Ehliyet İlk Yardım Ders Notları: Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri

Ehliyet sınavı İlk Yardım dersi Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri konu anlatımı: taşımanın genel kuralları, kaza yapmış araçtan yaralı çıkarma (Rautek manevrası), tek kişiyle, iki ve daha çok kişiyle taşıma, sedye ile taşıma ve ambulans gelene kadar yapılacaklar. Çözümlü örnekler ve konu testiyle e-sınava hazırlanın.

SINAVDA NE ÇIKAR?
Taşımanın genel kurallarısık sorulur
Rautek manevrası: ne zaman, nasılsık sorulur
Durumuna göre taşıma yöntemi seçimisık sorulur
Altın beşik, sandalye, kaşık, köprüzaman zaman
Sedye kurallarızaman zaman
E-sınavda İlk Yardım dersinden toplam 12 soru gelir; konu dağılımı her sınavda değişir.

01Ne Zaman Taşınır? Genel Kurallar

Genel kural şudur: hasta ya da yaralı zorunlu kalmadıkça yerinden oynatılmaz. Yanlış taşıma, özellikle omurga yaralanmasında kalıcı felce yol açabilir. Taşıma ancak şu durumlarda gündeme gelir:

Yangın, patlama riskiZehirli gaz, çökme tehlikesiOlay yeri güvenli hâle getirilemiyorSolunum durmuş, TYD için uygun zemin yok112 yakın zamanda gelemeyecek

Taşımadan önce mümkünse hayati müdahaleler (hava yolu, kanama kontrolü) yapılır, kırıklar sabitlenir. İlk yardımcı kendi güvenliğini riske atmaz; yardım ister ve ekip hâlinde hareket eder.

Taşıma kuralıAmacı
Yaralıya yakın mesafede durulurYük bele değil bacaklara biner
Uzun ve kuvvetli kas grupları (uyluk, kalça) kullanılır; dizler ve kalça bükülür, sırt düz tutulurBel sakatlanması önlenir
Ayaklar biri biraz önde olacak şekilde yere sağlam basar; kalkarken ağırlık kalça kaslarına verilirDenge sağlanır
Yavaş ve düzgün adımlarla yürünür; adımlar omuz genişliğinden geniş olmazSarsıntı ve düşme önlenir
Ani dönme ve bükülmeden kaçınılırOmurga korunur
Yaralı baş-boyun-gövde ekseni korunarak en az 6 destek noktasından kavranırVücut tek parça hâlinde hareket eder
Hareketleri tek bir sorumlu kişi yönetir; bu kişi yaralının baş-boyun kısmını tutar ve komut verirEkip uyum içinde hareket eder
Taşıma sırasında bilinç, solunum ve genel durum izlenir; değişiklikler zamanıyla not edilirSağlık ekibine doğru bilgi verilir
!DİKKAT
  • Bilinci açık, hayati tehlikesi olmayan trafik kazası yaralısı yerinden çıkarılmaz; yanında kalınır, sakinleştirilir ve 112 beklenir.
  • Kaza yerinde yaralıyı kendi aracınızla hastaneye götürmek, omurga yaralanması riski nedeniyle doğru değildir.
Reklam

02Araçtan Yaralı Çıkarma: Rautek Manevrası

Rautek manevrası (Türkçe ilk yardım materyallerinde “Rentek manevrası” olarak da geçer), kaza yapmış araçtaki yaralıyı omurgasını koruyarak dışarı çıkarmak için kullanılır. Yalnızca yangın, patlama tehlikesi ya da solunumun durması gibi hayati tehdit varsa uygulanır. Bilinci açık ve hayati riski olmayan yaralıya uygulanmaz.

