Ehliyet İlk Yardım Ders Notları: Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri
Ehliyet sınavı İlk Yardım dersi Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri konu anlatımı: taşımanın genel kuralları, kaza yapmış araçtan yaralı çıkarma (Rautek manevrası), tek kişiyle, iki ve daha çok kişiyle taşıma, sedye ile taşıma ve ambulans gelene kadar yapılacaklar. Çözümlü örnekler ve konu testiyle e-sınava hazırlanın.
Ehliyet İlk Yardım
| Taşımanın genel kuralları | sık sorulur |
| Rautek manevrası: ne zaman, nasıl | sık sorulur |
| Durumuna göre taşıma yöntemi seçimi | sık sorulur |
| Altın beşik, sandalye, kaşık, köprü | zaman zaman |
| Sedye kuralları | zaman zaman |
01Ne Zaman Taşınır? Genel Kurallar
Genel kural şudur: hasta ya da yaralı zorunlu kalmadıkça yerinden oynatılmaz. Yanlış taşıma, özellikle omurga yaralanmasında kalıcı felce yol açabilir. Taşıma ancak şu durumlarda gündeme gelir:
Taşımadan önce mümkünse hayati müdahaleler (hava yolu, kanama kontrolü) yapılır, kırıklar sabitlenir. İlk yardımcı kendi güvenliğini riske atmaz; yardım ister ve ekip hâlinde hareket eder.
| Taşıma kuralı | Amacı |
|---|---|
| Yaralıya yakın mesafede durulur | Yük bele değil bacaklara biner |
| Uzun ve kuvvetli kas grupları (uyluk, kalça) kullanılır; dizler ve kalça bükülür, sırt düz tutulur | Bel sakatlanması önlenir |
| Ayaklar biri biraz önde olacak şekilde yere sağlam basar; kalkarken ağırlık kalça kaslarına verilir | Denge sağlanır |
| Yavaş ve düzgün adımlarla yürünür; adımlar omuz genişliğinden geniş olmaz | Sarsıntı ve düşme önlenir |
| Ani dönme ve bükülmeden kaçınılır | Omurga korunur |
| Yaralı baş-boyun-gövde ekseni korunarak en az 6 destek noktasından kavranır | Vücut tek parça hâlinde hareket eder |
| Hareketleri tek bir sorumlu kişi yönetir; bu kişi yaralının baş-boyun kısmını tutar ve komut verir | Ekip uyum içinde hareket eder |
| Taşıma sırasında bilinç, solunum ve genel durum izlenir; değişiklikler zamanıyla not edilir | Sağlık ekibine doğru bilgi verilir |
- Bilinci açık, hayati tehlikesi olmayan trafik kazası yaralısı yerinden çıkarılmaz; yanında kalınır, sakinleştirilir ve 112 beklenir.
- Kaza yerinde yaralıyı kendi aracınızla hastaneye götürmek, omurga yaralanması riski nedeniyle doğru değildir.
02Araçtan Yaralı Çıkarma: Rautek Manevrası
Rautek manevrası (Türkçe ilk yardım materyallerinde “Rentek manevrası” olarak da geçer), kaza yapmış araçtaki yaralıyı omurgasını koruyarak dışarı çıkarmak için kullanılır. Yalnızca yangın, patlama tehlikesi ya da solunumun durması gibi hayati tehdit varsa uygulanır. Bilinci açık ve hayati riski olmayan yaralıya uygulanmaz.
Uygulama tekniği
- İlk yardımcı yaralıya yan taraftan (açık kapıdan) yaklaşır.
- Bir kolunu yaralının koltuk altından geçirerek çenesini kavrar; yanağını yaralının başına dayayarak baş ve boynu kendi gövdesiyle sabitler.
- Diğer kolunu yaralının öbür koltuk altından geçirip yaralının göğsü önündeki önkolunu kavrar.
- Yaralıyı baş-boyun-gövde aynı düzlemde kalacak şekilde, kendi bacak gücünü kullanarak geriye doğru araçtan çeker.
- Güvenli bir mesafede yavaşça sırtüstü yere ya da sedyeye bırakır; solunum yoksa temel yaşam desteğine başlar.
İlk yardımcı araçtaki yaralı sayısını, konumlarını ve hava yastıklarının açılıp açılmadığını gelen sağlık ekibine bildirir. Kazada olay yeri güvenliği ve uyarı işaretlerinin yerleştirilmesi İlk Yardımın Temel Bilgileri konusunda anlatılmıştır.
Bir kaza sonrası aracın motor bölümünden duman çıkmakta ve sürücü koltuğundaki kişinin bilinci kapalıdır. Kişiyi araçtan çıkarmak için hangi yöntem kullanılmalıdır?
