5. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Ders Notları

5. Sınıf Türkçe 1. dönem 1. yazılıya hazırlık notları: konu özetleri, çözümlü örnekler, iki yazılı provası ve puanlamalı cevap anahtarı. Kapsam, MEB’in 2026-2027 konu soru dağılım tablolarına göre hazırlanmıştır.

YAZILIDA NE ÇIKAR?
Kelime anlamı tahmini0–1 soru
Yüzey anlamı1–2 soru
Görsel okuma1–2 soru
Anahtar kelime0–1 soru
Söz varlığı0–1 soru
Yazıda içerik ve söz varlığı0–2 soru
Yazım ve noktalama0–1 soru
Sayılar MEB konu soru dağılım tablosundaki 6 senaryodan alındı. Okulunun seçtiği senaryoyu öğretmenine sor.

01Kelimenin Anlamını Tahmin Etme

Bilmediğin bir kelimeyle karşılaşınca hemen sözlüğe bakmak zorunda değilsin. Cümledeki ipuçları anlamı bulmana yardım eder.

Kelimeyi bul
↓
Önceki ve sonraki cümleyi oku
↓
İpucu kelimeleri seç
↓
Anlamı tahmin et
↓
Cümleye yerleştirip dene
Tahmin etme adımları
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Çocuklar ebelik sırası gelince gözlerini kapatıp saymaya başladı.” cümlesinde “ebelik” ne anlama gelir?

İpucu: oyun, sıra, göz kapatıp sayma.

Saklambaçta sayan kişiyi anlatıyor.

Sonuç: Ebelik, oyunda arkadaşlarını arayan kişi olma görevidir.

!DİKKAT
  • Tahmin ederken metnin konusunu unutma. Aynı kelime başka metinde başka anlama gelebilir.
  • Cevabı kelimenin yerine koy. Cümle anlamlıysa tahminin doğrudur.
Reklam

02Metnin Yüzey Anlamı

Yüzey anlamı, metinde açıkça yazılan bilgilerdir. Cevabı metinde bulabilirsin.

SorulanNasıl bulunur?
Konu“Metin neden bahsediyor?”
Ana fikir“Yazar bize ne söylemek istiyor?”
Yardımcı fikirana fikri destekleyen diğer düşünceler
Başlıkkonuyu kısa ve ilgi çekici söyleyen söz
5N1KNe? Nerede? Ne zaman? Nasıl? Neden? Kim?
Konu
  • bir iki kelime olabilir
  • “Oyunların yararı”
Ana fikir
  • cümle hâlinde yazılır
  • “Oyun, çocukların gelişimine katkı sağlar.”
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Atatürk çocukken okumayı çok severdi. Sık sık kitap ister, öğrendiklerini arkadaşlarına anlatırdı.” metninin konusu ve ana fikri nedir?

Konu: Atatürk’ün okuma sevgisi.

Yazar okumanın öğrenmeyi desteklediğini gösteriyor.

Sonuç: Ana fikir: Okuma sevgisi insanı geliştirir ve bilgilendirir.

!DİKKAT
  • Ana fikri tek kelime yazma. Mutlaka tam cümle kur.
  • Metinde geçmeyen bilgiyi kendinden ekleme.

03Görselle İletilen Anlam

Resim, afiş, tablo ve grafikler de bilgi verir. Görseli okumak için şu sırayı izle:

Başlığı oku
↓
Sayıları, renkleri, yazıları incele
↓
En çok ve en az olanı bul
↓
Görselin mesajını yaz
5/A Sınıfının En Sevdiği Sokak Oyunları04812SaklambaçSeksekYakan topMendil kapmaca
Örnek sütun grafiği
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Grafiğe göre en çok ve en az sevilen oyun hangisidir? Aradaki fark kaçtır?

En uzun sütun: Saklambaç, 12 öğrenci.

En kısa sütun: Mendil kapmaca, 3 öğrenci.