Olay yeri güvenliği: kontak kapatılır, el freni çekilir, sigara içilmez
↓
Omuza hafifçe dokunup “İyi misin?” diye bilinç kontrolü
↓
112 aranır/aratılır
↓
Göğüs hareketleri izlenerek solunum kontrolü
↓
Ayakların pedala sıkışmadığı kontrol edilir, emniyet kemeri açılır
↓
Yandan yaklaşıp baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan dışarı çekilir
Rautek manevrası uygulama sırası

Uygulama tekniği

  • İlk yardımcı yaralıya yan taraftan (açık kapıdan) yaklaşır.
  • Bir kolunu yaralının koltuk altından geçirerek çenesini kavrar; yanağını yaralının başına dayayarak baş ve boynu kendi gövdesiyle sabitler.
  • Diğer kolunu yaralının öbür koltuk altından geçirip yaralının göğsü önündeki önkolunu kavrar.
  • Yaralıyı baş-boyun-gövde aynı düzlemde kalacak şekilde, kendi bacak gücünü kullanarak geriye doğru araçtan çeker.
  • Güvenli bir mesafede yavaşça sırtüstü yere ya da sedyeye bırakır; solunum yoksa temel yaşam desteğine başlar.

İlk yardımcı araçtaki yaralı sayısını, konumlarını ve hava yastıklarının açılıp açılmadığını gelen sağlık ekibine bildirir. Kazada olay yeri güvenliği ve uyarı işaretlerinin yerleştirilmesi İlk Yardımın Temel Bilgileri konusunda anlatılmıştır.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Bir kaza sonrası aracın motor bölümünden duman çıkmakta ve sürücü koltuğundaki kişinin bilinci kapalıdır. Kişiyi araçtan çıkarmak için hangi yöntem kullanılmalıdır?

A) Altın beşik

B) Rautek manevrası

C) Sırtta taşıma

D) Sandalye ile taşıma

Yangın riski hayati tehlikedir; yaralının beklemesi mümkün değildir.

Araç içindeki yaralıyı omurgasını koruyarak çıkarmak için geliştirilen yöntem Rautek manevrasıdır. Altın beşik ve sandalye bilinci açık yaralılar içindir.

Sonuç: Doğru cevap B.

03Tek Kişiyle Taşıma Yöntemleri

YöntemKime uygun?Nasıl?
Sürüklemeİri, ağır yaralı; dar, basık, geçişi zor yerler; kısa mesafe acil tahliyeKoltuk altlarından, ayak bileklerinden ya da altına serilen battaniyeden tutularak baş-boyun ekseninde sürüklenir
Kucakta taşıma (önde beşik)Bilinci açık çocuk ve zayıf yetişkinBir kol dizlerin altından, diğeri sırttan; yaralı kollarını ilk yardımcının boynuna dolar
Omuzdan destekle yürütme (yan koltuk)Hafif yaralı, yürüyebilen kişiYaralının bir kolu ilk yardımcının boynuna dolanır, ilk yardımcı yaralının belinden tutar
Sırtta taşıma (denk kayışı)Bilinci açık, kollarıyla tutunabilen kişiİlk yardımcı sırtı dönük çömelir, yaralının bacaklarını kavrar; yaralının kolları göğsünde birleşir
Omuzda taşıma (itfaiyeci yöntemi)Yürüyemeyen ya da bilinci kapalı kişiYaralı omuza alınır, bir kol bacakların arasından geçip yaralının bileğini kavrar
!DİKKAT
  • Kucakta, sırtta ve omuzda taşıma omurgayı korumaz; trafik kazası gibi omurga yaralanması şüphesi olan durumlarda önerilmez.
  • Sürükleme yönü her zaman yaralının baş-boyun ekseni doğrultusundadır; yana doğru çekilmez.

04İki ve Daha Çok Kişiyle Taşıma

İki kişiyle
  • Altın beşik: iki ilk yardımcı ellerini (iki, üç ya da dört elle) kenetleyip oturak yapar; yaralının bilinci açık olmalı ve tutunabilmeli
  • İki taraftan omuz desteği: yürüyebilen yaralı iki yanından desteklenir
  • Kollar ve bacaklardan tutma: biri arkadan koltuk altlarından, diğeri dizlerin altından tutar
  • Sandalye ile: bilinci açık yaralı; merdiven, dar koridor ve asansörde kullanışlı; yaralı sandalyeye sabitlenir
Üç-dört kişiyle (sedyeye aktarma)
  • Kaşık tekniği: yaralıya tek taraftan ulaşılıyorsa; üç kişi aynı yanda bir dizi yerde çöker, baş-omuz, bel-uyluk, diz-bilekten kavrar
  • Köprü tekniği: iki taraftan ulaşılıyorsa; üç kişi bacaklarını açıp yaralının üzerinde çömelir, dördüncü kişi sedyeyi bacakların arasından iter
  • Karşılıklı durarak kaldırma: omurga yaralanması şüphesinde, üç kişiyle
  • Kütük yuvarlama: yaralı tek parça hâlinde yana çevrilip altına sırt tahtası konur

