Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları: Hız Kuralları ve Takip Mesafesi

Ehliyet sınavı Trafik ve Çevre dersi Hız Kuralları ve Takip Mesafesi konu anlatımı: araç türüne ve yol türüne göre azami hız sınırları, asgari hız, hıza etki eden koşullar, takip mesafesi kuralı ve duruş mesafesi. Sayılar Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100, 101 ve 107. maddelerinden alınmıştır.

SINAVDA NE ÇIKAR?
Otomobilin yol türüne göre azami hızısık sorulur
Diğer araçların hız sınırlarızaman zaman
Hızın azaltılması gereken yerlersık sorulur
Takip mesafesi hesabısık sorulur
Duruş mesafesini etkileyen etkenlerzaman zaman
E-sınavda Trafik ve Çevre dersinden toplam 23 soru gelir; konu dağılımı her sınavda değişir.

01Azami Hız Sınırları Tablosu

Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadır (Kanun md. 51). Aşağıdaki tablo, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesindeki römorksuz araçlar için azami hızlardır (km/s). Yolda farklı bir hız levhası varsa levhadaki sınır geçerlidir.

Araç cinsiYerleşim yeri içiŞehirlerarası çift yönlüBölünmüş yolOtoyol
Otomobil5090110120
Minibüs508090100
Otobüs508090100
Kamyonet50808595
Panelvan5085100110
Kamyon, çekici50808590
Motosiklet (L3)508090100
Motosiklet (L4, L5, L7)50708080
Motorlu bisiklet, bisiklet304545giremez
Tehlikeli madde taşıyan araç30506070
Özel izin belgesiyle çıkan araç30505060
Lastik tekerlekli traktör203040giremez
Arızalı aracı çeken araç20203040
İş makinesi202020izinsiz giremez
Kaynak: Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 100. İş makineleri otoyola yolun sorumlu kuruluşundan izin alınmadan giremez.
!DİKKAT
  • Yerleşim yeri içinde motorlu araçların çoğu için sınır 50 km/s; motorlu bisiklet ve tehlikeli madde taşıyan araç için 30, traktör ve iş makinesi için 20 km/s’tir.
  • Otomobil için sıra 50 – 90 – 110 – 120. Bunu ezbere bil; sınavda en çok bu satır sorulur.
  • İçişleri Bakanlığı, şehirlerarası çift yönlü yollar, bölünmüş yollar ve otoyollarda otomobiller için hız sınırını 20 km/s’e kadar artırmaya yetkilidir. Böyle bir artış levhayla gösterilir; levha yoksa tablodaki sınır geçerlidir.
Reklam

02Asgari Hız ve Özel Durumlar

Hız kuralları yalnızca “en fazla” ile ilgili değildir. Çok yavaş gitmek de trafiği tehlikeye sokar.

DurumKural
Şehirlerarası karayolunda asgari hız (zorunlu hâller dışında)15 km/s
Otoyolda asgari hız40 km/s
Römorklu veya yarı römorklu araç (bazı istisnalar hariç)Aynı cins römorksuz aracın sınırından 10 km/s daha düşük
Servis freni bozuk aracı çeken araç15 km/s‘in üstünde sürülemez
Hız sınırlayıcı cihaz ayarı: M2-M3 otobüs ve minibüs110 km/s
Hız sınırlayıcı cihaz ayarı: N2-N3 kamyon ve çekici99 km/s
Boş olarak trafiğe çıkan tehlikeli madde taşıma aracıKendi sınıfının hızıyla sürülebilir

Ayrıca araçların, zorunlu bir neden olmadıkça diğer araçların ilerleyişini engelleyecek kadar yavaş sürülmesi ve gereksiz yere ani yavaşlanması yasaktır (Yönetmelik md. 108). Hız ölçen cihazların yerini tespit eden veya sürücüyü uyaran cihazların araçta bulundurulması da yasaktır.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Aksine bir işaret bulunmayan bölünmüş bir yerleşim yeri dışı yolda, römork takılı olmayan bir otomobilin uyması gereken azami hız kaç km/s’tir?

