına gündüz kırmızı yansıtıcı veya 20×20 cm kırmızı bez, gece kırmızı ışık veya yansıtıcı |
| Çekilen aracın ışıkları bozuksa | arkasına gündüz kırmızı yansıtıcı veya kırmızı bez, gece kırmızı ışık veya yansıtıcı |
| Çekilen aracın freni bozuksa | açıklık en çok 1 m, bağlantı çeki demiri; hız en çok 15 km/s |
| Diğer hallerde hız | en çok 20 km/s |
Kendi hareket gücü olmayan arızalı römork ve benzeri araçlar ile çekicisi tarafından çekilemeyen arızalı yarı römorklar yalnızca kurtarıcı ile çekilir.
- Uzun far: yerleşim dışı gece, karanlık tünel.
- Kısa far: karşılaşma, takip, geçişte yan yana gelene kadar, yerleşim içi gece, gündüz sis-yağış.
- Kuyruk ışıkları farlarla veya sis ışıklarıyla birlikte yanar.
- Sis ışığı yalnızca sis, kar, şiddetli yağmurda.
- Karşılaşmada ışık söndürmek ve sinyali “geç” anlamında kullanmak yasak.
- Kemer bütün koltuklarda; usulsüz takılan kemer takılmamış sayılır.
- 15 yaş altı çocuğun korunmasından sürücü sorumlu.
- 150 cm altı ve 36 kg altı: çocuk bağlama sistemi; 135 cm üstü: ön koltuk hariç kemer.
- Yük üzerinde ve araç dışında insan taşınmaz.
- Çekmede açıklık en çok 5 m, hız en çok 20 km/s; fren bozuksa 1 m, çeki demiri, 15 km/s.
Aşağıdakilerin hangisinde uzağı gösteren ışıkların yakılması zorunludur?
- Gece şehir içinde seyrederken
- Gece yerleşim yeri dışında, karşıdan araç gelmiyorken
- Öndeki aracı yakından takip ederken
- Gündüz yağmurlu havada
Sis ışıkları aşağıdaki durumların hangisinde kullanılabilir?
- Açık havada gece şehirlerarası yolda
- Gündüz güneşli havada
- Yoğun kar yağışı nedeniyle görüş azaldığında
- Karşıdan gelen sürücüyü uyarmak için
15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistem kullanmasını sağlamakla kim yükümlüdür?
- Çocuğun kendisi
- Aracın sürücüsü
- Aracın sigorta şirketi
- Trafik görevlisi
Ön hava yastığı devre dışı bırakılmamış koltuğa aşağıdakilerden hangisi konulamaz?
- Yetişkin yolcu
- Yüzü geriye dönük çocuk koltuğu
- Emniyet kemeri takan yetişkin
- Boş bir çanta
Freni bozuk bir araç başka bir araçla çekilirken iki araç arasındaki açıklık en fazla kaç metre olmalıdır?
- 1
- 2,5
- 5
- 10
Kamyon kasasındaki yükün üzerinde insan taşınması için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yük bağlıysa serbesttir.
- Kısa mesafede serbesttir.
- Gündüz serbest, gece yasaktır.
- Her durumda yasaktır.
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Işık Kullanma, Yolcu-Yük ve Güvenlik Donanımları testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.