9. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 75 8. Etkinlik (Organik Moleküllerin Tayini) için örnek cevaplar ve beklenen deney sonuçları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
8. Etkinlik: Organik Moleküllerin Tayini
Etkinlik 75, 76 ve 77. sayfalardadır. 1. adımda ayıraç tablosu incelenir; aşağıda diğer adımlar için örnek cevaplar verilmiştir.
2. Besinlerin içerdiği organik moleküllere ilişkin tahminler
| Karbohidrat içeren besinler | Protein içeren besinler | Yağ içeren besinler |
|---|---|---|
| Elma, patates, süt, ekmek, bakla, fasulye, fındık, ceviz | Süt, yumurta, peynir, bakla, fasulye, fındık, ceviz, ekmek (az miktarda) | Fındık, ceviz, ayçiçeği yağı, süt, peynir, yumurta (sarısı) |
Bir besin birden fazla organik molekül içerebilir; örneğin süt üç sütuna da yazılabilir.
5. Deney planları (örnek)
| Tayin | Kullanılacak besinler | Ayıraçlar | Deney planı |
|---|---|---|---|
| Karbohidrat | Patates, ekmek (nişasta); elma suyu, süt (şeker) | İyot (Lugol), Benedict veya Fehling çözeltisi | Ezilmiş patates ve ekmek örneklerine birkaç damla iyot damlatılır. Elma suyu ve süt tüplere konup Benedict eklenir ve sıcak su banyosunda birkaç dakika ısıtılır. Renk değişimi kaydedilir. |
| Protein | Yumurta akı, süt, peynir, ezilmiş fasulye | Biüret ayıracı | Örnekler suyla karıştırılıp tüplere konur, eşit miktarda biüret ayıracı eklenir ve çalkalanır. Renk değişimi kaydedilir. |
| Yağ | Ayçiçeği yağı, ezilmiş fındık/ceviz, süt | Sudan III; ayrıca kâğıt (yağ lekesi) testi | Örnekler suyla tüplere konur, birkaç damla Sudan III eklenip çalkalanır. Kâğıda sürülen örneklerde ışığı geçiren yağ lekesi oluşup oluşmadığına bakılır. |
Her deneyde yalnızca saf su ve ayıraç içeren bir kontrol tüpü hazırlanmalıdır.
9. Beklenen gözlemler (örnek sonuç tablosu)
| Besin | Ayıraç | Renk değişimi | Oluşan renk | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Patates, ekmek | İyot (Lugol) | Var | Mavi-mor | Nişasta içerir. |
| Elma suyu | Benedict (ısıtarak) | Var | Kiremit kırmızısı | Glikoz/fruktoz içerir. |
| Süt | Benedict (ısıtarak) | Var | Kiremit kırmızısı (turuncu) | Laktoz içerir. |
| Yumurta akı, süt, peynir, fasulye | Biüret | Var | Mor (menekşe) | Protein içerir. |
| Ayçiçeği yağı, fındık, ceviz | Sudan III | Var | Kırmızı-turuncu | Yağ içerir. |
| Ayçiçeği yağı | İyot / Biüret | Yok | Ayıracın kendi rengi | Nişasta ve protein içermez. |
| Saf su (kontrol) | Tüm ayıraçlar | Yok | Ayıracın kendi rengi | Karşılaştırma için kullanılır. |
10–11. Renk değişimi görülmezse ve gruplar arası farklılıklar
Renk değişimi olmazsa besin o molekülü içermiyor olabilir ya da başka bir ayıraçla (ör. Benedict yerine Fehling) deney tekrarlanır. Gruplar arasında farklı sonuçların nedenleri; ayıraçların bayat olması, yetersiz ısıtma, besin ve ayıraç miktarlarının farklı olması, tüplerin temiz olmaması veya besinin az miktarda madde içermesi olabilir.
12–14. Rapor ve sunum
Deney raporunda amaç, hipotez, malzemeler, yapılış, gözlemler (renk tablosu), sonuç ve hata kaynakları yer almalıdır.
← Sayfa 74 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 76 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.