A) 90

B) 100

C) 110

D) 120

Araç: otomobil. Yol: yerleşim yeri dışı bölünmüş yol.

Tablodaki otomobil satırı 50 – 90 – 110 – 120; bölünmüş yol sütunu 110’dur. 120 otoyol, 90 çift yönlü yol değeridir.

Sonuç: Doğru cevap C.

03Hızı Koşullara Uydurmak

Levhadaki hız bir üst sınırdır; her zaman o hızla gidilebileceği anlamına gelmez. Kanun’un 52. maddesine göre sürücüler hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumuna uydurmak zorundadır.

Hız azaltılacak yerler
  • Kavşaklara yaklaşırken
  • Dönemeçlere girerken, dönemeçli yollarda
  • Tepe üstlerine yaklaşırken
  • Yaya geçitleri ve hemzemin geçitlere yaklaşırken
  • Tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken
  • Yapım ve onarım alanlarına girerken
Hızı etkileyen koşullar
  • Görüş: sis, gece, kar, sağanak
  • Yol: ıslak, buzlu, bozuk, dar yol
  • Trafik: yoğunluk, yaya, okul çevresi
  • Araç: yük durumu, fren ve lastiklerin hâli
  • Sürücü: yorgunluk, dikkat
!DİKKAT
  • Sınav sorularında “levhada 90 yazıyor ama yol buzlu” gibi bir durumda doğru cevap hızı koşullara göre düşürmektir.
  • Islak ve buzlu yolda lastik ile yol arasındaki tutunma azalır, fren mesafesi uzar.
  • Gece far ışığının aydınlattığı mesafe içinde durabilecek bir hızla gidilmelidir.
Reklam

04Takip Mesafesi

Sürücüler, önlerindeki aracı güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadır (Kanun md. 56). Yönetmelik bu mesafeyi iki yolla tarif eder (md. 107):

Yarım hız kuralı
  • Takip mesafesi, aracın km/s cinsinden hızının en az yarısı kadar metredir.
  • 90 km/s → en az 45 m
  • 120 km/s → en az 60 m
2 saniye kuralı
  • Takip mesafesi, takip eden aracın 2 saniyede katettiği yol kadar da olabilir.
  • Öndeki araç sabit bir noktayı geçince “bin bir, bin iki” diye say; saymayı bitirmeden o noktaya gelirsen çok yakınsın.
Özel durumKural
Kol veya grup hâlinde (konvoy) giden araçlarAraları, sollayan araçların güvenle girebileceği kadar açık olmalı; bu açıklık takip mesafesinden az olamaz
Tehlikeli madde taşıyan araç, yerleşim yeri dışındaDiğer araçları en az 50 metre mesafeden izler
Islak, kaygan yol, sis, geceYönetmelikteki mesafe en az değerdir; koşullar kötüleştikçe mesafe artırılmalıdır

Takip mesafesini korumamak, öndeki araç ani fren yaptığında arkadan çarpma kazasının en sık nedenidir.

05Duruş Mesafesi

Sürücü bir tehlikeyi gördüğü andan araç tamamen durana kadar geçen yol duruş mesafesidir. İki parçadan oluşur:

Tehlikeyi görme
↓ algılama – tepki mesafesi (frene basana kadar)
Frene basma
↓ fren mesafesi (araç yavaşlarken)
Araç durur
Duruş mesafesi = algılama-tepki mesafesi + fren mesafesi
EtkenDuruş mesafesine etkisi
HızHız arttıkça iki mesafe de uzar. Fren mesafesi kabaca hızın karesiyle artar: hız iki katına çıkınca fren mesafesi yaklaşık dört katına çıkar.
Yorgunluk, dikkat dağınıklığı, alkolTepki süresini uzatır; algılama-tepki mesafesi artar
Islak, buzlu, karlı yolTutunma azalır; fren mesafesi uzar
Lastik ve fren durumuAşınmış lastik veya bakımsız fren mesafeyi uzatır
Araç yükü ve yokuş aşağı yolFren mesafesini uzatır
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Saatte 90 km hızla giden bir sürücünün tepki süresi 1 saniye kabul edilirse, frene basmadan önce aracın aldığı yol yaklaşık kaç metredir?

