11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Sayfa 188
11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 188 4. Etkinlik 4.–8. basamak cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
4. Basamak (Thales’in keşfi)
Örnek cevap: Thales, bölgedeki mıknatıs taşlarının demirden yapılmış küçük nesneleri (çivi, demir parçası) kendine çektiğini fark etmiş olabilir. Taşları birbirine yaklaştırdığında bazen birbirini çektiğini, bazen de ittiğini gözlemlemiş; dokunmadan oluşan bu etkiyi merakla incelemiş olabilir.
5. Basamak (Deney tasarımı)
Araç gereç: İki çubuk mıknatıs, demir tozu, beyaz karton ya da asetat kâğıdı, küçük pusula, cetvel.
| Tasarlanan deney | Deneyin aşamaları |
|---|---|
| Mıknatısların çevresindeki manyetik alan çizgilerini demir tozuyla görünür hâle getirmek ve mıknatıslar farklı biçimde yerleştirildiğinde çizgilerin nasıl değiştiğini incelemek | 1. Mıknatıs masaya konur, üzerine karton yerleştirilir. 2. Kartonun üzerine demir tozu serpilir, kartona hafifçe vurulur. 3. Tozların dizilişi çizilir; pusula ile çizgilerin yönü belirlenir. 4. İki mıknatıs önce zıt kutupları, sonra aynı kutupları karşı karşıya gelecek şekilde konur ve işlem tekrarlanır. 5. Mıknatıslar arasındaki uzaklık değiştirilerek gözlemler not edilir. |
6. Basamak (Toplanan veriler)
Beklenen gözlemler:
- Demir tozları en çok kutuplarda birikir; çizgiler kutuplara yakın bölgede sık, uzaklaştıkça seyrektir.
- Pusula kutuplara yakın yerde hızla ve kararlı biçimde yönelir; uzaklaştıkça etkisi azalır.
- Zıt kutuplar karşı karşıyayken çizgiler iki mıknatıs arasında köprü kurar; aynı kutuplar karşı karşıyayken arada tozun az olduğu boş bir bölge oluşur.
Sonuç: Alan çizgilerinin sık olduğu yerde manyetik alan büyüktür.
7. Basamak (Etkileşimin alan çizgileriyle açıklanması)
Alan çizgileri mıknatısın dışında N kutbundan çıkıp S kutbuna girer. Zıt kutuplar yaklaştırıldığında bir mıknatısın N kutbundan çıkan çizgiler diğerinin S kutbuna girer; çizgiler iki mıknatısı birleştirir ve mıknatıslar birbirini çeker. Aynı kutuplar yaklaştırıldığında çizgiler birbirine karışmaz, arada birbirinden uzaklaşarak yana bükülür ve mıknatıslar birbirini iter.
8. Basamak (Dünya’nın manyetik alanı)
Görseldeki modelde Dünya’nın içinde hayalî bir çubuk mıknatıs vardır:
- Coğrafi Kuzey Kutbu dönme ekseninin üst ucunda, coğrafi Güney Kutbu alt ucundadır.
- Hayalî mıknatısın S (manyetik güney) kutbu coğrafi kuzey yakınında, N (manyetik kuzey) kutbu coğrafi güney yakınındadır.
- Manyetik eksen dönme ekseniyle bir açı yapar; bu yüzden manyetik ve coğrafi kutuplar aynı noktada değildir.
Açıklama: Alan çizgileri güney yarım küredeki manyetik kutuptan çıkıp kuzey yarım küredeki manyetik kutba girer. Çizgiler kutuplarda sık, ekvator yakınında seyrektir; bu yüzden manyetik alan kutuplarda daha güçlü, ekvatorda daha zayıftır. Dünya’nın yüzeyindeki manyetik alan oldukça zayıftır; ortalama bir çubuk mıknatısın alanının yaklaşık yüzde biri kadardır. Pusulanın N ucu, manyetik S kutbunun bulunduğu coğrafi kuzeye doğru yönelir.
← Sayfa 187 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 189 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.