9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 255
9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 255 Yunus Emre tiyatrosu 4–7. soru cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4. Soru
a) Ak güvercin kılığında gelme
Cevap: Hacı Bektaş-ı Veli, aslında Horasan’dan diğer Horasan erenleriyle birlikte insan kılığında geldiklerini söyler. Ak güvercin donunda geldikleri söylentisinin, onların Anadolu’ya birliği kurmak ve korumak, aynı zamanda barışı, insanlığı ve kardeşliği getirmek için geldiklerini simgelediğini açıklar. Ak güvercin, barışın ve iyiliğin sembolüdür.
b) “Gelin tanış olalım…” sözünden ne anlıyorsunuz?
Örnek cevap: Yunus Emre bu sözlerle insanları birbirini tanımaya, kolaylaştırıcı olmaya ve sevgiyle yaşamaya çağırır. Dünyanın geçici olduğunu, kimseye kalmayacağını hatırlatarak kin, kıskançlık ve çıkar çatışmalarının anlamsızlığını vurgular. Bu düşünceyi ilke edinmek bana hoşgörülü olmayı, insanlarla iyi ilişkiler kurmayı, sorunları kavga etmeden çözmeyi ve küçük şeylere takılmadan daha huzurlu yaşamayı kazandırır.
5. Soru
a) Yapı unsurlarının karşılaştırılması
| Yunus Emre | Çalıkuşu | |
|---|---|---|
| Olay | Yunus’un buğday istemeye gelmesi, hatasını anlayıp geri dönmesi, Taptuk Emre’nin dergâhında hizmet edip sınavı geçerek derviş olması; olaylar sahneler ve tablolar hâlinde verilir. | Feride’nin çocukluğu, Kâmran’la nişanı, ayrılık, Anadolu’da öğretmenlik ve kavuşma; olaylar geniş bir olay örgüsüyle ayrıntılı anlatılır. |
| Yer | Sulucakarahöyük’teki Hacı Bektaş Dergâhı, Taptuk Emre Dergâhı (sahne dekoruyla gösterilir). | İstanbul, B…, Zeyniler köyü, Ç…, İzmir, Kuşadası, Tekirdağ. |
| Zaman | 13. yüzyıl Anadolu’su; Yunus’un dergâhta geçirdiği yıllar. | Osmanlı Devleti’nin son dönemi, Birinci Dünya Savaşı yılları; yaklaşık yirmi yıllık bir süre. |
| Kişiler | Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli, Taptuk Emre, Ana Kadın, Balım, dervişler. | Feride, Kâmran, Munise, Doktor Hayrullah Bey, Müjgân, Besime teyze, Aziz Bey vb. |
| Anlatıcı | Anlatıcı yoktur; olaylar kişilerin konuşmaları ve hareketleriyle (gösterme yoluyla) aktarılır. | Büyük bölümü Feride’nin “ben” anlatıcılığıyla, son bölümü 3. kişi anlatıcıyla aktarılır. |
b) Yapı farklılığının gerekçeleri
Cevap: Yunus Emre bir tiyatro eseridir; sahnelenmek için yazıldığından olaylar diyaloglarla ve hareketlerle gösterilir, anlatıcıya yer verilmez, mekân ve zaman sınırlıdır, yazarın açıklamaları parantez içinde verilir. Çalıkuşu ise okunmak için yazılmış bir romandır; anlatıcı aracılığıyla geniş bir zaman ve mekânda çok sayıda olay ve kişi ayrıntılı biçimde anlatılabilir. Türlerin amaçları ve okura/izleyiciye ulaşma biçimleri yapı farklılığını belirler.
6. Soru
a) Tema ve konu
| Yunus Emre | Çalıkuşu | |
|---|---|---|
| Tema | Manevi olgunlaşma, ilahi aşk ve bilgi arayışı | Aşk, fedakârlık ve idealizm |
| Konu | Buğday istemek için Hacı Bektaş’a gelen Yunus’un hatasını anlayıp Taptuk Emre’nin dergâhında sabırla hizmet ederek derviş olması | Nişanlısının ihanetini öğrenip evden ayrılan Feride’nin Anadolu’da öğretmenlik yaparken yaşadıkları ve sonunda Kâmran’a kavuşması |
b) Tema ve konunun yapı unsurlarına etkisi
Örnek cevap: Evet, etkili olmuştur. Yunus Emre’de manevi olgunlaşma teması, olayların dergâh gibi sınırlı ve sembolik mekânlarda, öğretici diyaloglarla geçmesini gerektirmiştir. Çalıkuşu’nda ise idealist bir öğretmenin Anadolu’daki mücadelesi konusu, olayların pek çok farklı mekânda ve uzun bir zaman diliminde geçmesini, çok sayıda karakterin yer almasını ve kahramanın iç dünyasını yansıtan günlük biçimini zorunlu kılmıştır.
7. Soru
Örnek cevap: Eserde sade, kısa ve öz cümleler kullanılmıştır. Diyaloglar halk söyleyişine yakındır (söyleşi söyleşi, nefes mefes, emmiler gibi). Tasavvufi kavramlar (nefes, nasip, derviş, dergâh) sıkça geçer. Hacı Bektaş ve Taptuk Emre’nin sözleri öğüt veren, vecize niteliğinde cümlelerdir. Yunus’un saf, içten ve yer yer esprili konuşmaları esere sıcaklık katar. Parantez içindeki açıklamalar oyunun sahnelenmesine yöneliktir.
← Sayfa 254 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 256 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.