11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 381 10. Etkinlik (Merceklerde Görüntü Oluşumu) deney tasarımı için yol gösterici bilgiler aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
10. Etkinlik – 2. Adım (Deney tasarımı)
| Başlık | Örnek içerik |
|---|---|
| Araç gereç | Yakınsak ve ıraksak mercek (büyüteç camı, gözlük camı), mercek tutucu, mum veya küçük LED lamba, beyaz karton (perde), uzun cetvel ya da metre, kibrit. |
| Deneyin amacı | Cismin merceğe uzaklığı değiştikçe görüntünün yerinin, boyunun ve özelliklerinin (gerçek/sanal, düz/ters) nasıl değiştiğini belirlemek. |
| Veri toplama yöntemi | Her konum için cismin merceğe uzaklığı, perdede net görüntünün merceğe uzaklığı, cisim ve görüntü boyları cetvelle ölçülüp tabloya yazılır; görüntünün düz/ters olduğu not edilir. |
| Güvenlik önlemleri | Mum yanıcı maddelerden uzak, sabit bir zeminde kullanılır; mercekle Güneş ışığı odaklanırken odağa el veya kâğıt getirilmez, Güneş’e mercekle bakılmaz; cam mercekler düşürülmemelidir. |
| Deneyin basamakları | 1) Uzak bir pencerenin görüntüsünü perdeye düşürüp odak uzaklığını (f) bulun. 2) Cetvel üzerinde F ve 2F noktalarını işaretleyin. 3) Mumu sırasıyla 2F’nin dışına, 2F’ye, F ile 2F arasına, F’ye ve F ile mercek arasına koyun. 4) Her seferinde perdeyi kaydırarak net görüntüyü arayın; görüntü perdeye düşmüyorsa merceğin diğer tarafından bakarak sanal görüntüyü gözlemleyin. 5) Aynı işlemleri ıraksak mercekle tekrarlayın. |
| Deney düzeneği tasarımı | Masa üzerinde bir cetvel boyunca soldan sağa mum, mercek ve perde sıralanır; üçünün merkezleri aynı yükseklikte, yani asal eksen üzerinde olacak şekilde ayarlanır. |
3. Adım – Beklenen gözlemler
Yakınsak mercekte cisim F’nin dışındayken perdede ters ve gerçek görüntü oluşur (2F’de cisimle aynı boyda); F ile mercek arasındayken perdede görüntü oluşmaz, merceğe bakınca düz ve büyük sanal görüntü görülür. Iraksak mercekte perdede hiç görüntü elde edilmez; mercekten bakıldığında görüntü her zaman düz ve küçüktür.
← Sayfa 380 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 382 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.