Ehliyet Trafik Adabı Ders Notları: Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişiler

Ehliyet sınavı Trafik Adabı dersi Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişilere Karşı Sorumluluk konu anlatımı: yaya önceliği ve yaya geçitleri, çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler, bisiklet ve motosiklet kullanıcıları, toplu taşıma, okul taşıtları ve hayvanlar. Çözümlü örnekler ve konu testiyle.

SINAVDA NE ÇIKAR?
Yaya önceliği, yaya geçidiçok sık sorulur
Çocuk ve yaşlı yayalarsık sorulur
Engelli bireylersık sorulur
Bisiklet ve motosikletzaman zaman
Okul taşıtı, toplu taşıma, ambulanszaman zaman
Hayvanlarzaman zaman
E-sınavda Trafik Adabı dersinden toplam 6 soru gelir; konu dağılımı her sınavda değişir.

01Yaya Önceliği ve Yaya Geçitleri

Trafikte en korunmasız kullanıcı yayadır: onu koruyan ne kaporta ne emniyet kemeri ne de kask vardır. Bu yüzden güçlü olan (araç), güçsüz olanı (yaya) korumakla yükümlüdür. Bu, hem kanunun hem de trafik adabının temel ilkesidir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 74. maddesine göre sürücüler; görevli ya da ışıklı işaret bulunmayan, ancak işaret veya levhayla belirlenmiş kavşak giriş-çıkışları ile yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve buradan geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.

DurumSürücünün doğru davranışı
Yaya geçidinin başında bekleyen yayaYavaşlayıp tamamen durmak, yayanın karşıya geçmesini beklemek
Yaya geçidinde duran bir araç varAracın önünde görünmeyen bir yaya olabileceğini düşünüp yavaşlamak ve durmak
Yaya geçidi üzerinde durmaGeçidi kapatacak şekilde durmamak; durma çizgisinin gerisinde beklemek
Dönüş yapılan yolda karşıya geçen yayaDönüşü bitirmeden önce yayanın geçmesini beklemek
Yağmurlu havada su birikintisiYayaları ıslatmamak için yavaşlamak
!DİKKAT
  • Yayaya yol vermek bir lütuf değil, zorunluluktur. Yayayı korna ile acele ettirmek, aracı üzerine sürmek saygısızlıktır.
  • Yaya kuralsız geçse bile sürücünün görevi kazayı önlemektir; “o hatalıydı” demek can kaybını geri getirmez.
  • Yaya geçidine yaklaşırken öndeki aracı geçmeye kalkmamak gerekir; o aracın durma sebebi bir yaya olabilir.
Reklam

02Çocuklar ve Yaşlılar

Çocuk yayalar
  • Boyları kısa, araç arkasından görünmezler
  • Hız ve mesafeyi doğru tahmin edemezler
  • Topun ya da arkadaşının peşinden aniden yola çıkabilirler
  • Tehlikeyi yetişkin gibi algılamazlar
Yaşlı yayalar
  • Yürüme hızları düşüktür
  • Görme ve işitme azalmış olabilir
  • Karşıya geçişleri uzun sürer
  • Ani tepki veremeyebilirler

Okul, park, oyun alanı ve yerleşim içindeki dar sokaklarda sürücü hızını kendiliğinden düşürmeli, park etmiş araçların arasından çıkabilecek çocuklara karşı ayağını frene hazır tutmalıdır. Yola top yuvarlandığını gören sürücü, arkasından bir çocuğun koşabileceğini öngörmelidir.

Yaşlı yaya karşıya geçerken sabırla beklemek, ışık yeşile dönse bile onun geçişini tamamlamasına izin vermek saygı, sabır ve empatinin gereğidir.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Mahalle arasında giden bir sürücü, park etmiş araçların arasından yola bir top yuvarlandığını görüyor. Sürücünün yapması gereken en doğru davranış hangisidir?

A) Topa çarpmamak için hızlanıp direksiyon kırmak

B) Korna çalarak yoluna aynı hızla devam etmek

C) Topun arkasından bir çocuk çıkabileceğini düşünerek yavaşlamak ve durmaya hazır olmak

D) Topun sahibini bulmak için aracı yolun ortasında durdurup inmek

Top, yakında oynayan bir çocuk olduğunun işaretidir; çocuk topun peşinden aniden yola çıkabilir.

Öngörülü sürücü tehlike gerçekleşmeden önlem alır.

Sonuç: Cevap C.

03Engelli Bireyler

Görme, işitme ya da hareket engeli olan bireyler trafikte ek risk taşır. KTK md. 77’ye göre gözleri görmeyen ve özel işaret taşıyan (ör. beyaz baston) kişiler taşıt yolu üzerinde bulunduğunda bütün sürücüler yavaşlamak, gerekiyorsa durmak ve yardımcı olmak zorundadır. Çocuk, hasta ve engellilere ait motorsuz taşıtları (ör. tekerlekli sandalye) kullananlara da yayalarla ilgili hükümler uygulanır.