A) Altın beşik
B) Rautek manevrası
C) Sırtta taşıma
D) Sandalye ile taşıma
Yangın riski hayati tehlikedir; yaralının beklemesi mümkün değildir.
Araç içindeki yaralıyı omurgasını koruyarak çıkarmak için geliştirilen yöntem Rautek manevrasıdır. Altın beşik ve sandalye bilinci açık yaralılar içindir.
Sonuç: Doğru cevap B.
03Tek Kişiyle Taşıma Yöntemleri
| Yöntem | Kime uygun? | Nasıl? |
|---|---|---|
| Sürükleme | İri, ağır yaralı; dar, basık, geçişi zor yerler; kısa mesafe acil tahliye | Koltuk altlarından, ayak bileklerinden ya da altına serilen battaniyeden tutularak baş-boyun ekseninde sürüklenir |
| Kucakta taşıma (önde beşik) | Bilinci açık çocuk ve zayıf yetişkin | Bir kol dizlerin altından, diğeri sırttan; yaralı kollarını ilk yardımcının boynuna dolar |
| Omuzdan destekle yürütme (yan koltuk) | Hafif yaralı, yürüyebilen kişi | Yaralının bir kolu ilk yardımcının boynuna dolanır, ilk yardımcı yaralının belinden tutar |
| Sırtta taşıma (denk kayışı) | Bilinci açık, kollarıyla tutunabilen kişi | İlk yardımcı sırtı dönük çömelir, yaralının bacaklarını kavrar; yaralının kolları göğsünde birleşir |
| Omuzda taşıma (itfaiyeci yöntemi) | Yürüyemeyen ya da bilinci kapalı kişi | Yaralı omuza alınır, bir kol bacakların arasından geçip yaralının bileğini kavrar |
- Kucakta, sırtta ve omuzda taşıma omurgayı korumaz; trafik kazası gibi omurga yaralanması şüphesi olan durumlarda önerilmez.
- Sürükleme yönü her zaman yaralının baş-boyun ekseni doğrultusundadır; yana doğru çekilmez.
04İki ve Daha Çok Kişiyle Taşıma
- Altın beşik: iki ilk yardımcı ellerini (iki, üç ya da dört elle) kenetleyip oturak yapar; yaralının bilinci açık olmalı ve tutunabilmeli
- İki taraftan omuz desteği: yürüyebilen yaralı iki yanından desteklenir
- Kollar ve bacaklardan tutma: biri arkadan koltuk altlarından, diğeri dizlerin altından tutar
- Sandalye ile: bilinci açık yaralı; merdiven, dar koridor ve asansörde kullanışlı; yaralı sandalyeye sabitlenir
- Kaşık tekniği: yaralıya tek taraftan ulaşılıyorsa; üç kişi aynı yanda bir dizi yerde çöker, baş-omuz, bel-uyluk, diz-bilekten kavrar
- Köprü tekniği: iki taraftan ulaşılıyorsa; üç kişi bacaklarını açıp yaralının üzerinde çömelir, dördüncü kişi sedyeyi bacakların arasından iter
- Karşılıklı durarak kaldırma: omurga yaralanması şüphesinde, üç kişiyle
- Kütük yuvarlama: yaralı tek parça hâlinde yana çevrilip altına sırt tahtası konur
Tüm bu tekniklerde yaralının baş-omuz kısmını tutan ilk yardımcı komut verir (“Hazır – kaldır” gibi); herkes aynı anda hareket eder.
Bilinci açık, ayak bileğini burkmuş ve yürüyemeyen bir kişi, iki ilk yardımcı tarafından ikinci kattaki evinden aşağıya, dar bir merdivenden indirilecektir. En uygun yöntem hangisidir?
A) Sandalye ile taşıma
B) Ayak bileklerinden sürükleme
C) Köprü tekniği
D) Rautek manevrası
Yaralının bilinci açık ve omurga yaralanması yok; iki ilk yardımcı var.
Merdiven ve dar alanlarda sandalye ile taşıma en kullanışlı yöntemdir; merdivende sürükleme yaralanmaya yol açar.
Sonuç: Doğru cevap A.