Sonuç: Fark 12 − 3 = 9 öğrencidir.

  • Afişte: başlık, slogan ve resim birlikte düşünülür.
  • Resimde: kişiler, yer, zaman, duygu aranır.
  • Grafikte: sayı değerleri karşılaştırılır.

04Anahtar Kelimeler

Anahtar kelimeler metnin konusunu en iyi anlatan, metinde tekrar eden veya önemli kelimelerdir. Onlara bakınca metnin neyle ilgili olduğunu anlarız.

  • Başlığa bak.
  • Tekrar eden kelimeleri işaretle.
  • Çıkarınca anlamı bozulacak kelimeleri seç.
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Mangala, taşlarla oynanan eski bir Türk zekâ oyunudur. Oyuncular taşları çukurlara dağıtır. Mangala dikkat ve zekâ geliştirir.” metninin üç anahtar kelimesini yazınız.

Konuyu bul: mangala oyunu.

Önemli kelimeler: mangala, zekâ, taş.

Sonuç:Mangala, zekâ, oyun anahtar kelimelerdir.

05Söz Varlığı

TürTanımÖrnek
Eş anlamlıanlamı aynıokul – mektep, yanıt – cevap
Yakın anlamlıanlamı benzerbakmak – seyretmek
Zıt anlamlıanlamı karşıtuzun – kısa, iyi – kötü
Eş sesliyazılışı aynı, anlamı farklıyüz (sayı) – yüz (organ)
!DİKKAT
  • Zıt anlam için olumsuzluk kullanılmaz: “gel-gelme” zıt anlamlı değildir, “gel-git” zıttır.
  • Eş sesli kelimelerin anlamını cümle belirler.
ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

“Yüzünü yıkadıktan sonra yüz sayfa kitap okudu.” cümlesinde “yüz” kelimesinin anlamlarını ayırınız.

“Yüzünü”: vücudumuzdaki organ.

“Yüz sayfa”: sayı.

Sonuç: “Yüz” kelimesi eş seslidir.

Reklam

06Yazıda İçerik ve Yapı

İyi bir yazıda konu, başlık ve sıra olmalıdır.

Giriş: konuyu tanıt
↓
Gelişme: anlat, örnek ver
↓
Sonuç: düşünceni bağla
Paragrafın planı
  • Başlığı yazının konusuna uygun seç.
  • Eş anlamlı ve zengin kelimeler kullan; aynı kelimeyi sürekli tekrar etme.
  • Tahmin için “belki, galiba, sanırım, muhtemelen” kelimeleri kullanılır.
İsim (ad)
  • varlıkları karşılar
  • kalem, Ayşe, sevgi
Fiil (eylem)
  • iş, oluş bildirir
  • koşmak, geldi, okuyor

07Yazım Kuralları

Hece

Her ünlü bir hece oluşturur. Hece sayısı ünlü sayısına eşittir: ki-tap-lık (3 hece).

Satıra sığmayan kelime hecesinden bölünür ve satır sonuna kısa çizgi konur.

Büyük harf

KuralÖrnek
Cümle büyük harfle başlar.Bugün okula gittik.
Kişi adı ve soyadıMustafa Kemal Atatürk
Unvan, rütbe, lakapDoktor Ayşe Hanım, Fatih Sultan Mehmet
Ülke, il, ilçe, köy adlarıTürkiye, Sivas, Ürgüp
Yer adlarında tür bildiren adVan Gölü, Ağrı Dağı, Karadeniz
Mahalle, cadde, sokak adlarıAtatürk Caddesi, Çiçek Sokağı
Belli bir tarihte ay, gün29 Ekim 1923 Pazartesi
!DİKKAT
  • Tarih belirtmeyen ay ve gün küçük yazılır: “Her pazartesi kitap okurum.”
  • “Bey, Hanım, Efendi” gibi saygı sözleri büyük harfle başlar: Ali Bey.