Kim?Sürücü ne yapmalı?
Görme engelli (beyaz baston, rehber köpek)Yavaşlamak, durmak; korna ile ürkütmemek; geçişi tamamlanana kadar beklemek
İşitme engelliKornayı duymayabileceğini bilmek; göz teması ve yavaşlamayla güvence vermek
Tekerlekli sandalye kullananRampa ve geçitleri kapatmamak; geçiş süresine sabırla beklemek
Engelli park yeriEngelli değilseniz kısa süreliğine bile park etmemek
!DİKKAT
  • Engelliler için ayrılmış park yerine “iki dakikalığına” park etmek, kaldırım rampasının önüne durmak hak ihlali ve saygısızlıktır.
  • Kaldırıma park etmek; tekerlekli sandalye, bebek arabası ve görme engelli yayaları taşıt yoluna inmek zorunda bırakır.

04Bisiklet ve Motosiklet Kullanıcıları

Bisikletliler ve motosikletliler araç kullanıcısı olsalar da çarpışmada korunmasızdırlar. Küçük oldukları için ayna kör noktasında kaybolabilir, hızları yanlış tahmin edilebilir.

Şerit değiştirmeden önce aynaya ve omuz üstünden kör noktaya bak
↓
Bisikletliyi geçerken yan mesafeyi geniş bırak
↓
Sağa dönerken sağdan gelen bisikletliyi bekle
↓
Park hâlinde kapıyı açmadan önce arkayı kontrol et
↓
Motosikletliyi yakından takip etme, sıkıştırma
Bisiklet ve motosiklet kullanıcılarına karşı güvenli davranış sırası

Bisikletliyi korna ile ürkütmek dengesini kaybetmesine yol açabilir. Aracın kapısını aniden açmak, yanından geçen bisikletlinin kapıya çarpmasına sebep olur. Motosikletliler de kanun gereği koruma başlığı (kask) kullanmak zorundadır (KTK md. 78); onların güvenliği kendi davranışlarına ve çevredeki sürücülerin duyarlılığına bağlıdır.

Reklam

05Toplu Taşıma, Okul Taşıtları ve Geçiş Üstünlüğü

DurumDoğru davranış
Okul taşıtı “DUR” işareti yakmışKTK md. 75 gereği bütün araçlar durur; öğrenciler inip binerken beklenir
Otobüs durağında duran otobüsOtobüsün önünden ya da arkasından çıkabilecek yolculara karşı yavaşlamak
Duraktan kalkmak isteyen otobüsGüvenliyse yol vermek; durağa ve cep alanına park etmemek
Ambulans, itfaiye, polis (görevde, sesli-ışıklı işaretle)Geçiş üstünlüğü vardır (KTK md. 71); sağa yanaşıp yol açmak, gerekirse durmak
Sıkışık trafikte emniyet şeridiBoş bırakmak; acil durum araçlarının yoludur
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Sıkışık bir yolda arkadan sesli ve ışıklı işaret veren bir ambulans yaklaşıyor. Sürücüler aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?

A) Ambulansın arkasına geçip onu takip ederek ilerlemek

B) Bulunduğu şeritte beklemeye devam etmek

C) Kontrollü biçimde kenara yanaşarak ambulansa yol açmak

D) Korna çalarak önündeki araçları uyarmak

Ambulansın geçiş üstünlüğü vardır; hayati bir görevdedir.

Ambulansın arkasından gitmek hem tehlikeli hem de bencilce bir davranıştır.

Sonuç: Cevap C. Bu davranış diğergamlık ve sorumluluğun göstergesidir.

06Hayvanlar ve Hayvanla Yola Çıkanlar

Kırsal yollarda sürü, yük ve binek hayvanları ile hayvan güden kişilerle karşılaşılabilir. Hayvanlar korna ve ani hareketten ürker, beklenmedik yöne kaçabilir.

