11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 57

11. sınıf Matematik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 57 9. Uygulama ve 10. Uygulama cevapları aşağıdadır. 10. Uygulamanın devamı sayfa 58 ve 59’dadır; tamamı burada cevaplanmıştır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

9. Uygulama: İş Deneyimi ve Gelir Düzeyi

1. Madde

Burak’ın tahmini, sınıfta konuştuğu 20 kişinin görüşlerine dayanmaktadır: 18 kişi deneyimin, 2 kişi işin türünün daha önemli olduğunu söylemiştir. İstatistiksel araştırma süreci açısından bu dayanak zayıftır:

• Açık bir araştırma sorusu, evren ve değişkenler belirlenmemiştir.
• Gelir ve iş deneyimi gibi nicel veriler toplanmamış; yalnızca kişilerin kanaatleri sorulmuştur.
• Örneklem, çalışma hayatında olmayan lise öğrencilerinden oluşmaktadır; konuyu deneyimle bilen çalışanları temsil etmez.
• Örneklem rastgele değildir ve 20 kişi gibi küçük bir gruptur.

2. Madde

Burak’ın verileri doğru biçimde not edilmiş olsa da araştırma sorusuna cevap verecek nitelikte değildir; bu nedenle güvenilir değildir. Güvenilirliği artırmak için:

• Evren çalışan bireyler olarak belirlenmeli ve bu evrenden yeterli büyüklükte, rastgele bir örneklem seçilmelidir.
• Her kişiden iş deneyimi (yıl) ve gelir (TL) gibi ölçülebilir veriler toplanmalıdır.
• Meslek, eğitim düzeyi gibi geliri etkileyen diğer değişkenler de kaydedilmelidir.
• Resmî istatistik kurumlarının yayımladığı gelir ve çalışma verileri gibi güvenilir ikincil verilerden yararlanılabilir.

3. Madde

• İddiayı güçlendiren veriler: Aynı meslekte çalışan kişilerde deneyim yılı ile gelir arasında pozitif yönlü ve güçlü bir korelasyon olduğunu gösteren serpme diyagramı ve korelasyon katsayısı; farklı mesleklerde de benzer bir ilişkinin görülmesi.
• İddiayı çürüten veriler: Farklı meslekler karşılaştırıldığında aynı deneyim yılına sahip kişiler arasında mesleğe göre büyük gelir farkları olduğunu gösteren veriler (ör. 5 yıllık deneyime sahip bir mühendis ile 5 yıllık deneyime sahip bir başka meslek çalışanının gelirleri arasındaki büyük fark); deneyim ile gelir arasındaki korelasyonun zayıf çıkması.

10. Uygulama: Çay Üretimi ve Çay Verimi

1. Madde

a) Türkiye’de yaş çay – kuru çay

İki tabloda ortak olan yıllar 2018–2021’dir. Türkiye’nin değerleri: yaş çay 1481, 1407, 1418, 1450; kuru çay 296, 282, 284, 290 (bin ton). Yaş çay üretimi arttığında kuru çay üretimi de artmış, azaldığında azalmıştır. Korelasyon katsayısı r ≈ 0,9999 (yaklaşık 1) bulunur. Bu nedenle sonuç doğrudur: ilişki pozitif yönlü ve güçlüdür. Yalnızca 4 yıllık ortak veri olduğu için sonucun daha uzun dönemli verilerle desteklenmesi gerekir.

b) Türkiye’de yaş çay – çay verimi

2018–2022 yılları için yaş çay 1481, 1407, 1418, 1450, 1300; verim 1895, 1791, 1699, 1763, 1563 kg/dekardır. İki değer genel olarak birlikte azalmış ya da artmıştır; korelasyon katsayısı r ≈ 0,92’dir. Yani ilişki pozitif yönlü ve güçlüdür; araştırmacının “negatif yönlü ve orta düzey” sonucu yanlıştır.

c) Çin’de kuru çay – çay verimi

Tablo 2’de Çin’in kuru çay üretiminin 2017’den 2021’e sürekli arttığı görülmektedir. Ancak Tablo 3’te Çin’e ait çay verimi verisi yoktur. Bu nedenle verimin arttığı sonucuna verilerle ulaşılamaz; araştırmacının yorumu dayanaksızdır.

ç) Kenya’da yaş çay – çay verimi

2018–2022 yılları için Kenya’da yaş çay 2143, 1995, 3050, 3050, 2326; verim 907, 741, 1132, 1221, 927 kg/dekardır. Yaş çay üretiminin yüksek olduğu 2020–2021’de verim de yüksek, düşük olduğu 2019’da verim de düşüktür. Korelasyon katsayısı r ≈ 0,96’dır; ilişki pozitif yönlü ve güçlüdür. “İlişki yoktur” sonucu yanlıştır.

2. Madde

Hatalı sonuçları çürütmek için:

• İlgili yılların verileri eşleştirilerek serpme diyagramı çizilir ve korelasyon katsayısı hesaplanıp araştırmacıya gösterilir.
• Veri bulunmayan durumlarda (Çin’in verimi) sonuç çıkarılamayacağı belirtilir; gerekirse eksik veri güvenilir kaynaklardan tamamlanır.
• Tablolardaki yıl aralıklarının farklı olduğu (2017–2021 ve 2018–2022) fark edilip yalnızca ortak yılların karşılaştırılması gerektiği vurgulanır.
• Az sayıda yıl incelendiğinden sonuçların kesin genellemeler olarak sunulmaması gerektiği ve korelasyonun nedensellik göstermediği hatırlatılır.

Verilerin taraflı yorumlanması, yanlış tarım politikalarına ve kaynakların boşa harcanmasına yol açabilir. Bu nedenle sonuçlar beklentiye göre değil, verilere göre yazılmalıdır.

← Sayfa 56 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 58 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.