11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 200

11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 200 5. Etkinlik 9.–14. basamak cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

9. Basamak

a) Tel ile pusula arasına demir konursa

Örnek cevap: Metne göre manyetik alan, ortamın manyetik geçirgenliğine bağlıdır. Demirin manyetik geçirgenliği havanınkinden çok büyüktür ve demir alan çizgilerini kendi içinde toplar. Bu nedenle demir konulduğunda pusula iğnesinin bulunduğu yerdeki alan değişir ve iğnenin sapma miktarı da değişir. Demir mıknatıslanarak iğneyi kendisi de etkileyebilir; demir pusulayı çevreleyecek biçimde yerleştirilirse çizgiler demirin içinden geçeceği için iğneye ulaşan etki azalır.

b) Akımın yönü ters çevrilirse

Manyetik alan çizgileri yine teli saran çemberler biçiminde olur ama alanın yönü tersine döner. Sağ el kuralında başparmak ters yönü gösterince parmakların kıvrılma yönü de ters olur; pusula iğneleri 180° döner.

10. Basamak (Hipotezlerin test edilmesi)

Beklenen kanıtlar: Akım artırıldıkça iğnenin sapması artar (H₁ desteklenir). Pusula telden uzaklaştıkça sapma azalır ve iğne Dünya’nın manyetik alanı doğrultusuna yaklaşır (H₂ desteklenir). Pilin uçları ters bağlandığında iğne öbür yöne sapar (H₃ desteklenir).

12. ve 13. Basamak (Matematiksel model)

Simülasyonda akım iki katına çıkınca alan iki katına çıkar, uzaklık iki katına çıkınca alan yarıya iner. Buna göre:

B = 2 · K · i / d

Burada K manyetik alan katsayısı (boşluk ve hava için 10⁻⁷ T·m/A), i akım, d tele olan dik uzaklıktır.

14. Basamak

I. a) K, L, M, N noktalarındaki alanlar

K ve L en içteki çember üzerinde, M ortadaki çemberde, N en dıştaki çemberdedir. Alan uzaklıkla ters orantılı olduğundan:

B_K = B_L > B_M > B_N

I. b) Akım 2i olursa

B akımla doğru orantılı olduğundan tüm noktalarda manyetik alanın büyüklüğü 2 katına çıkar; karşılaştırma sırası değişmez.

I. c) Akımın yönü ters çevrilirse

Alanın büyüklüğü değişmez, yalnızca yönü tersine döner (çemberlerdeki dolanma yönü değişir).

II. Alanı azaltmak için

• Telden geçen akım azaltılabilir,
• Manyetik geçirgenliği daha küçük bir ortam seçilebilir (manyetik alan katsayısı küçültülür),
• Noktanın tele olan uzaklığı sabit tutulmuyorsa nokta telden uzaklaştırılabilir.

Ayrıca tele paralel, yakınına ve ters yönde akım taşıyan ikinci bir tel konarak alan kısmen yok edilebilir.

← Sayfa 199 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 204 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.