Lise Mantık Ders Kitabı Cevapları Sayfa 81
Lise seçmeli Mantık ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 81 2. Etkinlik cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
2. Etkinlik (1. madde devamı)
b) Matematiğin geçişteki rolü ve yapay zekânın etkisi
Cevap: Matematik, mantığa tek anlamlı semboller, işlem kuralları ve hesaplama yöntemi kazandırmıştır. Boole’un cebirsel yaklaşımı ve Frege’nin formel dili sayesinde mantık, felsefi bir tartışma alanından kesin kuralları olan bir sisteme dönüşmüştür. Bu dönüşüm sonucunda düşünme adımları makinelere aktarılabilir hâle gelmiştir. Yapay zekâ, sembolik mantık kurallarını kullanarak veri işler, koşullara göre seçenekleri değerlendirir ve karar verir. Ancak makinenin “düşünmesi” kendisine verilen kurallara ve verilere bağlıdır; anlam kurma, değer yargısı ve sorumluluk gibi konularda insan düşüncesinin yerini tam olarak tutamaz.
c) Mantık “medeniyet kurucu” bir nitelik taşır mı?
Örnek cevap: Evet, taşır. Mantık, Antik Çağ’dan beri bilimlerin aracı olmuş; matematikselleşmesiyle de bilginin depolanmasını, işlenmesini ve yeni bilgilerin üretilmesini sağlayan modern bilimin yöntemsel temelini oluşturmuştur. Bilgisayarlar, iletişim ağları, otomasyon sistemleri ve uzay teknolojileri mantıksal sembolleştirme olmadan mümkün olmazdı. Mantık hem düşünceyi düzenleyerek bilimi hem de bu bilgiyi teknolojiye dönüştürerek toplumsal hayatı biçimlendirdiği için medeniyet kurucu bir işleve sahiptir.
ç) “Yeni bilgi üretmiyor” eleştirisi matematikselleşmeye nasıl zemin hazırladı?
Cevap: Rönesans ve Aydınlanma döneminde yeni bilgi arayışı yoğunlaşınca kıyasın yalnızca öncüllerde zaten bulunan bilgiyi açığa çıkardığı eleştirilmiştir. Bu eleştiri mantığın terk edilmesine değil, daha güçlü ve daha geniş kapsamlı bir dile kavuşturulması çabasına yol açmıştır. Matematikteki kesinlik ve hesaplama gücü örnek alınarak mantık sembolleştirilmiş; böylece çok sayıda önermeyi aynı anda işleyebilen, karmaşık çıkarımları denetleyebilen yeni bir sistem kurulmuştur. Mantığın tümdengelimsel karakteri değişmemiş, ancak ifade gücü artmıştır.
d) Matematikçi düşünürlerin rolü
Cevap: Leibniz fikrî öncülük yapmış, asıl sistemi ise George Boole, Gottlob Frege, Whitehead ve Russell gibi matematik kökenli düşünürler kurmuştur. Bu düşünürler önermeleri ve eklemleri sembollerle göstermiş, mantığı cebir benzeri kurallara bağlamış ve matematiği mantık yoluyla temellendirmeye çalışmışlardır. Böylece mantık felsefi bir tartışma alanından kesin kuralları olan matematiksel bir sisteme dönüşmüştür.
2. madde: T tablosu
| Benzerlikler (iki mantıkta da ortak) | Farklılıklar: Aristotelesçi mantık | Farklılıklar: Sembolik mantık |
|---|---|---|
| Akıl yürütmeye dayanır. | Küçük-orta-büyük olmak üzere üç terimli kıyaslara dayalıdır. | Matematiksel gösterim biçimiyle yakından ilgilidir. |
| Çıkarımların geçerliliğini denetler. | Günlük dildeki karmaşık akıl yürütmeleri ifade etme imkânı daha geniştir. | |
| Öncüllerle sonuç arasındaki bağlantının geçerliliğini denetler. | Bilgisayar yazılımları, akıllı telefonlar ve otomasyon sistemlerinde kullanılır. | |
| İçeriksiz, yapay ve formel bir dili vardır. |
Not: Kitap, Aristoteles’in mantığı ilk kez yapay, sembolik ve içeriksiz bir dil hâline getirdiğini belirtir; bu yüzden “içeriksiz, yapay ve formel dil” kartı benzerlikler arasına yazılabilir. Bu özelliğin sembolik mantıkta çok daha ileri düzeyde olduğu da eklenebilir; öğretmeniniz bu kartı sembolik mantık sütununda da kabul edebilir.
← Sayfa 80 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 83 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.