Tüm bu tekniklerde yaralının baş-omuz kısmını tutan ilk yardımcı komut verir (“Hazır – kaldır” gibi); herkes aynı anda hareket eder.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Bilinci açık, ayak bileğini burkmuş ve yürüyemeyen bir kişi, iki ilk yardımcı tarafından ikinci kattaki evinden aşağıya, dar bir merdivenden indirilecektir. En uygun yöntem hangisidir?

A) Sandalye ile taşıma

B) Ayak bileklerinden sürükleme

C) Köprü tekniği

D) Rautek manevrası

Yaralının bilinci açık ve omurga yaralanması yok; iki ilk yardımcı var.

Merdiven ve dar alanlarda sandalye ile taşıma en kullanışlı yöntemdir; merdivende sürükleme yaralanmaya yol açar.

Sonuç: Doğru cevap A.

Reklam

05Sedye ile Taşıma

Ağır yaralılar ve uzun mesafeler için sedye en güvenli yöntemdir. Hazır sedye yoksa battaniye (kenarları rulo yapılarak) ya da bir battaniye ve iki sağlam sopa (kiriş) ile geçici sedye hazırlanabilir.

Sedye kuralıAçıklama
Yaralı sedyeye sabitlenirBattaniye ya da çarşafla sarılır, düşmemesi için bağlanır
Sedye daima yatay tutulurMerdiven ve yokuşta da mümkün olduğunca yatay tutulur
Yaralının başı gidiş yönünde olurBaş tarafındaki ilk yardımcı yaralının yüzünü ve solunumunu izleyebilir
Güçlü olan ilk yardımcı baş tarafında dururKomutları bu kişi verir
Adımlar dönüşümlü atılırİki kişide öndeki sağ, arkadaki sol ayakla başlar; sedye sallanmaz
Durum ağır, yol uzun ya da engelliyse dört kişiyle taşınırYük paylaşılır, sarsıntı azalır

06Ambulans Gelene Kadar

  • 112 aranırken olay yeri, yaralı sayısı ve durumları kısa ve net bildirilir; telefon görevli kapatmadan kapatılmaz.
  • Yaralının yanından ayrılmadan bilinç ve solunum düzenli izlenir; solunum durursa temel yaşam desteğine başlanır.
  • Bilinci kapalı, solunumu olan ve omurga şüphesi bulunmayan yaralıya derlenme pozisyonu verilir.
  • Şok belirtisi olan, bilinci açık yaralı sırtüstü yatırılıp bacakları yükseltilir (bacak ve leğen kırığı yoksa).
  • Yaralının üzeri örtülerek ısı kaybı önlenir; yiyecek, içecek verilmez.
  • Yaralı sakinleştirilir, meraklı kalabalık uzaklaştırılır, ambulansın yanaşacağı yol açık tutulur.
  • Ekip gelince olay, yapılan uygulamalar ve gözlenen değişiklikler anlatılır.
SON TEKRAR
  • Yaralı zorunlu kalmadıkça taşınmaz.
  • Yakın dur, bacak ve kalça kaslarıyla kaldır, sırtı düz tut.
  • Yavaş ve düzgün yürü; ani dönme yok.
  • Baş-boyun-gövde ekseni, en az 6 destek noktası.
  • Komutu baş-boyun kısmını tutan sorumlu kişi verir.
  • Rautek: yangın, patlama ya da solunum durması varsa araçtan omurgayı koruyarak çıkarma.
  • Rautek sırası: güvenlik → bilinç → 112 → solunum → pedal ve emniyet kemeri → çıkarma.
  • Sürükleme: dar, basık yerler ve iri yaralı.
  • İtfaiyeci yöntemi: yürüyemeyen ya da bilinci kapalı kişi.
  • Altın beşik ve sandalye: bilinci açık yaralı; sandalye merdivende kullanışlı.
  • Kaşık: tek taraftan; köprü: iki taraftan ulaşılabiliyorsa.
  • Sedye: yatay, baş gidiş yönünde, yaralı sabitlenmiş.
Reklam
Konu TestiEhliyet İlk Yardım · 6 soru
1.

