12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 22
12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 22 Metni Anlama ve Çözümleme 1-10. soruların cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
1. Soru – “Zihni iki dikkatle çalıştırmak”
Cevap: Bu ifade anlatıcının dış dünyaya karşı ilgisiz, içine kapanık ve hayalci bir ruh hâlinde olduğunu gösterir. Anlatıcı karşısındakini dinliyor gibi görünse de asıl dikkatini kendi iç dünyasına, hatıralarına ve hayallerine verir. Bu, bölünmüş bir dikkat ve içe dönük bir zihinsel durumdur.
2. Soru – Dönemin imla özelliklerinin korunması
Örnek cevap: Metinlerin yazıldıkları dönemin imlasıyla aktarılmasını doğru buluyorum. Böylece yazarın üslubuna ve metnin özgün hâline sadık kalınır; okur da dilin ve yazım kurallarının zaman içinde nasıl değiştiğini görür. Ancak okurun bunları günümüz kuralı sanmaması için metnin dönemin imlasıyla verildiği belirtilmelidir.
3. Soru – Karanlık ve ışık ile ruh hâli
Cevap: Karanlık, anlatıcının dış dünyadan kopup hatıralarına ve hayallerine dalmasını kolaylaştırır; göremediği için iç dünyasına yönelir. Lamba yakılınca dış dünya görünür hâle gelir ve dikkati çevresine kayar: Gözleri piyanoya ve kapıya gider, içeri girecek kişiyi (Nüzhet’i) beklemeye başlar. Yani karanlık içe dönüşü, ışık ise dış dünyayla ve beklentileriyle yüzleşmeyi simgeler.
4. Soru – Hastalığın iletişime etkisi
Cevap: Hastalık, anlatıcıyı insanlarla açık ve rahat iletişim kurmaktan uzaklaştırır. Durumunu saklamaya çalışır, Paşa’nın sağlığıyla ilgili sorularına kısa ve gerçeği yansıtmayan açıklamalar yapar. Dizini korumak için yaptığı özel hareketin fark edilmesinden rahatsız olur, sohbetten sıkılır ve dalgınlaşır. Hastalık onu savunmacı, çekingen ve içine kapanık biri hâline getirmiştir.
5. Soru – Kısa ve geçiştirici cevapların nedenleri
Cevap: Anlatıcı acınmaktan ve zayıf görünmekten çekinir; hastalığının ciddiyetini kabullenmek istemez. Durumunun annesine ve Nüzhet’e ulaşmasından, onların gözünde değer kaybetmekten korkar. Hastalık hakkında konuşmak ona acısını hatırlattığı için konuyu kapatmaya çalışır. Dikkatinin Nüzhet’te olması da Paşa’nın sorularıyla ilgilenmesini zorlaştırır.
6. Soru – Anlatıcıya öneriler
Örnek cevap: Hastalığını bir utanç kaynağı gibi görmemesini, duygularını güvendiği kişilerle paylaşmasını söylerdim. Doktora gitmeyi ertelememesini, tedavi sürecini kabullenip umudunu korumasını önerirdim. Okumak, müzik dinlemek, doğada vakit geçirmek gibi kendisine iyi gelen uğraşlara zaman ayırmasının ve gerekirse bir uzmandan psikolojik destek almasının ruh hâlini olumlu yönde değiştireceğini belirtirdim.
7. Soru – Temel çatışma
Cevap: Metindeki temel çatışma, anlatıcının hastalığını gizleme isteği ile çevresindekilerin (özellikle Paşa’nın) onun sağlığına gösterdiği ilgi arasındadır; bu hem birey-çevre hem de iç çatışmadır. Anlatıcı bir yandan sevdiği kişinin yanında güçlü görünmek, bir yandan da acısıyla baş etmek zorundadır. Bu çatışma onu gergin, dalgın ve tedirgin kılar; sonunda dalgınlığı fark edilince utanıp kızarır.
8. Soru – Edebiyat-psikoloji ilişkisini gösteren unsurlar
- Anlatıcının iç konuşmaları ve hatıralarına dalması (bilinç dünyasının yansıtılması).
- Dikkatin bölünmesi, dalgınlık ve odaklanamama hâlinin ayrıntılı anlatımı.
- Hastalığın yarattığı utanç, gizleme ve kaçınma davranışları.
- Nüzhet’in gelişini bekleyen anlatıcının kapıya bakması, sonra bunu fark edip arkasını dönmesi gibi bilinçli-bilinçsiz davranışların gözlemlenmesi.
- Yakalandığını düşünüp kızarması gibi duygu durumunun bedene yansıması.
9. Soru – “Edebiyat, insanı insana anlatır.” cümlesi
Cevap: Metin, bir hastanın korkularını, utancını, sevgisini ve yalnızlığını içeriden anlatarak okura başka bir insanın ruh dünyasını tanıtır. Okur, anlatıcının duygularında kendi duygularından izler bulur ve ona empati duyar. Bu yönüyle metin, edebiyatın insanı insana anlatma işlevini açıkça örnekler.
10. Soru – Eylül romanından alınan parça
a) Psikolojik ögeler
Örnek cevap: Evet, içermektedir. Parçada doğanın sonbahardaki değişimi; kaybedilen güzelliklerin ardından duyulan pişmanlık, hüzün ve ümitsizlik gibi insani duygularla anlatılır. Doğa kişileştirilerek bir insanın ruh hâli gibi yansıtılır; bu da romandaki kişilerin iç dünyasındaki kırgınlığı ve hayal kırıklığını sezdirir.
b) Görselin yoruma etkisi
Örnek cevap: Evet, etkisi olurdu. Sararmış ve dökülmekte olan yapraklar, parçadaki geçicilik, solma ve hüzün duygusunu somutlaştırarak okurun metni daha kolay hissetmesini sağlar. Görsel, a maddesinde belirttiğim psikolojik ögelerin daha güçlü algılanmasına yardımcı olurdu.
← Sayfa 20 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 23 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.