11. sınıf Coğrafya ders kitabı (MEB Yayınları) sayfa 135 2. Etkinlik (Altı Şapka Tekniğiyle Tarım Uygulamalarının Sürdürülebilirlik Ölçütleri) şapka gruplarının soruları ve değerlendirme bölümü için örnek cevaplar aşağıdadır. Önce kendiniz çözmeye çalışıp sonra kontrol etmenizi öneririz.
Beyaz Şapka (Objektif): Özellikler
| Uygulama | Çevresel | Ekonomik | Sosyal |
|---|---|---|---|
| Monokültür | Ürün çeşitliliği yoktur; toprak yorulur, hastalık ve zararlı riski artar, kimyasal kullanımı yükselir. | Verim yüksektir, makine ve teknoloji kullanımı kolaydır, birim maliyet düşer. | Büyük ölçekli işletmeler öne çıkar; tek ürüne bağlı gelir, fiyat düşüşlerinde riskli olur. |
| Seracılık | Birim alandan çok ürün alınır, su kontrollü kullanılabilir; ancak ısıtma enerjisi ve plastik atık sorunu vardır. | Mevsim dışı üretim ve ihracat geliri; kuruluş ve ısıtma maliyeti yüksektir. | Yıl boyu istihdam, tüketicinin her mevsim sebze-meyveye ulaşması. |
| Tarımsal ormancılık | İklimi düzenler, toprağı iyileştirir, biyoçeşitliliği destekler, hava kirliliğini ve ısı adası etkisini azaltır. | Aynı alandan tarım, hayvancılık ve orman ürünü elde edilir; ancak yönetimi karmaşıktır. | Şehirlilere ürün yetiştirme, dinlenme ve sosyalleşme imkânı sunar. |
Kırmızı Şapka (Duygusal)
Örnek cevap: Tarımsal ormancılığın doğaya katkılarını düşündüğümde umutlanıyor ve mutlu oluyorum; şehirlerde yeşil alanların artacağını hayal etmek bana huzur veriyor. Seraların kışın bile taze sebze sağlaması beni sevindiriyor, ancak plastik atıklar beni rahatsız ediyor. Monokültürün toprağı yorduğunu öğrenmek ise beni endişelendiriyor.
Siyah Şapka (Olumsuz): Uzun vadeli sorunlar
- Monokültür: Toprak verimliliğinin azalması, erozyon, zararlıların ve hastalıkların yayılması, aşırı gübre ve ilaç kullanımı, biyoçeşitlilik kaybı, tek ürün fiyatına bağımlılık.
- Seracılık: Yüksek enerji tüketimi ve fosil yakıt kullanımı, plastik atıklar, yer altı suyunun aşırı kullanımı, kontrolsüz ilaç kullanımına bağlı kalıntı riski.
- Tarımsal ormancılık: Şehirlerde alan yetersizliği, kirlenmiş topraklar, planlama ve yasal düzenleme eksikliği; bilgi ve farkındalık eksikliği nedeniyle başarısız uygulamalar.
Sarı Şapka (Fayda): Üreticiye ve tüketiciye yararlar
- Monokültür: Üreticiye yüksek verim ve düşük birim maliyet; tüketiciye bol ve uygun fiyatlı ürün.
- Seracılık: Üreticiye mevsim dışı yüksek fiyat ve ihracat geliri; tüketiciye her mevsim taze ürün.
- Tarımsal ormancılık: Üreticiye ürün çeşitliliği ve risklerin dağıtılması; tüketiciye yerel, organik ürünler ve daha temiz bir kent ortamı.
Yeşil Şapka (Yaratıcılık): Geliştirme önerileri
- Monokültürde ürün rotasyonu (münavebe) ve ara ürün olarak baklagil ekimi.
- Seraların jeotermal veya güneş enerjisiyle ısıtılması, topraksız (hidroponik) üretim, damla sulama ve biyolojik mücadele; plastik örtülerin geri dönüştürülmesi.
- Okul bahçelerinde, park ve çatılarda tarımsal ormancılık alanları kurulması; belediyelerin halka bahçe ve eğitim desteği vermesi.
- Sensörler, drone ve yapay zekâ ile su ve gübre kullanımının ihtiyaca göre yapılması.
Mavi Şapka (Değerlendirme)
Örnek sonuç: Monokültür kısa vadede verimli olsa da çevresel açıdan sürdürülebilirliği zayıftır; rotasyonla desteklenmelidir. Seracılık ekonomik ve sosyal açıdan güçlüdür, yenilenebilir enerji ve su tasarrufuyla çevresel boyutu güçlendirilebilir. Tarımsal ormancılık çevresel ve sosyal açıdan en sürdürülebilir uygulamadır, ancak planlama ve yasal destek gerektirir. Hiçbir uygulama tek başına yeterli değildir; üç ölçütü (ekonomik, sosyal, çevresel) birlikte gözeten bir denge kurulmalıdır.
Değerlendirme
1. Soru
Örnek cevap: Bir tarım uygulamasının sürdürülebilir sayılabilmesi için yalnızca verimli olmasının yetmediğini, çevreyi korumasının ve üreticiye adil gelir sağlamasının da gerektiğini öğrendim. Şehirlerde bile tarımsal ormancılık yapılabileceğini fark ettim.
2. Soru
Örnek cevap: Artan nüfus ve iklim değişikliği karşısında sürdürülebilir tarımın gelecek nesillerin beslenmesi için hayati olduğunu düşünüyor, bu konuda sorumluluk hissediyorum.
← Sayfa 134 Cevapları | Tüm Sayfalar | Sayfa 136 Cevapları →
Hata mı buldunuz? Bu sayfadaki bir cevapta hata fark ettiyseniz bize bildirin, hemen düzeltelim.
Bu sayfadaki çözümler Yazılı Deposu tarafından öğrencilere yardımcı olmak amacıyla bağımsız olarak hazırlanmıştır. Ders kitaplarının metin, soru ve görselleri sitemizde yayımlanmaz; tüm hakları sahiplerine aittir. Sitemiz Millî Eğitim Bakanlığı veya herhangi bir yayınevi ile bağlantılı değildir. Bir içerikle ilgili talebiniz için İletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.