Yaralı taşınırken uyulması gereken kurallardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yaralıdan uzakta durarak kaldırmak
  2. Ağırlığı bel kaslarına vermek
  3. Hızlı ve uzun adımlarla yürümek
  4. Baş-boyun-gövde eksenini korumak
2.

Rautek manevrası aşağıdaki durumların hangisinde uygulanır?

  1. Araçta bilinci açık, kolu ağrıyan yolcuda
  2. Araçta yangın çıkma tehlikesi bulunan, bilinci kapalı sürücüde
  3. Yolda yürürken bayılan yayada
  4. Merdivenden düşüp bileğini burkan kişide
3.

İri yapılı bir yaralının dar ve basık bir alandan çıkarılmasında tek ilk yardımcının kullanacağı en uygun yöntem hangisidir?

  1. Sürükleme
  2. Sırtta taşıma
  3. Kucakta taşıma
  4. Altın beşik
4.

Altın beşik yöntemiyle ilgili hangisi doğrudur?

  1. Bilinci kapalı yaralılar için idealdir.
  2. Omurga yaralanmasında tercih edilir.
  3. İki ilk yardımcının kenetlediği eller üzerinde, bilinci açık yaralı taşınır.
  4. Tek bir ilk yardımcıyla uygulanır.
5.

Sedye ile taşımada aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. Yaralı sedyeye bağlanır.
  2. Sedye yatay tutulur.
  3. Komutu sedyenin ayak tarafındaki kişi verir.
  4. Yaralının başı gidiş yönünde olur.
6.

Sırtüstü yatan yaralıya yalnızca bir yanından ulaşılabilmektedir. Üç ilk yardımcının yaralıyı sedyeye aktarmak için kullanacağı teknik hangisidir?

  1. Köprü tekniği
  2. Kaşık tekniği
  3. İtfaiyeci yöntemi
  4. Denk kayışı
Konu testi cevap anahtarını göster

Konu Testi · Cevap Anahtarı

1.
Cevap: D Yaralı tek parça hâlinde, eksen korunarak taşınır; yakın durulur, yavaş yürünür, bacak kasları kullanılır.
2.
Cevap: B Rautek yalnızca yangın, patlama ya da solunum durması gibi hayati tehlikede uygulanır.
3.
Cevap: A Dar, basık yerlerde ve kurtarıcıdan iri yaralılarda sürükleme seçilir.
4.
Cevap: C Altın beşik, tutunabilen ve bilinci açık yaralı için iki kişiyle yapılır.
5.
Cevap: C Komut veren sorumlu kişi baş tarafındadır.
6.
Cevap: B Tek taraftan ulaşılıyorsa kaşık, iki taraftan ulaşılıyorsa köprü tekniği kullanılır.
KONU TESTİ

Bu konuyu 15 soruluk çözümlü testle pekiştir: şıkkını işaretle, bitince puanını ve her sorunun çözümünü gör.

Hasta ve Yaralı Taşıma Teknikleri testini çöz →

Sınav provası için 50 soruluk ehliyet deneme sınavlarımızı da çözebilirsin.

Taze Mühendis
Bu konuda takıldığın bir yer mi var?Taze Mühendis adım adım anlatsın · Yapay zeka · Ücretsiz

← Ehliyet İlk Yardım Ders Notları · Ehliyet Ders Notları

Notlar Yazılı Deposu tarafından hazırlanmıştır, resmî kaynak değildir. Kurallar değişebilir; güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr’den kontrol edin. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...