08Noktalama İşaretleri

İşaretKullanımÖrnek
Noktacümle sonuKitabı okudum.
NoktakısaltmaDr., Prof.
Noktasıra bildiren sayı5. sınıf, 1. kat
Noktatarih29.10.1923
Noktasaat ve dakika09.15
Noktabüyük sayılar1.250.000
Noktagenel ağ adresi, çarpmawww.meb.gov.tr, 3.5=15
Virgüleş görevli kelimelerElma, armut ve kiraz aldık.
Virgültekrarlanan kelimelerÇalıştı, çalıştı, başardı.
VirgülhitapSevgili öğrenciler,
Virgülkesirli sayı3,5
Soru işaretisoru eki ya da sözüGeldin mi? Kim aradı?
Soru işaretisoru eki olmadan soruYarın sen de geliyorsun?
Kısa çizgisatır sonu, heceki-tap
!DİKKAT
  • Saat yazılırken “09.15” şeklinde nokta kullanılır.
  • Cümle sonunda soru varsa soru işareti unutulmaz.
SON TEKRAR
  • Ana fikir: tam cümle.
  • Konu: neden bahsediyor?
  • Grafik: başlık, sayı, karşılaştırma.
  • Anahtar kelime: tekrar eden ve önemli.
  • Hece: ünlü sayısı kadar.
  • Tarih: 29.10.1923; saat: 09.15.
Reklam
1. Yazılı Provası5. sınıf Türkçe · 100 puan · 40 dakika
1.
KÖŞE KAPMACA

Köşe kapmaca, bir bahçede en az beş kişiyle oynanır. Dört oyuncu köşelere geçer, ebe ise ortada bekler. Köşedekiler işaretle yer değiştirirken ebe boş kalan köşeyi kapmaya çalışır. Köşesiz kalan oyuncu ebe olur. Bu oyun çevikliği geliştirir ve çocukları eğlendirir.

a) Metne göre oyuna en az kaç kişi katılır?

b) Ebe hangi durumda değişir?

c) Metnin konusunu yazınız. (20 puan)

2.

Yukarıdaki metinde geçen “çeviklik” kelimesinin anlamını metinden ipucu göstererek tahmin ediniz. (12 puan)

3.
5/A Sınıfının En Sevdiği Sokak Oyunları04812SaklambaçSeksekYakan topMendil kapmaca

a) Grafiğe göre en çok sevilen oyunu yazınız.

b) Yakan top ile seksek arasındaki farkı yazınız.

c) Grafikten çıkan bir yargı yazınız. (18 puan)

4.

Aşağıdaki kelimelerin eş veya zıt anlamlısını yazınız: a) yanıt (eş) b) okul (eş) c) güçlü (zıt) ç) geniş (zıt) (16 puan)

5.

“Oyun oynamanın sevdiğim yönleri” konulu dört cümlelik bir paragraf yazınız. Paragrafa başlık koyunuz. (18 puan)

6.

ayşe hanım 29 ekim 2025 çarşamba günü saat 10 30 da ankaraya gitti

Bu sözleri yazım ve noktalama kurallarına uygun olarak yeniden yazınız. (16 puan)

1. Yazılı Provası cevap anahtarını göster

1. Yazılı Provası · Cevap Anahtarı

1.
(20 puan) a) En az beş kişi. b) Köşesiz kalan oyuncu ebe olur. c) Köşe kapmaca oyununun oynanışı.
Puanlama: a) 6; b) 7; c) 7.
2.
(12 puan) Hızlı ve kolay hareket edebilme. İpucu: Yer değiştirme, köşe kapma.
Puanlama: Anlam 8, ipucu 4.
3.
(18 puan) a) Saklambaç. b) Yakan top 8, seksek 6; fark 2. c) Örnek: Sınıfın en çok sevdiği oyun saklambaçtır.
Puanlama: Her şık 6.
4.
(16 puan) a) cevap b) mektep c) güçsüz, zayıf ç) dar
Puanlama: Her doğru 4.
5.
(18 puan) Öğrencinin kendi paragrafı. Başlık, konuya uygunluk, dört cümle, yazım ve noktalama değerlendirilir.
Puanlama: Başlık 3, içerik 8, yapı 4, yazım 3.
6.
(16 puan) Ayşe Hanım 29 Ekim 2025 Çarşamba günü saat 10.30’da Ankara’ya gitti.
Puanlama: Büyük harf 8, saat 4, kesme ve nokta 4.
2. Yazılı Provası5. sınıf Türkçe · 100 puan · 40 dakika
1.
KÜÇÜK MUSTAFA

