9. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 143 Etkinlik 2.12 – 2. Yönerge ve kenar notu sorusunun cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru
| Bileşik | Kullanılan ek | Anlamı | Adlandırmadaki konumu |
|---|---|---|---|
| N2O3 (diazot trioksit) | di-, tri- | 2 azot, 3 oksijen | Ön ek: “di” azot adının, “tri” oksit adının önünde |
| SO3 (kükürt trioksit) | tri- | 3 oksijen | Ön ek: oksit adının önünde |
| CS2 (karbon disülfür) | di- | 2 kükürt | Ön ek: sülfür adının önünde |
| CCl4 (karbon tetraklorür) | tetra- | 4 klor | Ön ek: klorür adının önünde |
| N2O (diazot monoksit) | di-, mono- | 2 azot, 1 oksijen | Ön ek: “di” azot adının, “mono” oksit adının önünde |
| CO (karbon monoksit) | mono- | 1 oksijen | Ön ek: oksit adının önünde |
2. Soru
Genellenen kural: Moleküler bileşiklerde önce formülde solda bulunan (elektronegatifliği küçük olan) elementin adı söylenir; atom sayısı 1’den fazlaysa adının önüne Latince sayı ön eki getirilir (1 ise “mono” kullanılmaz). Ardından ikinci elementin anyon adı (oksit, klorür, sülfür…) atom sayısını gösteren Latince ön ekle söylenir; ikinci element için “mono” da kullanılır. “Mono”, “tetra”, “penta” ön ekleri “oksit” adına geldiğinde ön ekin son ünlüsü düşer (monoksit, tetroksit, pentoksit).
- SO2: kükürt dioksit
- N2O5: diazot pentoksit
3. Soru
SO3‘te kükürt formülde önce yazılır ve element adıyla (“kükürt”) söylenir; CS2‘de ise kükürt formülde sonra yazılır ve anyon adıyla (“sülfür”) söylenir. Gerekçe: SO3‘te kükürdün elektronegatifliği (2,58) oksijenden (3,44) küçüktür, bu yüzden önce gelir. CS2‘de ise kükürdün elektronegatifliği karbondan (2,55) büyüktür; elektronegatifliği büyük olan element sona yazılıp anyon adıyla adlandırıldığı için “disülfür” denir.
Kenar Notu: NH3‘ün sistematik adı neden “trihidrojen mononitrür”dür?
Sistematik adlandırma kuralına göre elektronegatifliği küçük olan hidrojen (2,20) önce, azot (3,04) sonra gelmelidir; bu nedenle ad “trihidrojen mononitrür” şeklindedir ve kurala uygun formül H3N olurdu. Ancak amonyağın formülü geleneksel olarak NH3 şeklinde yazılır ve yaygın adı “amonyak”tır. Formül ile sistematik ad arasındaki uyumsuzluk, bu bileşiğin geleneksel yazımının ve adının çok yaygınlaşmış olmasından kaynaklanır.
Not: Sayfadaki “Moleküler Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması” bölümü konu anlatımıdır.
← Sayfa 142 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 144 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.