11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 293
11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 293 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme 23. soru cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
23. Soru
Şekil üstten görünümdür; sayfa düzlemi yer yüzeyine paraleldir, “sayfadan dışarı” yönü yukarıyı (gökyüzünü) gösterir. Ekvator’da alan yere paraleldir ve şekilde sayfa düzleminde yukarı (kuzeye) doğrudur. Çerçevedeki akım üst kenarda sağa, sağ kenarda aşağı, alt kenarda sola, sol kenarda yukarı doğrudur.
a) Ekvator’daki çerçeve
- Üst kenar (akım alana dik, sağa): kuvvet sayfadan dışarı, yani yukarı (yerden uzaklaşan yönde).
- Alt kenar (akım alana dik, sola): kuvvet sayfadan içeri, yani aşağı (yere doğru).
- Sağ ve sol kenarlar (akım alana paralel veya zıt): kuvvet yoktur.
Üst ve alt kenarlara etki eden eşit ve zıt yönlü kuvvetler bir kuvvet çifti oluşturur. Çerçeve, sağ ve sol kenarlarının orta noktalarından geçen yatay eksen etrafında döner: kuzey tarafındaki kenar yükselir, güney tarafındaki kenar alçalır. Çerçeve, düzlemi manyetik alana dik olacak konuma gelince döndürme etkisi sıfırlanır ve çerçeve bu konumda dengeye gelir.
b) Döndürme etkisini artırmak için
- Çerçeveden geçen akımı artırmak,
- Çerçevenin sarım sayısını artırmak (aynı çerçeveyi çok sarımlı bobin yapmak),
- Çerçevenin alanını, özellikle alana dik kenarların uzunluğunu ve kenarlar arası mesafeyi artırmak.
Dünya’nın manyetik alanı değiştirilemeyeceği için bu yollar kullanılır; döndürme etkisi N·i·A·B ile orantılıdır.
c) Kutuplardaki çerçeveler
- Manyetik kuzey kutbunda: Kitaptaki modele göre Dünya’nın içindeki hayalî mıknatısın N kutbu coğrafi Güney Kutbu’na yakındır ve manyetik kuzey kutbu burasıdır; alan çizgileri bu kutupta yerden çıkar. Üstten bakıldığında alan sayfadan dışarı (⊙) yöndedir. Akım saat yönünde dolandığı için her kenara etki eden kuvvet sayfa düzleminde ve çerçevenin içine doğrudur (üst kenarda aşağı, sağ kenarda sola, alt kenarda yukarı, sol kenarda sağa).
- Manyetik güney kutbunda: Alan çizgileri yere girer; alan sayfadan içeri (⊗) yöndedir. Bu kez her kenara etki eden kuvvet sayfa düzleminde ve çerçevenin dışına doğrudur.
ç) Kutuplardaki çerçevelerin dönme durumu
Her iki kutupta da kuvvetler çerçeve düzleminde kalır ve karşılıklı kenarlarda eşit, zıt yönlüdür; aynı doğrultuda oldukları için döndürme etkisi oluşturmazlar. Çerçeveler dönmez. Manyetik kuzey kutbunda kuvvetler çerçeveyi sıkıştırmaya, manyetik güney kutbunda ise gerip genişletmeye çalışır.
← Sayfa 292 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 294 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.