11. sınıf Kimya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 319 3. Tema Ölçme ve Değerlendirme 22. soru cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
22. Soru
a) Etkili çevresel faktörler
Güneş ışığı (UV), su ve nem, sıcaklık değişimleri, rüzgâr ve dalga gibi fiziksel etkiler ile kimyasal tepkimeler. UV ışınları plastikteki polimer zincirlerini kırarak malzemeyi kırılganlaştırır; sıcaklık değişimleri genleşme-büzülmeyle çatlaklar oluşturur; dalga ve sürtünme kırılgan parçaları mekanik olarak ufalar. Bu etkiler birlikte parçaların giderek küçülmesini, sonunda nanometre boyutuna inmesini hızlandırır.
b) Mikro/nanoplastiğe dönüşebilecek ürünler
Market poşetleri, pet şişeler, gıda ambalajları, sentetik kumaşlı giysiler (yıkandıkça lif bırakır), temizlik süngerleri, tek kullanımlık maskeler, plastik oyuncaklar ve araba lastikleri (aşınma tozu).
c) Birincil ve ikincil kaynaklar
Birincil: Doğrudan küçük boyutta üretilen mikroplastiklerdir (kozmetiklerdeki mikro boncuklar, sentetik kumaş lifleri). İkincil: Büyük plastik atıkların doğada parçalanmasıyla oluşur. Çevreye atılan büyük plastik miktarı çok fazla olduğundan ve parçalanma sürekli yeni ve daha küçük parçacıklar ürettiğinden ikincil kaynaklar genellikle daha fazla çevresel risk oluşturur. Birincil kaynaklar ise doğrudan atık sulara karıştığı için kontrol edilmesi gereken önemli bir kaynaktır.
ç) Hayalî su ekosistemi
Mikro ve nanoplastikler vücuttan kolayca atılamayıp birikebildiği için besin zincirinde üst basamaklara doğru birikim artar: plankton < X balığı < Y balığı. X balığı çok sayıda plankton yiyerek onların taşıdığı plastikleri biriktirir; Y balığı da çok sayıda X balığıyla beslendiği için en fazla plastiği taşır ve en çok etkilenen canlı olur. Bu durum, Y balığını tüketen insanlara kadar uzanır.
d) Önlemler
Bireyler: Tek kullanımlık plastikleri azaltmak, bez çanta ve cam/metal şişe kullanmak, atıkları ayrıştırmak, plastikleri doğaya atmamak. Üreticiler: Bozunabilir ve geri dönüştürülebilir malzemeler kullanmak, mikro boncuk kullanmamak, ambalajı azaltmak, sentetik tekstilden lif kopmasını azaltacak teknolojiler ve makine filtreleri geliştirmek.
← Sayfa 318 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 320 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.