12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 46
12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 46 Metni Anlama ve Çözümleme 1-7. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – Sabah saatlerinin anlatıcıya etkisi
Cevap: Sabah saatleri anlatıcıda coşku ve canlılık uyandırır. Damdan kenti, denizi, zeytinlikleri ve kaleyi seyrederken içinden sevinçli bir heyecanın geçtiğini hisseder, kentin doğasını tüm varlığıyla sevdiğini fark eder. Aynı zamanda birkaç gündür adını koyamadığı belirsiz bir duygunun içindedir; sabahın dinginliği onu bu duyguyu sezmeye hazırlar.
2. Soru – Hikâyenin adı neden “Giz”?
Cevap: “Giz” sır demektir. Anlatıcı, herkesin farkında olmadan sürdürdüğü yaz telaşının içinde, dökülmeye başlayan bugenvillerden yazın bitmekte olduğunu sezen tek kişidir. Doğanın verdiği bu gizli işareti yalnızca o fark eder. Ayrıca metinde kale “giz dağı”na benzetilir. Hikâye, sıradan görünen bir yaz gününün içinde saklı olan bu sırrı anlattığı için Giz adını almış olabilir.
3. Soru – Yazarın şiirsel dili
a) Metindeki örnekler
- Ayrıntılı ve uzun tasvir: Hikâyenin ikinci paragrafında gün doğumu; zeytinlikler, beyaz evler, narenciye bahçeleri, deniz, kale, horoz ve yusufçuk sesleriyle uzun cümleler içinde betimlenir.
- İmgeli anlatım: Kentin “alacakaranlık rengi bir uyku” içinde olması, denizin renk tutmaya çalışması gibi kişileştirme ve imgeler.
- Devrik cümleler: İlk cümle ve sokak betimlemesinin yapıldığı bölümdeki cümleler devrik kurulmuştur.
- Alt alta dizilen kısa satırlar: Hikâyenin son bölümünde yaz gününün akışı şiir dizeleri gibi alt alta yazılmış kısa ifadelerle verilir.
b) Beğenilen bir yerin betimlenmesi
Örnek cevap: Akşam üstü, güneş ağır ağır yamaçların ardına çekilirken, dedemin köyündeki çınarın altı serin bir gölgeyle dolardı. Çeşmenin taş yalağından taşan su, otların arasından şırıl şırıl akar; dağlardan inen rüzgâr, kekik kokusunu ve uzaktan gelen çan seslerini avluya taşırdı. Ne güzeldi o akşamlar, dönüp dönüp hatırladığım!
4. Soru – “Beni aydıran bugenviller oldu.” cümlesinin yorumu
Cevap: “Aymak” gerçeği anlamak, kendine gelmek demektir. Anlatıcı birkaç gündür içinde anlamlandıramadığı bir duygu taşır. Sokak köşelerinde yığılmaya başlayan dökülmüş bugenvilleri görünce bu duygunun ne olduğunu kavrar: Yaz bitmektedir. Yani bugenviller, anlatıcının mevsimin ve zamanın geçtiğini fark etmesini sağlayan işarettir. Cümle, hikâyenin sonuna dair bir ipucu olarak başa konmuştur.
5. Soru – Şekil özelliklerinin dil ve anlatıma etkisi
Cevap: Metinde paragraflar yer yer tek kelimelik ya da tek satırlık ifadelere bölünmüş, bazı bölümler şiir dizeleri gibi alt alta yazılmıştır. Bu biçim, anlatıma şiirsel bir ritim kazandırır ve okurun dikkatini önemli imgelere çeker. Ayrıca yaz gününün tekdüze, sıcak ve kalabalık akışını kısa kısa kesitlerle sezdirir. Yazar bu yolu, olaydan çok izlenim ve duyguları öne çıkaran modernist anlayışı yansıtmak ve okura anlatıcının zihnindeki çağrışımları doğrudan yaşatmak için tercih etmiş olabilir.
6. Soru – Dönemin sosyal yaşantısı ve kültürü
- Akdeniz kıyısındaki tatil kentlerinin yazın yerli ve yabancı turistlerle dolması.
- Gezi motorları, tatile gelen ve dönen insanlar; turizmin kent ekonomisindeki yeri.
- Takı, hediyelik eşya satan tezgâhlar; meydandaki açık hava lokantalarında pide, mantı, döner gibi yemekler.
- Yazın mahkeme, yatırım, tamir gibi işlerin tatil sonrasına ertelenmesi; tatil kültürünün gündelik hayatı belirlemesi.
- Beyaz badanalı evler, dar sokaklar ve narenciye bahçeleri gibi Akdeniz yaşam biçimi.
7. Soru – Diyalog tekniğiyle yeni kişi ekleme
Örnek cevap:
Meydana vardığımda, her sabah ekmek aldığım fırının yaşlı ustası tezgâhın önünde terini siliyordu.
– Günaydın Hasan Usta, sıcak yine bastırdı, dedim.
– Bastırdı ya kızım, ama bu sıcak da çok sürmez, dedi gözlerini kısarak.
– Nereden bildin?
– Bugenviller dökülmeye başladı, görmüyor musun? Bizim buralarda onlar söyler yazın bittiğini.
Gülümsedim. Demek ki sırrı bilen yalnız ben değildim.
← Sayfa 44 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 47 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.