9. sınıf Biyoloji ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 133 7. Etkinlik (Domainlerin Genel Özellikleri) cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
7. Etkinlik: Domainlerin Genel Özellikleri
Etkinlik 133, 134 ve 135. sayfalardadır.
1. Varsayımlar (bilgi kartlarındaki numaralara göre)
| Kart | Canlı | Domain | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| 1 | Euglena gracilis (Öglena) | Ökaryotlar (Protista) | Çekirdeği ve zarlı organelleri olan tek hücreli canlıdır. |
| 2 | Escherichia coli | Bakteriler | Prokaryottur, hücre duvarında peptidoglikan bulunur, DNA’sı histona sarılı değildir, plazmit içerir. |
| 3 | Omphalotus nidiformis (Hayalet mantarı) | Ökaryotlar (Mantarlar) | Kitin içeren hücre duvarlı, çürükçül beslenen çok hücreli canlıdır. |
| 4 | Apis mellifera (Bal arısı) | Ökaryotlar (Hayvanlar) | Hücre duvarı yoktur; çekirdek ve zarlı organeller vardır, DNA histona sarılıdır. |
| 5 | Methanobrevibacter smithii | Arkeler | Tek hücreli prokaryottur ama histon proteinleri sentezleyebilir; domainindeki bazı türler aşırı sıcak ve tuzlu ortamlarda yaşar. |
| 6 | Ophrys lycia (Likya kaş orkidesi) | Ökaryotlar (Bitkiler) | Kloroplastlı, selüloz hücre duvarlı, çok hücreli üreticidir. |
2. Üç Domaini Birbirinden Ayıran Temel Özellikler Tablosu (134. sayfa)
| Özellik | Bakteriler | Arkeler | Ökaryotlar |
|---|---|---|---|
| Görsellerdeki örnek | 2 (E. coli) | 5 (M. smithii) | 1, 3, 4, 6 |
| Hücre tipi | Prokaryot | Prokaryot | Ökaryot |
| Hücre sayısı | Tek | Tek | Tek ya da çok |
| Belirgin hücre çekirdeği | Yok | Yok | Var |
| Zarla çevrili yapılar | Yok | Yok | Var |
| Kromozomlarda histon protein | Yok | Bazı türlerinde var | Var |
| Halkasal kromozom | Var | Var | Yok (kromozomlar doğrusal) |
| Ekstrem koşullarda yaşayabilme | Bazı türlerinde var | Bazı türlerinde var (pek çok türü ekstrem ortamlarda yaşar) | Yok |
| Hücre duvarında peptidoglikan | Var | Yok | Yok |
3. Örüntüler
- Bakteriler ve arkeler prokaryot ve tek hücrelidir; çekirdekleri ve zarlı organelleri yoktur, kromozomları halkasaldır.
- Arkeler histon proteinleri bakımından ökaryotlara benzer; moleküler düzeyde bakterilerden çok ökaryotlara yakındır.
- Peptidoglikan yalnızca bakterilerin hücre duvarında bulunur.
- Ökaryotlar en çeşitli gruptur; tek ve çok hücreli canlıları içerir.
4. Karşılaştırma soruları
- Hücre yapısı benzer olan domainler: Bakteriler ve arkeler (ikisi de prokaryot hücre yapısındadır).
- Domainleri ayırmada belirleyici özellikler: Hücre tipi (çekirdek ve zarlı yapıların varlığı), hücre duvarında peptidoglikan bulunması, kromozomlarda histon proteini bulunması ve kromozomun halkasal ya da doğrusal olması. Ayrıca kitapta belirtildiği gibi ribozomal RNA dizileri ve hücre zarı lipitlerinin yapısı da ayırt edicidir.
5. Bal arısıyla ilgili önermeler (örnek)
- Biyolojik önemi: Bitkilerin tozlaşmasını sağlayarak meyve ve tohum oluşumuna katkıda bulunur; bitki çeşitliliğini ve tarımsal üretimi destekler. Bal, polen, bal mumu ve arı sütü gibi ekonomik değeri olan ürünler üretir.
- Yok olmasına neden olabilecek etmenler: Tarım ilaçlarının (pestisitler) bilinçsiz kullanımı, yaşam alanlarının ve çiçekli bitkilerin azalması, iklim değişikliği, parazitler ve hastalıklar, çevre kirliliği.
- Eylem planı önerileri: Tarım ilaçlarının kontrollü ve arılara zarar vermeyecek zamanlarda kullanılması, yol kenarı ve bahçelerde çiçekli bitkilerin yetiştirilmesi, arı hastalıklarıyla mücadele, yerel arı ırklarının korunması, kamuoyunda farkındalık oluşturulması.
6–8. Rapor ve günlük yaşamla ilişkilendirme
Önermeler Web 2.0 araçlarıyla rapor hâline getirilir ve kaynaklarıyla birlikte paylaşılır. Üç domain sistemi hakkında öğrenilenler; antibiyotiklerin neden yalnızca bakterilere etki ettiğini, yoğurt ve peynir yapımında bakterilerin, ekmek yapımında mayanın (mantar) rolünü, kaplıca gibi aşırı ortamlarda bile canlıların yaşayabildiğini ve biyoteknolojide mikroorganizmalardan nasıl yararlanıldığını anlamayı kolaylaştırır.
← Sayfa 130 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 134 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.