11. sınıf Fizik ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 157 1. Etkinlik 3., 5., 6. ve 9. basamak cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
3. Basamak
a) Saçların dikleşmesi
Küreye dokunan kişi küreyle birlikte aynı cins (pozitif) yükle yüklenir. Yük vücuda ve saç tellerine yayılır. Her saç teli aynı cins yükle yüklendiği için teller birbirini ve başı iter; birbirinden en uzak konuma geçmeye çalışan teller dikleşip dağılır.
b) Gerekli bilgiler
Örnek cevap: Kürenin yük miktarı, kişinin küreye dokunma süresi, kişinin yerden yalıtılıp yalıtılmadığı, saç tellerinin uzunluğu, kalınlığı ve kütlesi, saçın kuru ya da nemli olması, havanın nem oranı bilinmelidir.
c) DNA’nın sarmal yapısı
Örnek cevap: DNA’nın iki ipliği de negatif yüklü olduğu için iplikler birbirini iter. Hücredeki pozitif iyonlar (ör. Na+, Mg2+) bu negatif yüklerin çevresinde toplanarak itme etkisini azaltır; böylece sarmal yapı kararlı kalır. İplikler arasındaki zayıf çekim etkileşimleri de yapıyı bir arada tutar. Bu denge bozulsaydı genetik bilgiyi taşıyan yapı zarar görür, hücre bölünmesi ve kalıtım düzgün gerçekleşemezdi. Elektriksel kuvvetler bu bakımdan canlılığın sürmesi için temel öneme sahiptir.
5. Basamak
a) Yük miktarı
Yüklerden biri ya da ikisi büyüdükçe elektriksel kuvvet artar; kuvvet yüklerin çarpımıyla doğru orantılıdır.
b) Uzaklık
Yükler arasındaki uzaklık arttıkça kuvvet azalır; uzaklık iki katına çıkınca kuvvet dörtte birine iner (uzaklığın karesiyle ters orantı).
c) Ortam
Yükler arasındaki ortamın yalıtkanlık özelliği (elektriksel geçirgenliği) arttıkça kuvvet azalır. Örneğin aynı yükler arasındaki kuvvet suda havadakinden çok daha küçüktür.
6. Basamak (Hipotezler)
Örnek hipotezler:
- H1: Yüklerden birinin miktarı artarsa elektriksel kuvvet doğru orantılı olarak artar.
- H2: Yükler arasındaki uzaklık artarsa elektriksel kuvvet azalır.
- H3: Yükler arasındaki ortam değişirse kuvvetin büyüklüğü değişir.
- H4: İki yükün birbirine uyguladığı kuvvetler her durumda eşit büyüklüktedir.
9. Basamak (Örnek veri tablosu)
Simülasyonda seçilebilecek örnek değerler ve Coulomb sabiti k = 9 · 109 N·m2/C2 ile bulunan kuvvetler:
| Durum | q1 | q2 | Uzaklık | q1‘in q2‘ye uyguladığı kuvvet | q2‘nin q1‘e uyguladığı kuvvet |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. durum | 1 μC | 2 μC | 10 cm | 1,8 N | 1,8 N |
| 2. durum | 2 μC | 2 μC | 10 cm | 3,6 N | 3,6 N |
| 3. durum | 3 μC | 2 μC | 10 cm | 5,4 N | 5,4 N |
| 4. durum | 1 μC | 4 μC | 10 cm | 3,6 N | 3,6 N |
| 5. durum | 1 μC | 2 μC | 20 cm | 0,45 N | 0,45 N |
Her durumda iki yükün birbirine uyguladığı kuvvetler eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür.
← Sayfa 156 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 158 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.