  • Sürüye yaklaşırken yavaşlamak, gerekirse durmak; korna çalmamak.
  • Hayvanların ve çobanın yönlendirmesini sabırla beklemek.
  • Yola çıkan sokak hayvanına karşı ani direksiyon kırmak yerine kontrollü yavaşlamak; arkadaki araçları dörtlü flaşörle uyarmak.
  • Hayvan uyarı levhası olan yerlerde (özellikle gece) dikkati artırmak.
!DİKKAT
  • Hayvana karşı duyarlılık da trafik adabının parçasıdır; ama hayvandan kaçarken başka bir aracın ya da yayanın önüne kırmak daha büyük kazaya yol açar. Önce kontrollü fren.
SON TEKRAR
  • Trafikte en korunmasız kullanıcı yayadır.
  • Yaya ve okul geçidine yaklaşırken yavaşla, yayaya durarak ilk geçiş hakkı ver (KTK md. 74).
  • Yaya geçidinde duran aracı geçme; önünde yaya olabilir.
  • Yola top çıktıysa arkasından çocuk çıkabilir.
  • Yaşlı yayaya ışık değişse de geçişini tamamlaması için bekle.
  • Beyaz bastonlu yayaya: yavaşla, dur, yardım et (KTK md. 77).
  • Engelli park yeri ve rampası kısa süreliğine bile işgal edilmez.
  • Bisikletliyi geçerken yan mesafe geniş; kapıyı açmadan arkaya bak.
  • Okul taşıtı “DUR” yaktığında bütün araçlar durur (KTK md. 75).
  • Geçiş üstünlüğüne sahip araca sağa yanaşarak yol aç.
  • Hayvan sürüsüne korna çalma; yavaşla ve bekle.
Reklam
Konu TestiEhliyet Trafik Adabı · 6 soru
1.

Işıklı işaret bulunmayan bir yaya geçidinin başında karşıya geçmek için bekleyen yaya gören sürücü ne yapmalıdır?

  1. Yavaşlayıp durmalı ve yayaya ilk geçiş hakkını vermelidir.
  2. Korna çalarak geçeceğini bildirmelidir.
  3. Yayanın kendisini görmesini bekleyip hızını korumalıdır.
  4. Selektör yaparak yayayı durdurmalıdır.
2.

Çocukların trafikte yetişkinlere göre daha fazla risk altında olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi değildir?

  1. Boylarının kısa olması nedeniyle görülmelerinin zorlaşması
  2. Araçların hızını ve uzaklığını doğru tahmin edememeleri
  3. Oyun sırasında aniden yola çıkabilmeleri
  4. Trafik kurallarını yetişkinlerden daha iyi bilmeleri
3.

Engelli bireyler için ayrılmış park yerine “hemen döneceğim” diyerek park eden sürücü en çok hangi değeri ihlal etmiştir?

  1. Sabır
  2. Başkasının hakkına saygı
  3. Öz güven
  4. Hız kontrolü
4.

Yol kenarına park eden bir sürücü, kapıyı açmadan önce aynadan ve omzunun üstünden arkaya bakıyor. Bu davranışla öncelikle hangi kazanın önüne geçilir?

  1. Kavşakta yan çarpışma
  2. Arkadan gelen bisikletlinin açılan kapıya çarpması
  3. Rampada aracın geri kayması
  4. Karşıdan gelen araçla kafa kafaya çarpışma
5.

Öğrenci indirmek için durup “DUR” işaretini yakan okul taşıtının arkasındaki sürücü ne yapmalıdır?

  1. Soldan hızla geçmelidir.
  2. Korna çalarak taşıtı uyarmalıdır.
  3. Durmalı ve öğrenciler güvenle inene kadar beklemelidir.
  4. Sağdan, kaldırım tarafından geçmelidir.
6.

Köy yolunda karşıdan gelen bir koyun sürüsüyle karşılaşan sürücünün davranışı hangisi olmalıdır?

  1. Sürekli korna çalarak sürüyü dağıtmak
  2. Hızını koruyup sürünün arasından geçmek
  3. Yavaşlamak, gerekirse durup sürünün geçmesini beklemek
  4. Uzun farları yakıp hayvanları ürkütmek
Konu testi cevap anahtarını göster

Konu Testi · Cevap Anahtarı

1.
Cevap: A KTK md. 74: yaya geçidine yaklaşırken yavaşlanır, yayaya durarak ilk geçiş hakkı verilir.
2.
Cevap: D Çocuklar kuralları yetişkinlerden daha iyi bilmez; bu bir risk sebebi değildir.
3.
Cevap: B O yer engelli bireyin hakkıdır; işgal etmek hakka saygısızlıktır.
4.
Cevap: B Kontrolsüz açılan kapı, yanından geçen bisikletli için ciddi tehlikedir.
5.
Cevap: C KTK md. 75: okul taşıtı “DUR” işaretini yaktığında bütün araçlar durur.
6.
Cevap: C Hayvanlar ürkebilir; yavaşlamak ve beklemek en güvenli davranıştır.
KONU TESTİ

Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.

Yayalar, Bisikletliler ve Özel Gereksinimli Kişilere Karşı Sorumluluk testini çöz →

Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.

Taze Mühendis
Bu konuda takıldığın bir yer mi var?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz

← Ehliyet Trafik Adabı Ders Notları · Ehliyet Ders Notları

Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...