05Sedye ile Taşıma
Ağır yaralılar ve uzun mesafeler için sedye en güvenli yöntemdir. Hazır sedye yoksa battaniye (kenarları rulo yapılarak) ya da bir battaniye ve iki sağlam sopa (kiriş) ile geçici sedye hazırlanabilir.
| Sedye kuralı | Açıklama |
|---|---|
| Yaralı sedyeye sabitlenir | Battaniye ya da çarşafla sarılır, düşmemesi için bağlanır |
| Sedye daima yatay tutulur | Merdiven ve yokuşta da mümkün olduğunca yatay tutulur |
| Yaralının başı gidiş yönünde olur | Baş tarafındaki ilk yardımcı yaralının yüzünü ve solunumunu izleyebilir |
| Güçlü olan ilk yardımcı baş tarafında durur | Komutları bu kişi verir |
| Adımlar dönüşümlü atılır | İki kişide öndeki sağ, arkadaki sol ayakla başlar; sedye sallanmaz |
| Durum ağır, yol uzun ya da engelliyse dört kişiyle taşınır | Yük paylaşılır, sarsıntı azalır |
06Ambulans Gelene Kadar
- 112 aranırken olay yeri, yaralı sayısı ve durumları kısa ve net bildirilir; telefon görevli kapatmadan kapatılmaz.
- Yaralının yanından ayrılmadan bilinç ve solunum düzenli izlenir; solunum durursa temel yaşam desteğine başlanır.
- Bilinci kapalı, solunumu olan ve omurga şüphesi bulunmayan yaralıya derlenme pozisyonu verilir.
- Şok belirtisi olan, bilinci açık yaralı sırtüstü yatırılıp bacakları yükseltilir (bacak ve leğen kırığı yoksa).
- Yaralının üzeri örtülerek ısı kaybı önlenir; yiyecek, içecek verilmez.
- Yaralı sakinleştirilir, meraklı kalabalık uzaklaştırılır, ambulansın yanaşacağı yol açık tutulur.
- Ekip gelince olay, yapılan uygulamalar ve gözlenen değişiklikler anlatılır.
- Yaralı zorunlu kalmadıkça taşınmaz.
- Yakın dur, bacak ve kalça kaslarıyla kaldır, sırtı düz tut.
- Yavaş ve düzgün yürü; ani dönme yok.
- Baş-boyun-gövde ekseni, en az 6 destek noktası.
- Komutu baş-boyun kısmını tutan sorumlu kişi verir.
- Rautek: yangın, patlama ya da solunum durması varsa araçtan omurgayı koruyarak çıkarma.
- Rautek sırası: güvenlik → bilinç → 112 → solunum → pedal ve emniyet kemeri → çıkarma.
- Sürükleme: dar, basık yerler ve iri yaralı.
- İtfaiyeci yöntemi: yürüyemeyen ya da bilinci kapalı kişi.
- Altın beşik ve sandalye: bilinci açık yaralı; sandalye merdivende kullanışlı.
- Kaşık: tek taraftan; köprü: iki taraftan ulaşılabiliyorsa.
- Sedye: yatay, baş gidiş yönünde, yaralı sabitlenmiş.
Yaralı taşınırken uyulması gereken kurallardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
- Yaralıdan uzakta durarak kaldırmak
- Ağırlığı bel kaslarına vermek
- Hızlı ve uzun adımlarla yürümek
- Baş-boyun-gövde eksenini korumak
Rautek manevrası aşağıdaki durumların hangisinde uygulanır?
- Araçta bilinci açık, kolu ağrıyan yolcuda
- Araçta yangın çıkma tehlikesi bulunan, bilinci kapalı sürücüde
- Yolda yürürken bayılan yayada
- Merdivenden düşüp bileğini burkan kişide
İri yapılı bir yaralının dar ve basık bir alandan çıkarılmasında tek ilk yardımcının kullanacağı en uygun yöntem hangisidir?
- Sürükleme
- Sırtta taşıma
- Kucakta taşıma
- Altın beşik
Altın beşik yöntemiyle ilgili hangisi doğrudur?
- Bilinci kapalı yaralılar için idealdir.
- Omurga yaralanmasında tercih edilir.
- İki ilk yardımcının kenetlediği eller üzerinde, bilinci açık yaralı taşınır.
- Tek bir ilk yardımcıyla uygulanır.
Sedye ile taşımada aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- Yaralı sedyeye bağlanır.
- Sedye yatay tutulur.
- Komutu sedyenin ayak tarafındaki kişi verir.
- Yaralının başı gidiş yönünde olur.
Sırtüstü yatan yaralıya yalnızca bir yanından ulaşılabilmektedir. Üç ilk yardımcının yaralıyı sedyeye aktarmak için kullanacağı teknik hangisidir?
- Köprü tekniği
- Kaşık tekniği
- İtfaiyeci yöntemi
- Denk kayışı
Konu testi cevap anahtarını göster
Konu Testi · Cevap Anahtarı
Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.
Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri testini çöz →
Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.
← Ehliyet İlk Yardım Ders Notları · Ehliyet Ders Notları
Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.