11. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları Sayfa 196

11. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 196 6. Ünite 3. Etkinlik “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Ülkelerin Tutumu” sorularının cevapları aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.

1. Adım

1. Soru

Genel olarak nüfusu kalabalık ve sanayisi gelişmiş ülkeler daha fazla enerji tükettiği için daha çok sera gazı salar. Haritada en koyu renkte görünen Çin, ABD ve Hindistan hem büyük nüfusa hem de güçlü sanayiye sahiptir. Ancak nüfus tek başına belirleyici değildir: Nüfusu kalabalık ama sanayisi gelişmemiş ülkelerde salım düşük, nüfusu az ama sanayisi ve fosil yakıt tüketimi yüksek ülkelerde ise kişi başına salım yüksektir. Yani asıl belirleyici, sanayileşme düzeyi ve fosil yakıt kullanımıdır.

2. Soru

Afrika ülkelerinin çoğunda sanayileşme düşük düzeydedir; ekonomi büyük ölçüde tarıma dayanır. Kişi başına enerji tüketimi, araç sayısı ve elektrik kullanımı azdır; nüfusun büyük kısmı kırsalda yaşar. Bu nedenle fosil yakıt tüketimi ve dolayısıyla sera gazı salımı düşüktür. (Güney Afrika ve Nijerya gibi sanayisi veya petrol üretimi gelişmiş birkaç ülke ise daha yüksek değerlere sahiptir.)

3. Soru

Haritaya göre Türkiye orta-yüksek düzeyde (yaklaşık 300 milyon ile 1 milyar ton arası) sera gazı salan ülkeler grubundadır. Salımı Çin, ABD ve Hindistan gibi en büyük kaynaklardan çok düşük, ancak Afrika ülkelerinin ve birçok küçük Avrupa ülkesinin üzerindedir. Bunun nedeni gelişen sanayisi, artan nüfusu ve enerjide kömür, doğal gaz ve petrol kullanımının yüksek olmasıdır.

4. Soru

Bu ülkelerin ekonomileri büyük ölçüde petrol ve doğal gaz gelirine dayanır (Irak, Libya, İran) ya da ekonomik ve siyasi bakımdan kırılgandır (Yemen, Eritre). Fosil yakıt kullanımını azaltma hedefleri ana gelir kaynaklarını tehdit eder. Ayrıca savaş, iç karışıklık ve yaptırımlar nedeniyle anlaşmanın getirdiği yükümlülükleri karşılayacak mali ve teknik kapasiteleri yoktur; öncelikleri güvenlik ve kalkınmadır.

5. Soru

Anlaşma ABD’ye büyük salım azaltım hedefleri ve gelişmekte olan ülkelere finansman sağlama yükümlülüğü getirmektedir. Bu durumun kömür, petrol ve doğal gaz sektörlerinde iş kaybı yaratacağı, sanayi maliyetlerini artırıp rekabet gücünü düşüreceği düşünülmüştür. Ayrıca Çin ve Hindistan gibi büyük salım yapan ülkelerin daha esnek yükümlülükler aldığı, bunun adil olmadığı savunulmuştur. Yönetim değişiklikleriyle ülkenin iklim politikası da değişmiş, ABD anlaşmadan iki kez çekilmiştir.

2. Adım: 2053 net sıfır hedefinin zorlukları

• Elektrik üretiminde kömür ve doğal gazın payının yüksek olması; termik santrallerin kapatılması ya da dönüştürülmesi gereği
• Enerjide dışa bağımlılık ve büyük yatırım ihtiyacı (yenilenebilir santraller, şebeke, depolama, nükleer)
• Kömür madenleri, rafineri ve termik santrallerde çalışanların yeni işlere geçişinin sağlanması
• Sanayide (çimento, demir-çelik) salımı azaltacak teknolojilerin pahalı olması
• Gelişmekte olan bir ekonomi olarak büyüme hedefleriyle salım azaltımı arasında denge kurma zorunluluğu
• Uluslararası finansman ve teknoloji desteğine erişimin sınırlı olması

Değerlendirme

1. Soru

Sorumluluklar, Paris Anlaşması’ndaki “ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler” ilkesine göre belirlenir. Yani her ülke sorumludur, ancak sorumluluğun boyutu ülkenin geçmişten bugüne yaptığı salım miktarına, gelişmişlik düzeyine ve ekonomik-teknolojik kapasitesine göre değişir. “Kirleten öder” ilkesi de bu paylaşımda dikkate alınır.

2. Soru

Gelişmiş ülkeler daha büyük salım azaltımı taahhüt eder, gelişmekte olan ülkelere finansman, teknoloji ve eğitim desteği sağlamakla yükümlüdür; ülke içinde sıkı çevre denetimi, yüksek vergi ve cezalar uygular. Gelişmekte olan ülkeler ise daha esnek yükümlülüklere sahiptir, sanayileşmeyi ve büyümeyi öncelikli görür, destek alan taraftadır. Bu fark, kirletici üretimin gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere kaymasına (“kirlilik sığınağı”) yol açabilmektedir.

3. Soru

Türkiye gelişmiş ülkelerin üstlendiği ağır finansman yükümlülüklerinden muaf olmuştur; gelişmekte olan ülkelere sağlanan iklim finansmanı, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme desteklerinden yararlanabilir. Ayrıca salım azaltım hedeflerini kendi kalkınma ihtiyaçlarını gözeterek daha esnek bir takvimle belirleyebilmiştir (2030 için referans senaryoya göre %41 azaltım, 2053’te net sıfır).

4. Soru

Gelişmiş bazı ülkeler finansman yükümlülüklerini ve sanayilerindeki maliyet artışını, iş kayıplarını ve rekabet gücü kaybını gerekçe gösterir. Gelişmekte olan bazı ülkeler ise ekonomilerinin fosil yakıt gelirine bağlı olmasını, kalkınmanın engelleneceği kaygısını, mali ve teknik yetersizliklerini ve tarihsel sorumluluğun gelişmiş ülkelerde olduğunu öne sürer. İç siyasi değişiklikler de taahhütlerin değişmesine neden olabilir.

← Sayfa 194 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 197 Cevapları →

Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.

Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.