Mustafa, öğretmeninin sorularına düşünerek cevap verir, öğrendiği yeni bilgileri defterine yazardı. Arkadaşları onu dikkatli ve kararlı bir çocuk olarak tanırdı. Zor bir problem gördüğünde vazgeçmez, çözene kadar uğraşırdı.

a) Metne göre Mustafa’nın iki kişilik özelliğini yazınız.

b) Metnin ana fikrini yazınız. (20 puan)

2.

Bebek uyurken annesi kapıyı usulca kapattı, odadan ses çıkarmadan ayrıldı.

“Usulca” kelimesinin anlamını cümledeki ipuçlarından tahmin ediniz. (10 puan)

3.
AFİŞ

KİTABINLA BULUŞ! 23 Nisan’da okul kütüphanesinde okuma şenliği. Her öğrenci bir kitapla gelsin. Saat: 13.00

a) Afişin amacını yazınız.

b) Etkinlik nerede yapılacaktır? (14 puan)

4.

Bal arıları kovanda birlikte yaşar. Arılar çiçeklerden nektar toplayıp bal yapar. Kovanda kraliçe arı yumurta bırakır, işçi arılar çalışır.

Bu metnin üç anahtar kelimesini yazınız. (12 puan)

5.

“Yüz” kelimesini iki farklı anlamıyla birer cümlede kullanınız. (12 puan)

6.

Aşağıdaki kelimeleri hecelerine ayırınız: a) öğretmen b) kütüphane (10 puan)

7.

“Sayıların yazılışında nokta” ve “hitaptan sonra virgül” kurallarını örnekleyen birer cümle yazınız. Ayrıca bir tarihi rakamla gün, ay ve yıl biçiminde yazınız. (22 puan)

2. Yazılı Provası cevap anahtarını göster

2. Yazılı Provası · Cevap Anahtarı

1.
(20 puan) a) Dikkatli, kararlı (çalışkan, azimli da kabul edilir). b) Azim ve dikkat, zorlukları aşmayı sağlar.
Puanlama: a) 5+5; b) 10.
2.
(10 puan) Yavaşça, sessizce. İpucu: “ses çıkarmadan”, “bebek uyurken”.
Puanlama: Anlam 7, ipucu 3.
3.
(14 puan) a) Öğrencileri okuma şenliğine çağırmak. b) Okul kütüphanesinde.
Puanlama: Her şık 7.
4.
(12 puan) Arı, kovan, bal (kraliçe arı da kabul edilir).
Puanlama: Her kelime 4.
5.
(12 puan) Örnek: Yüzünü yıkadı. Sınıfta yüz kitap var.
Puanlama: Her cümle 6.
6.
(10 puan) a) öğ-ret-men b) kü-tüp-ha-ne
Puanlama: Her kelime 5.
7.
(22 puan) Örnek: Şehrin nüfusu 1.250.000 kişidir. Sevgili arkadaşlar, hoş geldiniz. 23.04.2026
Puanlama: Her örnek 7; üç örnek için toplam 21 + yazım 1.

← 5. Sınıf Türkçe Ders Notları · 5. Sınıf Ders Notları

Provalar örnek çalışmadır, resmî sınav sorusu değildir. Bir hata gördüyseniz bize bildirin.

#Sınıf, Konu ya da Başlık Ara...