11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 144

11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 144 Fark Edelim ve Çözümleyebilme çalışmalarının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

Çözümleyebilme – Âşık atışmasının unsurları (zihin haritası)

Zihin haritası dinlenen / izlenen atışmaya göre doldurulur; genel olarak şu unsurlara dikkat edilebilir:

• Mekân: Âşık kahvehaneleri, sahneler, şölen ve festival alanları, televizyon stüdyoları; dinleyicilerin âşıkları çevrelediği ortamlar.
• Beden dili: Âşıkların birbirine dönerek söylemesi, el ve baş hareketleri, yüz ifadeleri, sazı tutuş biçimi.
• Söyleyiş tarzı: Saz eşliğinde, belli bir ezgiyle, ayak (uyak) kurallarına uyarak doğaçlama söyleme; sıra ile karşılıklı dörtlükler.
• Estetik: Ölçü, uyak, söz sanatları, mizah ve ezginin uyumu.

Fark Edelim

1. Soru – Metinde “saygı” değeri

• Çırakların hayranlık duydukları usta âşıklara çıraklık etmesi ve onlardan terbiye alması, ustaya duyulan saygıyı gösterir.
• Usta âşıkların geleneğin kurallarına bağlı kalması, geleneğe ve geçmiş ustalara saygıyı yansıtır.
• Ustanın bildiklerini sakınmadan öğretmesi, çırağın emeğine ve sanatın geleceğine duyulan saygıdır.
• Çırağın ahlaklı ve dürüst olmasının aranması, sanatın topluma karşı sorumluluğunu ve halka saygıyı gösterir.

2. Soru – Dilin ve kültürel belleğin korunmasında âşıkların rolü

Âşıklar, Türkçenin halk ağzındaki zenginliğini, deyim ve atasözlerini, eski kelimeleri şiirlerinde yaşatır. Tarihî olayları, destanları, halk hikâyelerini ve toplumun değerlerini dizelerine taşıyarak kuşaktan kuşağa aktarır. Usta-çırak ilişkisiyle bu birikim yazıya gerek kalmadan nesilden nesile ulaşır. Bu yönüyle âşıklar toplumun yaşayan hafızasıdır.

3. Soru – Söz oyunlarındaki ustalık ve usta-çırak ilişkisi

Örnek cevap: Âşıkların atışmalarda sergilediği hazırcevaplık ve söz oyunları kendiliğinden kazanılmış bir yetenek değil, uzun bir eğitimin sonucudur. Çırak, ustasının yanında yıllarca atışmaları dinler, ayak bulmayı, uyak kurmayı, kalıp sözleri ve söz oyunlarını öğrenir; zamanla kendi üslubunu geliştirir. Bu nedenle bir âşığın atışmadaki ustalığı, hem kendi yeteneğinin hem de bağlı olduğu usta-çırak zincirinin bir yansımasıdır.

← Sayfa 143 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 146 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.