11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 56

11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 56 5. Etkinlik Çalışma Yaprağı 1 ve 2. soru cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Soru

Serbest cisim diyagramı nedir?

İncelenen bir cismin çevresinden ayrı düşünülerek nokta ya da basit bir şekil olarak çizildiği ve yalnızca o cisme etki eden tüm dış kuvvetlerin yönleri ve yaklaşık büyüklükleriyle oklarla gösterildiği çizimdir.

Problem çözümündeki avantajları

• Cisme etki eden kuvvetlerin tamamını görmeyi sağlar, kuvvet unutulmasını önler.
• Kuvvetlerin bileşenlere ayrılmasını ve eksenlere göre net kuvvetin bulunmasını kolaylaştırır.
• Newton’ın II. yasasını her eksen için doğru yazmaya yardım eder; birden fazla cisimli sistemlerde her cismi ayrı incelemeyi sağlar.
• Etki-tepki kuvvetlerinin aynı cisme yanlışlıkla yazılmasını engeller.

Çizerken dikkat edilecek hususlar

• Yalnızca incelenen cisme etki eden kuvvetler çizilir; cismin başka cisimlere uyguladığı kuvvetler çizilmez.
• Oklar cismin merkezinden başlatılır, yönleri doğru, uzunlukları büyüklükle orantılı olmalıdır.
• Ağırlık her zaman düşey aşağı, normal kuvvet yüzeye dik, ip gerilmesi ip boyunca ve cisimden dışarı doğru çizilir.
• Her kuvvet uygun bir sembolle adlandırılır ve uygun bir koordinat ekseni seçilir.

2. Soru (Serbest cisim diyagramları ve olası hareketler)

Eğik yoldaki araç

Araca ağırlık (G) ve yola dik normal kuvvet (N) etki eder. Sürtünme olmadığından bu iki kuvvetin bileşkesi eğik düzlem boyunca aşağı doğrudur ve büyüklüğü G · sinθ’dır. Araç eğim boyunca aşağı doğru a = g · sinθ ivmesiyle hızlanır.

F kuvvetiyle itilen m₁ ve m₂

m₁‘e F, m₂‘nin uyguladığı geri yönlü temas kuvveti (F₂₁), ağırlık ve normal kuvvet; m₂‘ye ise m₁‘in uyguladığı ileri yönlü temas kuvveti (F₁₂), ağırlık ve normal kuvvet etki eder. F₁₂ ve F₂₁ etki-tepki çiftidir. İki cisim birlikte F yönünde a = F / (m₁ + m₂) ivmesiyle hızlanır.

Duvara bastırılan m₃

m₃‘e eğik F kuvveti, ağırlık (G) ve duvarın normal kuvveti (N) etki eder. Yatayda N = F · cosθ olur ve cisim duvardan ayrılmaz. Düşeyde F · sinθ ile G karşılaştırılır: F · sinθ > G ise cisim yukarı doğru hızlanır, F · sinθ = G ise dengede kalır, F · sinθ < G ise aşağı doğru kayar (duvar sürtünmesiz).

Kamyondaki sarkaç

Topa yalnızca ipteki gerilme (T) ve ağırlık (G) etki eder. İp düşeyle θ açısı yaptığına göre bu kuvvetlerin bileşkesi yataydır ve topun sapma yönünün tersine, yani kamyonun arkasına doğrudur; büyüklüğü G · tanθ’dır. Top kamyonla birlikte bu yönde a = g · tanθ ivmesiyle ivmelenir. Kamyon ileri gidiyorsa yavaşlamaktadır (fren yapmaktadır).

Makaralı sistemde A ve B

A’ya ip gerilmesi (T, makaraya doğru), ağırlık ve normal kuvvet; B’ye ip gerilmesi (T, yukarı) ve ağırlık etki eder. A’da düşey kuvvetler dengelenir. Sistemi B’nin ağırlığı hareket ettirir: A masada makaraya doğru, B aşağı doğru a = m_B · g / (m_A + m_B) ivmesiyle hızlanır.

← Sayfa 55 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 57 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.