A) 9

B) 25

C) 45

D) 90

90 km/s’i m/s’ye çevir: 90 ÷ 3,6 = 25 m/s.

1 saniyede araç 25 metre yol alır. Bu, algılama-tepki mesafesidir; fren mesafesi buna eklenir.

Sonuç: Doğru cevap B. Fren devreye girmeden araç 25 m ilerler; bu yüzden takip mesafesi önemlidir.

SON TEKRAR
  • Otomobil: yerleşim içi 50, çift yönlü 90, bölünmüş 110, otoyol 120 km/s.
  • Otobüs ve minibüs: 50 – 80 – 90 – 100.
  • Kamyon ve çekici: 50 – 80 – 85 – 90.
  • Traktör: 20 – 30 – 40; otoyola giremez.
  • Asgari hız: şehirlerarası 15, otoyol 40 km/s.
  • Römorklu araç: römorksuz aynı cinsten 10 km/s düşük.
  • Levha: tablodaki değerden farklıysa levhaya uyulur.
  • Hız düşürülecek yerler: kavşak, dönemeç, tepe üstü, geçit, tünel, dar köprü, yol çalışması.
  • Takip mesafesi: hızın en az yarısı kadar metre veya 2 saniye.
  • Tehlikeli madde aracı: yerleşim yeri dışında en az 50 m mesafe.
  • Duruş mesafesi: algılama-tepki + fren mesafesi; hızla birlikte hızla büyür.
Reklam
Konu TestiEhliyet Trafik ve Çevre · 6 soru
1.

Aksine bir işaret yoksa otomobilin otoyoldaki azami hız sınırı kaç km/s’tir?

  1. 100
  2. 110
  3. 120
  4. 130
2.

Saatte 80 km hızla giden bir sürücünün önündeki aracı izlerken bırakması gereken en az takip mesafesi kaç metredir?

  1. 40
  2. 20
  3. 60
  4. 80
3.

Aşağıdakilerin hangisinde sürücünün hızını azaltması gerekmez?

  1. Tepe üstüne yaklaşırken
  2. Dar köprüye yaklaşırken
  3. Yol çalışması alanına girerken
  4. Kavşaktan çıkıp açık ve boş bir yola girdikten sonra
4.

Otoyolda araç cinsi gözetilmeksizin uygulanan asgari hız sınırı kaç km/s’tir?

  1. 15
  2. 40
  3. 30
  4. 60
5.

Lastik tekerlekli traktörün yerleşim yeri içindeki azami hız sınırı kaç km/s’tir?

  1. 30
  2. 40
  3. 50
  4. 20
6.

Aşağıdakilerden hangisi fren mesafesini uzatır?

  1. Yolun buzlu olması
  2. Hızın düşük olması
  3. Lastiklerin yeni olması
  4. Yolun kuru olması
Konu testi cevap anahtarını göster

Konu Testi · Cevap Anahtarı

1.
Cevap: C Otomobil için otoyol sınırı 120 km/s’tir.
2.
Cevap: A Hızın yarısı kadar metre: 80 ÷ 2 = 40 m.
3.
Cevap: D Diğer üç durumda hız azaltmak Kanun md. 52 gereği zorunludur.
4.
Cevap: B Otoyolda asgari hız 40, şehirlerarası yolda 15 km/s’tir.
5.
Cevap: D Traktör yerleşim yeri içinde en fazla 20 km/s ile gidebilir.
6.
Cevap: A Buzlu yolda tutunma azalır, fren mesafesi uzar.
KONU TESTİ

Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.

Hız Kuralları ve Takip Mesafesi testini çöz →

Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.

Taze Mühendis
Bu konuda takıldığın bir yer mi var?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz

← Ehliyet Trafik ve Çevre Ders Notları · Ehliyet Ders Notları

Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...